Opinie

Onze omgang met migranten definieert wie we zijn

Het migratievraagstuk is terug. Met schrijnende taferelen. Met politici die hopen dat een snoeiharde aanpak zich zal vertalen in stemmenwinst. En met de vraag hoe gastvrij het rijke Westen eigenlijk moet zijn.

In Hongarije werd vorige week het proces afgerond tegen een bende mensensmokkelaars die verantwoordelijk was voor de dood van 71 migranten in een koelwagen in 2015. De migranten stikten drie uur na vertrek uit Hongarije, de Hongaarse chauffeur liet de wagen staan op de vluchtstrook langs de snelweg in Oostenrijk. Het was een van de schrijnendste voorvallen in een zomer waarin honderdduizenden vluchtelingen Europa voor problemen plaatsten.

Lees ook Mensensmokkelaar Lahoo: Laat hen liever sterven. Dat is een bevel

Sindsdien is de migrantenstroom naar Europa afgenomen, maar migratie is nog steeds lucratieve handel én een politiek uiterst explosief dossier. Op de Middellandse Zee werd vorige week gesold met vluchtelingen uit Afrika die niet aan land mochten komen. De Aquarius dobberde dagenlang op zee nadat de nieuwe Italiaanse regering aanlanding had verboden. Uiteindelijk kon het schip de haven van Valencia binnenlopen.

De migranten waren in Spanje nog niet ontscheept of in Duitsland raakten twee christen-democratische zusterpartijen slaags over migratie. De Beierse CSU eiste van de grote CDU van kanselier Merkel een stringenter beleid. CSU-leider en minister van Binnenlandse Zaken Horst Seehofer bouwde, mede met het oog op regionale verkiezingen, zo veel druk op dat een kabinetscrisis ophanden leek. Merkel heeft nu twee weken om in EU-verband strengere regels af te dwingen.

Een nieuw dieptepunt werd in de Verenigde Staten bereikt. Ouders en kinderen van immigranten worden van elkaar gescheiden. Er is terecht met grote verontwaardiging gereageerd op het feit dat de kinderen los van hun ouders opgevangen worden in detentiecentra. Wat er aan geluidsopnamen uit die centra naar buiten komt, is ronduit beschamend: jammerende kinderen die onderling voor elkaar moeten zorgen. Eigenlijk is het absurd dat er in de beschaafde wereld tegen zoiets überhaupt nog protest aangetekend moet worden.

Het Amerikaanse schandaal is een direct gevolg van een zerotoleranceaanpak van de regering-Trump, maar de president schuift de schuld op de Democraten. In een, ook voor zijn doen, nogal cynische wending probeert Trump de verontwaardiging te gebruiken om Democraten onder druk te zetten. Hij wil graag dat ze meewerken aan verdere aanscherping van het migratiebeleid.

Lees ook deze column van Tom-Jan Meeus over de Amerikaanse omgang met migrantenkinderen: Zoveel rijkdom. En zo weinig beschaving

Trump overtrof zichzelf ook door Merkel met een leugenachtige tweet in de rug aan te vallen. Volgens Trump keert het Duitse volk zich tegen zijn leiders nu migratie de „toch al zwakke coalitie in Berlijn aan het wankelen brengt” en de misdaad er fors is gestegen. Trump laadt zo de verdenking op zich dat hij actief meewerkt aan ‘regime change’ in Duitsland, een geheel nieuwe rol voor een Amerikaanse president.

De vraag hoeveel immigratie acceptabel is, moeten de VS en Europa ieder voor zich bepalen. Eenvoudige antwoorden bestaan in dat dossier niet. Maar onder alle omstandigheden moet een humane behandeling van migranten vooropstaan, of het nu gaat om politieke vluchtelingen of om gelukszoekers zonder kans op verblijfsvergunning. Hoe we ons opstellen in de confrontatie tussen haves en have-nots bepaalt wie we zijn: ruimhartig en beschaafd, of zelfzuchtig en inhumaan.

In het Commentaar geeft NRC zijn mening over belangrijke nieuwsfeiten. De commentatoren schrijven deze artikelen in samenspraak met de hoofdredactie.