Zo ziet Trumps anti-immigratiebeleid er in de praktijk uit

Harde lijn

Trump voert een beleid van ‘nultolerantie’ voor illegale immigratie. In zuidelijke grensplaatsen leidt dat tot een explosie aan vervolgingen.

Een migrant uit El Salvador is via ‘catch and release’ na zijn vrijlating herenigd met zijn tienjarige zoon. Foto Loren Elliot/AFP

Ook McAllen, vlakbij de grens met Mexico, siddert na van de geluidsopname waarop huilende jonge kinderen in het Spaans smeken om hun ouders. „Mamí!”, papá!”, klinkt het op de in het geheim gemaakte registratie, die volgens het Amerikaanse onderzoeksplatform ProPublica afkomstig zijn van een medewerker van een detentiecentrum aan de zuidgrens.

De Texaanse stad is getroffen door de beelden uit een van de centra voor de opvang van kinderen die van hun ouders gescheiden zijn, waarop jongeren te zien zijn in een grote kooi. Sommigen liggen op dunne matrasjes met folie als dekens. Die loods is hermetisch afgesloten van de buitenwereld, al kreeg een groep volksvertegenwoordigers en journalisten er zondag een rondleiding. De loods is hier vlakbij, aan de rand van de stad bij de grensrivier de Rio Grande.

Een kind en een moeder moeten samen zijn

Norma Pimenlel, hulpverleenster

„Dit beleid is harteloos”, zegt Norma Pimentel, directeur van de Catholic Charities of the Rio Grande Valley. Ze is een non met jarenlange ervaring in hulpverlening aan migranten. „Een kind en een moeder moeten samen zijn.” Momenteel komen zo’n honderd migranten per dag aan in de stad, zegt Pimentel in het hulpcentrum, dat is verbonden aan de Sacred Heart-kerk, in het centrum van McAllen. „Het is verkeerd om kinderen te scheiden van hun ouders en vast te houden in gevangenissen. We moeten niet uit het oog verliezen dat het om mensen gaat.”

‘Nultolerantie’

De hartverscheurende opnamen en ooggetuigenverslagen uit de detentiecentra hebben geleid tot zware druk op president Trump om een einde te maken aan de scheiding van migranten en hun kinderen. Die praktijk volgt uit het beleid van ‘nultolerantie’ voor illegale immigratie. Dat kondigde zijn minister van Justitie Jeff Sessions in april af in reactie op een stijging van het aantal asielzoekers aan de zuidgrens. Asielzoekers uit Mexico en Midden-Amerikaanse landen als Guatemala, Honduras en El Salvador die illegaal de Amerikaanse grens oversteken, worden sindsdien in toenemende mate strafrechtelijk vervolgd – vaak honderden per dag.

Lees ook: Migrantenkinderen in kooien, maar Trump haalt nog geen bakzeil

Onder de regering-Obama werden deze migranten, die veelal een lange, moeizame reis afleggen naar de Verenigde Staten om te ontkomen aan armoede en het bendegeweld in hun landen van herkomst, meestal niet overgedragen aan het rechtssysteem maar aan de immigratiedienst. Die stelde hen doorgaans op vrije voeten in afwachting van een hoorzitting over hun asielaanvraag – een praktijk die bekendstaat als ‘catch and release’. Trump, die veel steun van kiezers trok met zijn harde anti-immigratielijn, wil daar van af. Volgens hem komen de meeste migrantenouders niet opdagen voor hun hoorzitting. Critici betwisten dat.

Maar Trump heeft weinig oog voor de gevolgen van de nieuwe richtlijn. Die heeft geleid tot „een explosie van vervolgingen” in grensplaatsen als McAllen, zegt Marjorie Meyers, openbaar verdediger van het zuidelijke district van Texas. „Voordat dit nultolerantiebeleid werd ingesteld, werden mensen niet vervolgd als ze niet eerder met de immigratiedienst in aanraking waren gekomen. Mensen met kinderen werden ook niet vervolgd. Nu vervolgen ze iedereen.”

