Macron steunt Merkel: één EU-asielbeleid

Frans-Duits akkoord

De twee regeringsleiders presenteerden dinsdag hun gezamenlijke visie op de Europese Unie.

De Duitse bondskanselier Merkel en de Franse premier Marcron spraken dinsdag in Berlijn. Foto Ludovic Marin

Duitsland en Frankrijk zijn het dinsdag eens geworden over een reeks plannen die de eurozone schokbestendig moeten maken en de EU meer militaire en diplomatieke slagkracht moeten geven. Zo moet de eurozone vanaf 2021 een eigen, aparte begroting krijgen, deels gespekt met een novum: Europese belastingen. De extra geldpot moet eurolanden helpen om sneller naar elkaar toe te groeien, zodat er „een echte economische unie” kan ontstaan. Ook onderstreepte de Franse president Macron het belang van een gezamenlijk Europees migratiebeleid.

Macron en de Duitse bondskanselier Merkel spraken in het bij Berlijn gelegen slot Meseberg ook af dat er gezamenlijke fondsen moeten komen om extreme, onverwachte economische schokken op te vangen en te voorkomen dat eurolanden te hard moeten bezuinigen op momenten dat extra uitgaven de economie juist zouden kunnen stimuleren. Details of bedragen wilden Merkel en Macron dinsdag niet geven, naar eigen zeggen ook uit respect voor andere eurolanden. Ze gaven toe dat de uitwerking van hun „politieke akkoord” nog veel werk vereist, maar willen ruim voor de verkiezingen voor het Europees Parlement volgend jaar „een nieuw Europees model” aan de kiezer kunnen voorleggen.

Wat nu op papier staat, gaat ook minder ver dan wat Macron in september bepleitte in zijn speech aan de Sorbonne-universiteit. Toch sprak de Franse president van een doorbraak, omdat het om plannen gaat die nog niet zo lang geleden onbespreekbaar leken. Ook Merkel sprak van „een nieuw hoofdstuk”. Het huidige EU-noodfonds ESM, opgericht tijdens de eurocrisis, moet dusdanig worden vergroot dat het kan dienen als het ultieme vangnet (‘backstop’) van de eurozone – iets wat nu nog ontbreekt.

Volgens Macron is versterking van de euro een kwestie van overleven. Als voorbeeld gaf hij de handelsruzie met de Amerikaanse president Trump. Daarin wordt Europa „omvergelopen”, omdat de dollar almachtig is.

Defensie en buitenland

De twee leiders pleitten ook voor snellere besluitvorming op defensie- en buitenlandgebied. Bijvoorbeeld met een Europese veiligheidsraad, gemodelleerd naar die van de Verenigde Naties, die in wisselende, kleinere samenstellingen knopen zou kunnen doorhakken. De huidige regel dat alles wat raakt aan diplomatie en militaire zaken unanimiteit vereist, zou kunnen worden ingeruild voor meerderheidsbesluiten.

De gezamenlijke Frans-Duitse voorstellen lieten lang op zich wachten. Na Macrons Sorbonne-speech kwam Merkels antwoord maar niet, door maandenlange formatieperikelen na de Duitse verkiezingen. En nu het er alsnog is, wordt het overschaduwd door de politieke crisis tussen Merkel en haar Beierse coalitiepartner CSU. Die wil dat Duitsland eigenhandig besluit tot een strenger migratiebeleid. Ten gunste van Merkel benadrukte Macron dinsdag dat elk asielbeleid „Europees en gecoördineerd” moet zijn. Een alleingang leidt tot „falen en verdeeldheid”.

In Nederland wordt niet enthousiast gereageerd op de plannen. ,,We hebben al een EU-begroting, we hebben al negentien afzonderlijke landelijke begrotingen”, laat een woordvoerder van minister Wopke Hoekstra (Financiën, CDA) weten. ,,Als landen zich aan de regels houden gaat daar al voldoende stabilisatie vanuit.” Onder economen is het idee van ‘schokdempers’ wel populair. Zij wijzen er vaak op dat landen als Ierland en Spanje voor de eurocrisis formeel aan Europese begrotingsregels voldeden - en daarna tóch in het ongeluk werden gestort.

Nederland vreest ook dat een eurozone-begroting tot permanente geldstromen tussen sterke en zwakke landen kunnen leiden. ,,Landen die zich netjes gedragen moeten dan geld gaan sluizen naar landen die de boel nog niet op orde hebben”, aldus de woordvoerder. De VVD is het daarmee eens. Kamerlid Jeanine Hennis vindt dat eurolanden zelf verantwoordelijk zijn voor ,,hun eigen tent”. D66 is ,,geen groot voorstander” van een aparte eurozonebegroting, maar vindt het wel goed dat Merkel en Macron elkaar op financieel-economisch terrein gevonden hebben. Kamerlid Joost Sneller wil de precieze details van het plan afwachten.

    • Stéphane Alonso