Jon Hopkins vond zijn vorige album ‘Immunity’ te claustrofobisch. Daarom klinkt ‘Singularity’ euforisch, ruimtelijk en emotioneel.

Foto Steven Gullick

‘Op Singularity wil ik de ruimte vangen’

Jon Hopkins

Meditatie, paddestoelen en ijskoud douchen gaven Jon Hopkins de kracht om zijn album ‘Singularity’ af te maken. Hij staat volgende week op Down the Rabbit Hole.

Het eerste geluid dat Jon Hopkins (38) goed genoeg vond voor zijn nieuw album maakte hij in de herfst van 2015 in Los Angeles. Toch duurde het nog drie jaar voordat Singularity verscheen. De opvolger van zijn doorbraak Immunity was een worsteling, vertelt hij in de lobby van een Amsterdams hotel. Daarom ging hij mediteren tijdens een ‘gap year’ in Los Angeles, experimenteerde hij met paddo’s en bestudeerde hij de ademhalingstechniek van ‘iceman’ Wim Hof.

Trippen met paddo’s zou je niet verwachten als je de tengere pianist in levende lijve kalm een theezakje in een glas ziet dopen. De producer die met Brian Eno in de studio zat en Coldplay hielp om van Viva La Vida een Grammy-winnend album te maken, lijkt eerder het type gekweld kunstenaar dan doorgewinterd kosmonaut.

Maar achter het uiterlijk van klassiek geschoold pianist en cerebraal muzikant gaat een gevoelige hippie schuil. Hij programmeert zijn drumcomputers alsof hij poeder afweegt op een weegschaaltje en toch klinkt Singularity alles behalve klinisch; eerder euforisch, ruimtelijk en emotioneel. Het is alsof je van de schurende techno in de titeltrack de grote wedergeboorte meemaakt van Hopkins in de afgelopen drie jaar.

Hij toerde als zeventienjarige al de wereld rond als toetsenist van de Britse zangeres Imogen Heap. Zijn vierde studio-album Immunity (2013) was donker, gruizig en clubvriendelijk. Daarna werd zijn agenda voller en voller. „De lange dagen, de late uren, ik trok het op een gegeven moment niet meer.”

Jon Hopkins Foto Steve Gullick

Het was middenin de winter, hartje Londen en hij kon het niet aan om in dezelfde studio nog een album op te nemen. „Ik had zonnestralen nodig en verandering van omgeving. Ik ging naar de woestijn en de bergen in Los Angeles. Dat gevoel van ruimte wilde ik vangen op Singularity. Mijn vorige album was, onbedoeld, vrij claustrofobisch.”

Hij maakte nieuwe vrienden in de community van moderne hippies in LA. Hij legde zich toe op transcendente meditatie, „een beetje wat iedereen daar doet. David Lynch (regisseur van o.a. Twin Peaks, red.) kon niet ophouden erover te vertellen.” Lynch vroeg hem te draaien tijdens een evenement van zijn stichting voor transcendente meditatie. Hopkins deed wel al sinds 2001 aan kundalini yoga, „wat best wel op meditatie lijkt”, om chronische vermoeidheidsklachten tegen te gaan. Hij ontdekte dankzij Lynch dat de meditatie niet alleen hielp met vermoeidheidsklachten, maar ook met het laten stromen van zijn creativiteit. „Hoe meer je het toepast, hoe meer negatieve gedachten en gevoelens naar de achtergrond verdwijnen. Het is alsof je bij een oneindige bron uitkomt van geluk die diep van binnen zit, als een vaatje waar je uit kan tappen.”

Paddestoelen

John Hopkins experimenteerde ook met psychedelica, door onder meer te blowen in de woestijn. „Wiet is legaal in Los Angeles en heeft een hoog THC-gehalte.” Maar een van de grootste toevoegingen aan zijn nieuwe album noemt hij een trip die hij hier in Amsterdam beleefde met paddestoelen. „Dat was tijdens een begeleide retraite. Het was een ceremonie, dus niet recreatief bedoeld. Een bedrijf in Engeland deed de aanmeldingen. Er waren therapeuten die je begeleiden. Het was een hele krachtige ervaring.”

