‘Als de steun stopt zijn alle offers voor niets geweest’

Steunprogramma Griekenland

Hoewel het beter gaat met Griekenland is er weinig reden voor optimisme

Een vrouw wacht voor de Piraeus Bank in Athene. Foto Yorgo Karahalis/Bloomberg

Aan het einde van de zomer zal Griekenland weer „een normaal land zijn”, verklaarde voorzitter Jean-Claude Juncker van de Europese Commissie in april op een gezamenlijk persconferentie met de Griekse premier Alexis Tsipras. Maar voor de meeste Grieken is de economische crisis nog lang niet voorbij.

Dat is goed te zien in centrum van Athene, waar het aantal daklozen sterk is toegenomen. Ze liggen in rijen op de stoep te slapen en graven in vuilnisbakken op zoek naar eten. Op diverse plekken in de stad zijn gaarkeukens, waar daklozen een gratis maaltijd kunnen krijgen.

Sinds het begin van de crisis in 2009 is het bbp van Griekenland met maar liefst 27 procent gedaald. Het is een welvaartsdaling die normaal gesproken alleen voorkomt in landen die een oorlog hebben meegemaakt.

Grieken hebben te lijden onder sterk gedaalde lonen, gestegen werkloosheid, toegenomen belastingdruk en stringente bezuinigingsmaatregelen.

Mensen zijn pessimistisch doordat de crisis zo lang duurt.

Theodoris Georgakopoulos, directeur van de denktank diaNEOsis.

„De Griekse crisis is veel dieper dan in Spanje en Portugal”, zegt George Chouliarakis, de Griekse schaduwminister van Financiën. „We hebben veel meer tijd nodig om te herstellen. De belangrijkste reden is dat onze fiscale instituties veel zwakker waren.”

Inmiddels staat Griekenland er veel beter voor. De overheidsfinanciën zijn op orde gebracht, de belastingdienst en andere logge, inefficiënte overheidsdiensten zijn afgeslankt en gemoderniseerd, onrendabele staatsbedrijven zijn geprivatiseerd. Vorig jaar groeide de economie voor het eerst sinds 2008 weer (1,6 procent).

Lees ook: De champagne gaat traag open voor de Grieken

Toch zijn veel Grieken somber over de toekomst. Zes op de tien mensen denken dat de crisis over tien jaar nog steeds niet voorbij is. Veel jongeren verwachten dat hun levensstandaard lager zal zijn dan die van hun ouders. „Mensen zijn pessimistisch doordat de crisis zo lang duurt”, zegt Theodoris Georgakopoulos, directeur van de denktank diaNEOsis. „Ze denken dat er nooit een eind aan komt.”

Een van de grootste uitdagingen is om buitenlandse investeerders te trekken. De lage prijzen en de relatief hoog opgeleide bevolking werken daarbij in het voordeel. Maar door de stroperige bureaucratie blijft het lastig om zaken te doen. Griekenland heeft al decennia nauwelijks directe buitenlandse investeringen.

Economisch herstel wordt ook belemmerd door het grote aantal noodlijdende kredieten op de balans van Griekse banken. Die zijn sinds 2009 gestegen van 9 miljard naar 100 miljard euro. Het betreft veelal kleine familiebedrijven, die nog altijd de ruggengraat van de economie vormen.

Bovendien zal het nog vijf tot tien jaar duren voordat de hervormingen hun beslag krijgen. Diplomaten vrezen dat de implementatie zal stokken als het steunprogramma wordt beëindigd. „Dan zullen alle offers die de Griekse bevolking heeft gebracht voor niets zijn geweest.”

    • Toon Beemsterboer