Kabinet stimuleert gebruik trein als alternatief voor vliegtuig

Spoor

Het kabinet wil de trein stimuleren als minder vervuilend alternatief voor het vliegtuig. Voor vijf steden kan dat lukken.

Voor Brussel, Parijs, Frankfurt en Düsseldorf is de deur-tot-deur-reistijd per trein meestal korter dan per vliegtuig. Foto Olivier Lantzendorffer / Getty

Binnen vijf jaar moeten twee miljoen passagiers het vliegtuig verruilen voor de trein. Bij een gemiddelde bezetting van 150 passagiers per vliegtuig scheelt dat ruim 13.000 vluchten voor Schiphol.

Dat is de ambitie van staatssecretaris Stientje van Veldhoven (Infrastructuur en Waterstaat, D66). Ze zegt dat tegen NRC in een telefonische toelichting bij een brief die zij donderdagavond naar de Tweede Kamer heeft gestuurd.

In de langverwachte brief zet Van Veldhoven haar plannen voor verbetering van internationale treinverbindingen op een rij. In de discussie over uitbreiding van Lelystad Airport en de groei van Schiphol speelt de trein als milieuvriendelijk alternatief voor het vliegtuig een belangrijke rol. Vooral oppositiepartijen GroenLinks en de Partij voor de Dieren hameren op de trein als vervanging.

Uit een begeleidend onderzoek van het Kennisinstituut voor Mobiliteitsbeleid (KiM), verbonden aan het ministerie, blijkt dat bij vijf steden goede kansen bestaan om de trein het vliegtuig te laten vervangen. Het gaat om Brussel, Londen, Parijs, Frankfurt en Düsseldorf. Naast een goede treinverbinding met Amsterdam kunnen treinreizigers in Parijs en Frankfurt ook goed overstappen op het vliegtuig voor een lange vlucht.

Londen veruit belangrijkste

Het KiM onderzocht dertien steden (twintig luchthavens) binnen een straal van 800 kilometer van Amsterdam. Londen is veruit de belangrijkste bestemming: de zes Londense luchthavens trokken in 2017 vier tot zes keer meer passagiers van en naar Schiphol dan andere grote bestemmingen als Parijs en Berlijn.

Is het vliegtuig nemen of de trein nou beter voor het milieu?Dat is een complexe vraag

Volgens de onderzoekers kunnen in 2030 1,9 miljoen vliegreizen worden vervangen door de trein. Voorwaarde is wel dat er aantal verbeteringen worden doorgevoerd: kortere reistijden, hogere frequenties. Passagiers van en naar Londen zijn goed voor driekwart van de vervanging.

De staatssecretaris denkt dat het aantal van 2 miljoen eerder gehaald kan worden dan 2030. Van Veldhoven: „De tijdgeest is aan het veranderen, niet alleen bij ons. Ook in onze buurlanden realiseren ze zich dat de luchtvaart een bijdrage moet leveren en wordt de trein herontdekt. Ik was blij met het pleidooi van de topmannen van KLM en NS, die samen willen werken aan betere treinverbindingen en aansluiting op vervoer per vliegtuig. Er komen nu dingen samen.”

Van Veldhoven wijst er in haar brief op dat vervanging van vliegtuig door trein niet per se leidt tot minder CO2-uitstoot. Luchtvaartmaatschappijen kunnen met minder passagiers per vliegtuig gaan vliegen of kleinere vliegtuigen gaan inzetten. Als ze wel korte vluchten gaan schrappen, worden deze waarschijnlijk vervangen door intercontinentale vluchten. In dat geval wordt alleen de druk op Schiphol verminderd, niet de CO2-uitstoot.

Drie elementen

Bij het verbeteren van de concurrentiepositie van de trein richt Van Veldhoven zich op drie elementen: reistijd/frequentie, prijs en comfort. In overleg met buitenlandse overheden en vervoerders wil zij proberen het aantal stops terug te brengen. Amsterdam-Berlijn duurt hierdoor ruim 6 uur. Ten aanzien van de ticketprijs noemt Van Veldhoven kostenverhogingen in de luchtvaart als een optie. De btw-verhoging van 6 naar 9 procent op treinkaartjes speelt volgens haar geen negatieve rol omdat die alleen voor het reisdeel in Nederland geldt, en bovendien gering is.

Onder de noemer comfort valt ook betere informatie, meer boekingsopties en service. Passagiersrechten en veiligheidscontroles moeten beter worden geregeld. Van Veldhoven wil vooral inzetten op verbetering van het ‘treinproduct’. Ze wil hiervoor overleggen met Nederlandse en buitenlandse marktpartijen.

De brief van Van Veldhoven:

Brief Internationaal Spoorvervoer Mede in Relatie Tot Luchtvaart by Anonymous 7pCVPeA on Scribd

    • Mark Duursma