Computercriminelen gebruiken meer traditionele boeventrucs dan gedacht

WODC-onderzoek Geld wisselen met bitcoinhandelaren in de McDonald’s of handlangers rekruteren in het uitgaansleven. Computercriminelen leunen op de ‘offline’ wereld.

Foto Ilkay Dede

Computercriminelen zijn traditioneler dan gedacht, zo blijkt deze donderdag uit onderzoek van het Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum (WODC). Het heersende beeld was dat bendeleden elkaar tegenkomen op online fora en opereren zonder elkaar te ontmoeten. Dat komt ook voor, maar uit onderzoek van het WODC viel juist de grote hoeveelheid ‘offline’ en ouderwetse trucs op.

Zo kennen deze criminelen elkaar vaak gewoon uit de echte wereld. „Uit het onderzoek blijkt dat computercriminelen bijvoorbeeld dezelfde werkachtergrond hebben, of elkaar met uitgaan hebben ontmoet”, zegt onderzoeker Edwin Kruisbergen van het WODC. Een bende van acht Amsterdamse computercriminelen kende elkaar bijvoorbeeld uit de buurt. Ze verdienden geld met phishingaanvallen. Daarbij wordt geprobeerd om inloggegevens te stelen door mensen een nepsite voor te schotelen.

Bitcoinhandelaren

Computercriminelen willen ook zo snel mogelijk ‘echt’ geld in handen krijgen. Criminelen die mensen geld aftroggelen met ransomware (gijzelingssoftware) strijken hun winst vaak op via de digitale munt bitcoin. Dit virtuele geld willen ze omwisselen. Omdat de grotere online wisselkantoren om identificatie vragen, gebruiken criminelen vaak bitcoinhandelaren. Ze spreken met hen af op plekken zoals Starbucks of McDonald’s, om daar met computers op het openbare wifinetwerk het geld te wisselen. De handelaren krijgen daarvoor een tarief voor dat ver boven de reguliere marktprijs zit.

Ook voor het wegsluizen van de winsten van banking malware en phishing is de ‘echte’ wereld belangrijk. Bij banking malware worden klanten van banken bestookt met kwaadaardige software. Om het verdiende geld te innen worden vaak bankrekeningen van money mules gebruikt: dat zijn mensen die hun bankrekening aan criminelen beschikbaar stellen. Deze money mules worden bijvoorbeeld in het uitgaansleven gerekruteerd, of op straat. Het verdiende geld komt op de rekening, waarna het bedrag vervolgens zo snel mogelijk wordt opgenomen bij een geldautomaat. Na het cashen kan het geld via geldtransferkantoren naar het buitenland worden overgemaakt. Het gaat hier vaak om kansarme jongvolwassenen tussen de 18 en 22 jaar uit de grote steden.

Drugshandelsplaatsen

Uit een zaak die draaide om een online drugshandelsplaats, bleek dat een drugsdealer grote bestellingen toch graag in de fysieke wereld afgaf. „Als je kilo’s drugs verstuurt via de post, loop je sneller tegen de lamp”, zegt Kruisbergen. „Voor de klant geldt hetzelfde: zien wat je krijgt, is vaak fijner.”

Lees ook: Met deze handleiding wapen je je tegen hacken
    • Liza van Lonkhuyzen