Meyers vergelijkt het met een plotseling einde aan gedoogbeleid. In het zuidelijke district van Texas komen nu meer dan duizend zaken per week voor de rechter. Bij zo’n dertig procent gaat het om migranten die zijn gescheiden van hun kinderen. „Dat is verschrikkelijk voor de ouders, en ik kan me niet eens voorstellen hoe traumatisch dat is voor de kinderen”, aldus Meyers.

Illegale migranten achter een hek in het Central Processing Center in McAllen.

Foto US Customs and Border Protection

Omdat kinderen wettelijk niet mogen worden opgesloten met volwassenen die worden beschuldigd van een misdrijf, worden zij nu opgenomen in het systeem voor minderjarigen die zonder begeleiding de grens oversteken. Deze minderjarigen worden opgevangen door het Office of Refugee Resettlement (ORR), dat deel uitmaakt van het departement van Health and Human Services. Ze worden ondergebracht in centra die veelal worden gerund door de non-profitorganisatie Southwest Key. Die plaatst hen bij pleeggezinnen of familie in de VS. In Brownsville, Texas, is zo’n centrum in een oude vestiging van de supermarktketen Walmart.

Leden van de regering-Trump verdedigen de aanpak met verve. Volgens minister van Justitie Jeff Sessions houdt de regering zich simpelweg aan de wet. De scheiding van ouders en kinderen is in zijn ogen te wijten aan de illegale acties van de ouders. „Als je niet wilt dat je kinderen je worden afgenomen, breng ze dan niet illegaal de grens over”, aldus Sessions – een redenering die het uitstekend doet bij aanhangers van Trump. De aanpak zou illegale immigratie moeten ontmoedigen, al zijn er geen aanwijzingen dat dat ook gebeurt.

Voor velen gaat het weghalen van straatarme kinderen bij hun wanhopige ouders echter veel te ver – ook voor Republikeinen. Nadat voormalige first lady Laura Bush, echtgenote van oud-president George W. Bush, maandag in The Washington Post schreef dat de aanpak „mijn hart breekt”, spraken drie andere voormalige first ladies zich uit tegen het scheiden van kinderen van hun ouders. Een tweet van oud-CIA directeur Michael Hayden, waarin hij de vergelijking trok met praktijken in nazi-concentratiekampen, trok veel aandacht. In een reactie wees minister van Justitie Sessions die vergelijking dinsdag van de hand met de merkwaardige opmerking dat de nazi’s „Joden tegenhielden om het land te verlaten”.

Verzet uit onverwachte hoek

Ook klinkt inmiddels verzet uit onverwachte, en voor Trump potentieel gevaarlijke hoek: die van de witte evangelische christenen die hem tot nu toe door dik en dun steunden.

Franklin Graham, de evangelische leider die bad op de inauguratie van de president en diens affaire met pornoster Stormy Daniels een zaak noemde „die niemand wat aanging”, veroordeelde het nieuwe beleid. „Het is vreselijk om families verscheurd te zien worden, en ik steun dat op geen enkele manier”, schreef hij op zijn Facebookpagina.

Lees ook: Schrijnende opnames vervreemden Trump van eigen trouwe achterban

Dinsdag sprak Trump een uur met Republikeinse Congresleden, maar tot een duidelijke gezamenlijke koers kwam het niet. De Congresleden maken plannen om zo snel mogelijk een wettelijk einde te maken aan de praktijk, bijvoorbeeld door te regelen dat kinderen wel mogen worden opgesloten met hun ouders. Democraten wijzen erop dat dat niet nodig is: Trump kan met één pennenstreek een einde maken aan de huidige situatie.

Dat is Trump vooralsnog niet van plan. Met de controverse wil hij een doorbraak forceren in jarenlange pogingen om een bredere immigratiewet door het Congres te krijgen. Wat hem betreft komt er geld voor de bouw van de muur langs de grens met Mexico, verdere inperking van nu legale immigratie plus een regeling voor de zogenoemde ‘Dreamers’, immigranten die als kinderen illegaal naar de VS kwamen met hun ouders.

De Republikeinen werken aan wetsvoorstellen waar ze deze week nog over willen stemmen. Het is echter zeer onzeker of een compromis over immigratie tussen Republikeinse gematigden en hardliners mogelijk is, dat ook nog kan rekenen op de benodigde steun van Democraten in de Senaat.

m.m.v. Carola Houtekamer
    • Frank Kuin