Akkoord over Griekse schuld is bereikt

Eurolanden over Griekenland

Vanaf augustus kan Athene van het infuus af. Donderdagnacht bereikten eurolanden hier een akkoord over. Toch deed Berlijn nog moeilijk.

Het Omonoiaplein in het centrum van Athene, donderdag 21 juni. Foto AFP

Griekenland moest, hoe kan het anders, tot het einde een hoofdpijndossier blijven. Donderdag had een feestje moeten worden, om te vieren dat het land na acht jaar internationale geldinjecties weer op eigen benen kan staan, maar de champagne kwam niet meteen tevoorschijn. Er waren toch nog bezwaren uit, hoe kan het anders, Duitse hoek.

Dat Griekenland vanaf augustus van het infuus afkan is duidelijk. De vraag was alleen: onder welke voorwaarden? Ministers van Financiën uit eurolanden waren donderdag bijeen in Luxemburg om knopen door te haken. Over de laatste tranche EU-steun die Griekenland straks nog meekrijgt en, vooral, over de schuld van het land en hoeveel lichter die gemaakt kan worden. Bij aankomst in Luxemburg deden de bewindslieden hun best enthousiasme uit te stralen. Wopke Hoekstra zei dat de Grieken „spijkerhard” hebben gewerkt. Daarom was het volgens hem fair dat er nu over schuldverlichting wordt gesproken.

Iedereen wil de Griekse kwestie graag achter zich laten, maar niemand wil tegenover het eigen electoraat de indruk wekken dat Griekenland wordt gematst. Dat geldt met name voor Duitsland, waar bondskanselier Merkel al overhoop ligt met de CSU over migratie. De Beierse coalitiepartner zou gewaarschuwd hebben voor een al te coulante houding tegenover de Grieken.

Minder schuldverlichting, meer schuld

Eerder op de dag voorspelde Eurocommissaris Pierre Moscovici (Economische Zaken) een ,,historische dag”, maar die brak pas na middernacht aan. De uiteindelijke deal bevat minder schuldverlichting dan de Grieken hadden gehoopt: de looptijd van zo’n 100 miljard euro aan oudere leningen wordt verlengd met 10 jaar – en niet met 15 jaar. Maar in ruil daarvoor krijgen de Grieken in augustus wel een grotere ‘afscheidslening’ mee: niet 11,7 miljard, maar 15 miljard euro. Minder schuldverlichting dus in ruil voor méér schuld. Na jaren geruzie over de Griekse schuld is dat wat ironisch, maar het was de prijs die nodig was voor een deal.

De Griekse crisis begon acht jaar geleden met een acuut verlies aan vertrouwen, toen duidelijk werd dat de staatsfinanciën er veel slechter aan toe waren dan steeds was gezegd. De Griekse economie bleek in de basis zwak. De Griekse staat „bleek niet eens te weten hoeveel ambtenaren er precies in dienst waren genomen”, aldus Moscovici deze week in een terugblik op zijn blog. Omdat het land zonder toegang tot kredietmarkten om dreigde te vallen, werd tandenknarsend een grote reddingsoperatie opgetuigd, door de EU, de Europese Centrale Bank (ECB) en het Internationaal Monetair Fonds (IMF).

Acht jaar later en drie hulpprogramma’s verder is er in totaal 273 miljard euro aan Griekenland geleend. „En ja, dat bedrag is adembenemend”, aldus Moscovici. Maar een vertrek van het land uit de eurozone - Grexit - zou pas echt „een ramp” en „fataal” zijn geweest volgens de eurocommissaris, omdat daarmee ernstige twijfel zou zijn ontstaan over de politieke wil van eurolanden om elkaar bij tegenspoed te helpen.

Hoe gaat het inmiddels met Griekenland? Correspondent Toon Beemsterboer legt uit: ‘Als de steun stopt zijn alle offers voor niets geweest’

Eurolanden willen blijven controleren

Die wil werd vooral in 2015 op de proef gesteld, toen de links-populistische premier Alexis Tsipras aan de macht kwam en keihard de confrontatie zocht, onder meer met een referendum over de bezuinigingen, om met de afgrond - en een dreigende bankrun - in zicht toch weer bij te draaien. Dat er steeds weer kostbare tijd werd gemorst komt niet alleen door de Grieken. Ook tussen de geldschieters onderling ontstond onenigheid. Het IMF kon steeds minder geduld opbrengen met het rijke Europa en ergerde zich aan de lang onverzoenlijke opstelling ten aanzien van de Griekse schuld.

Volgens econoom Daniel Gros, van de Brusselse denktank CEPS, valt er maar één echte les te trekken uit de Griekse crisis: dat dwang van bovenaf eigenlijk niet werkt. „We hebben gezien dat je een land elke hervorming kunt opleggen die je wilt, maar dat het dan niet erg waarschijnlijk is dat die ook echt wordt uitgevoerd”, zegt Gros. „Een land kan alleen hervormen als het zich eigenaar voelt van het probleem en van de oplossing.”

Op papier ziet alles er goed uit. Sinds vorig jaar groeit de Griekse economie weer, met naar verwachting 1,9 procent dit jaar en 2,3 procent in 2019. Het begrotingstekort van dik 15 procent dat het in 2009 had werd vorig jaar een overschot van 0,8 procent. Maar het herstel komt wel rijkelijk laat. De groei in de eurozone is volgens het IMF over zijn piek heen, de door Trump ontketende handelsoorlog zorgt wereldwijd voor onzekerheid en volgend jaar zijn er alweer verkiezingen in Griekenland.

    • Stéphane Alonso