Ik vind bijna niets mooier dan de eenwording van de menselijke stem

De wonderschone track ‘Luminous Beings’, komt direct uit die ervaring voort. In de bijbehorende video volg je de blik van iemand die een takkenbos doorworstelt en uitkomt bij een prachtige blauwe nachtelijke horizon, waar lichtjes uit de hemel vallen. „Die lichtstralen uit de hemel, dat is wat ik toen zag tijdens die trip. Maar ik heb ook onbegeleid paddestoelen gebruikt in de woestijn in Los Angeles.”

Je merkt dat hij na de eerste opzet nog twee jaar aan het album heeft gewerkt in zijn studio in Londen. Er staan twee akoestische solo’s op die zijn gemaakt op de piano waarop hij zijn hele leven al speelt. Je hoort het getik van de hamertjes tegen de snaren als hij speelt waardoor het lijkt alsof je bij hem in de ruimte zit.

Koorzang

Je merkt het ook aan de zorgvuldigheid waarmee hij de verhaallijn van het album heeft uitgezet: alles klopt. Op Emerald Rush gaan de akoestische pianoakkoorden en belletjes langzaam over in een ritme dat ruwer kinkt en schuurt. Het is de opmaat naar de ruggengraat van het album: ‘Everything Connected’, een van de twee epische tien minuten durende technotracks die de emotionele lading heeft van een operette en die een reis is op zich. De laatste noot van dat nummer wordt weer overgenomen als begintoon op het ingetogen ‘Feel First Life’, dat uitmondt in sacrale koorzang. Na de onheilstijding en de reiniging is het hier tijd voor een nieuwe start, zo lijkt het. „Sinds ik begon met produceren heb ik al met een koor willen werken. Maar het was altijd te duur. Ik vind bijna niets mooier dan de eenwording van de menselijke stem. Het is toch te gek dat er zo’n krachtig instrument binnenin je zit?” Die eenwording zit ook in de naam van het nieuwe album. Singularity verwijst niet naar het geloof dat robots de mensheid gaan overnemen. Hopkins: „Het betekent gewoon ‘alles als één. Stephen Hawking ontdekte dat alle atomen zijn terug te voeren tot één deeltje, net als alle mensen. We waren op een punt allemaal één!”

Halverwege het album zat hij eind 2016 creatief vast. ,,Ik voelde me erg moe en overvraagd.” Hij wil de woorden niet eens noemen, maar ook Brexit en de verkiezing van Donald Trump stemden hem droevig. „We zijn in een soort ‘post-truth’-tijdperk beland waar iedereen maar wat kan roepen. Ik wilde nummers schrijven die blijdschap overbrengen, maar het lukte niet meer. Ik voelde me ziek en slecht.”

In een podcast hoorde hij de Nederlandse Wim ‘Iceman’ Hof vertellen over zijn ademtechniek. Hij volgde een cursus online en ontmoette hem in Nederland. Na een week koud te douchen, merkte hij dat de muziek weer begon te flowen. „Ik kon sneller en beter muziek schrijven.” Nu doucht hij iedere dag ijzig koud. „Het gevoel dat je een ijskoude douche in en uit kan stappen is geweldig krachtig. Je voelt je weer een mens op aarde in plaats van de introspectieve robots die we soms zijn.”

Het album is een vertolking van al zijn ups en downs en bedoeld om zittend en in een keer te beluisteren. „Ik hoop dat mensen door dit album ontspannen en wat positiever gestemd zijn, zodat ze op hun beurt weer aardiger kunnen zijn tegen anderen. Dit klinkt misschien heel idealistisch, maar als dit album maar een druppel bijdraagt aan de oceaan van positieve gevoelens, is het goed.”

In een eerdere versie van dit artikel werd de naam van de Britse zangeres met wie Hopkins als zeventienjarige toerde gespeld als Immogen Heap. Dit is verbeterd naar Imogen Heap.
    • Rolinde Hoorntje