Opinie

    • Diana de Wolff

Nasrin Sotoudeh, een advocaat die zwaar moet betalen voor haar moed

En weer is de Iraanse advocaat Nasrin Sotoudeh gearresteerd, alleen omdat ze haar werk deed. Diana de Wolff heeft groot respect voor haar vakgenoot.

Nasrin Sotoudeh in 2008 AFP PHOTO/ARASH ASHOURINI

“Stel je voor dat een verdachte wordt vervolgd door machtige veiligheidsdiensten. Zijn enige hoop is een onafhankelijke en eerlijke advocaat die hem verdedigt. Maar nu, met de wijziging van artikel 48, is deze weg afgesneden en moeten we gedag zeggen tegen de advocatuur in Iran”.

Met deze woorden opponeerde de Iraanse mensenrechtenadvocate Nasrin Sotoudeh onlangs openlijk tegen een aantasting van de rechten van verdachten die in Iran terechtstaan in verband met zaken die de veiligheid van de staat betreffen. De nieuwe bepaling geeft de autoriteiten de mogelijkheid om verdachten in de eerste week na aanhouding het recht op toegang tot een advocaat te ontzeggen. Verontrustend in een land waar inhumane behandeling en foltering van verdachten dagelijkse praktijk is.

Maar dat is nog niet alles. De rechterlijke macht maakte in januari een selectie van twintig advocaten. Alleen zij mogen voortaan voor politieke verdachten optreden, althans in de onderzoeksfase. Op de lijst van ‘goedgekeurde’ raadlieden zou onder meer een hardliner staan die eerder als rechter honderden doodvonnissen uitsprak. Een fundamenteel recht – zelf een advocaat kiezen, die onafhankelijk van de staat kan optreden  -  is hiermee illusoir gemaakt.

Bij verstek

Vorige week werd de 55-jarige Sotoudeh in haar eigen huis onverwacht gearresteerd door de veiligheidsdienst. Nasrin Sotoudeh zou - bij verstek en zelfs zonder haar medeweten - zijn veroordeeld. Ze is overgebracht naar de Evin gevangenis in Teheran. Daar houdt Iran veel politieke gevangen vast, mensen die durven op te komen voor de vrijheid van meningsuiting en andere mensenrechten. De Evin gevangenis staat al decennia bekend om de vele martelingen, verkrachtingen en executies die er plaatsvinden.

Onduidelijk is of haar protest tegen de inperking van de vrije advocaatkeuze de reden is. Sotoudeh verdedigde recent ook vrouwen die afgelopen winter het openbaar hun hoofddoek hadden afgedaan en daarvoor zijn gearresteerd en veroordeeld. Niet duidelijk is om welke redenen Sotoudeh nu gevangen wordt gehouden en voor hoe lang. Naar zeggen van haar echtgenoot zou zij een gevangenisstraf van vijf jaar opgelegd hebben gekregen, maar meer bijzonderheden zijn er nog niet.

Detentie

Het is niet voor het eerst dat Sotoudeh zwaar moet betalen voor haar moed. Al eerder, in september 2010, werd zij in verband met haar optreden als mensenrechtenadvocaat veroordeeld tot een gevangenisstraf van elf jaar voor ‘propaganda tegen het regiem’ en ‘activiteiten gericht tegen de nationale veiligheid’. In beroep werd de straf teruggebracht tot zes jaar en uiteindelijk werd zij in september 2013 vrijgelaten. Ook in die drie jaren van haar detentie moest zij de verschrikkelijke omstandigheden in de Evin gevangenis ondergaan. Destijds ging zij verschillende keren in hongerstaking om aandacht te vragen voor haar veroordeling, de omstandigheden van haar gevangenschap en de intimidatie van haar man en haar twee toen nog jonge kinderen.

De mensenrechtensituatie in Iran is verontrustend slecht. Of het nu gaat om de vrijheid van betoging, van informatie of van vergadering of de rechten van etnische minderheden: wie geweldloos opkomt voor politieke en burgerrechten riskeert arrestatie en foltering.

Eerder deze maand nog werd de dood in gevangenschap bekend van Hatam Morammezi, een jonge burgerrechtenactivist die zich inzette voor de rechten van de Arabische minderheid in Iran. Een jaar geleden werd hij gearresteerd en van ieder contact met de buitenwereld afgesneden. Wie zich realiseert hoe wreed dit regiem is, kan alleen maar groot respect hebben voor de moed van advocaten zoals Nasrin Sotoudeh.

 

De Togacolumn wordt geschreven door een rechter, advocaat of officier van justitie. Diana de Wolff is advocaat en bijzonder hoogleraar advocatuur aan de UvA.

    • Diana de Wolff