Chagrijnige stripkater Heinz weet niet van ophouden

Verzameld werk compleet

Na het slot van het verzameld werk lijkt stripheld Heinz klaar. Maar er komt een lange tekenfilm aan, plus ‘Heinz, de Musical’.

Beeld uit Heinz van H tot Z.

Ze zouden natuurlijk nog jaren voort kunnen met de zóón van Heinz, maar met het verschijnen van Z, het laatste deel van het verzameld werk, lijken striptekenaars Eddie de Jong en René Windig toch echt een punt te zetten achter de negen levens van Heinz.

Heinz is een humoristische dagstrip die vanaf 1987 in Het Parool stond en later in zo’n dertig regionale kranten. De strip gaat over een chagrijnige rode kater die zich aan van alles ergert. Zijn gezicht is opgebouwd uit strepen: de ogen staan vaak in een stuurse streep, met een boze mondstreep eronder. Bij vermoeide ergernis komen daar één tot drie voorhoofdstrepen boven.

Beeld uit Heinz van H tot Z.

Zoals het in een dagstrip betaamt, staat de wereld van Heinz stil als in een sitcom: geen ontwikkeling, steeds weer dezelfde figuren. Avonturen beginnen plots en worden even abrupt weer afgebroken. Maar wanneer je de vijf delen van het verzameld werk achter elkaar leest, zie je toch iets veranderen. Heinz begint als wrede kat en verandert dan van cynische kroegtijger in een beschouwend en mild mens. Lang niet iedere strook sluit af met een grap; het gaat meer om de specifieke sfeer die je een permanente glimlach bezorgt.

Heinz zwerft wat over straat, hangt in de kroeg en op het golfveld, maar hij beleeft ook avonturen in mythische oorden. Reden waarom de tekenaars de strip kenschetsen als „Homeros en Carmiggelt tegelijk”. „De strip is één grote homerische vertelling, maar er zitten ook kleine straatstukkies in.”

Minischilderij met portret van Heinz (2011)

Dit laatste deel van het verzameld werk brengt Heinz op een spookschip, in een onderwaterwereld, in Alice’ Wonderland, en op de planeten Zork, Plurk en Ork. Belangrijk is de kennismaking met Jan en Jaap van het eiland Janjapië, die hun schipbreukelingenleven hebben gekaderd in strakke regels („Tegen de regels!”, zeggen ze vaak). De strip Heinz wemelt van de zijverhalen, met als beste het verhaal over het konijn op het golfveld dat na een bal van Heinz in zijn hol zijn gezin en huis kwijtraakt en dakloos wordt.

Rommelig

Grote troef van dit verzameld werk is dat Windig en De Jong de zwart-witte krantenstrips hebben ingekleurd, waardoor die nog mooier zijn geworden. De andere troef is het uitgebreide en rijk geïllustreerde notenapparaat van Heinzoloog en vormgever Cyril Koopmeiners. Hierin worden de vele verwijzingen in Heinz uitgewerkt tot een cultureel-historisch kader. Zo leren wij dat de vreemde woordvolgorde van het personage Augustus is gebaseerd op het Japans. Verwijzingen naar strips (Moomin, de Smurfen, Robbedoes), popmuziek (Marina, De Bostella, Ploem Ploem, Jenka) en oude reclames, maar ook naar het boek De Golfregels, de voetballer Piet Keizer en de vruchtendrank Papaya van Maaza.

Beeld uit Heinz van H tot Z.

Gevoegd bij de vele kranteninterviews en privéfoto’s geeft het notenapparaat een goed beeld van de wereld van Windig en De Jong. Bovendien zijn ze een handreiking aan de lezers die de jaren zestig en zeventig niet hebben meegemaakt. Zo kan een lezer van elf ook begrijpen wat er grappig is aan „Piet Pelle op een Batavus-fiets”.

Lees ook een interview met René Windig over zijn idool Felix the Cat: ‘Mickey Mouse is gewoon gejat van Felix’

Het leven van Heinz eindigt wat rommelig. Je merkt dat Windig en De Jong eigenlijk klaar zijn, maar geen afscheid kunnen nemen van hun levenswerk. In 1999 had je de OHS-affaire (Oude Heinzstroken-affaire): omdat de tekenaars vastzaten, leverden zij maandenlang oude stroken in bij de kranten, zonder dit te vertellen. Allerlei kranten gooiden vervolgens Heinz eruit. In 2000 nam Heinzofficieel afscheid. Windig en De Jong gingen werken aan een speelfilm. Toen die niet van de grond kwam, begonnen ze in 2004 hun filmschetsen in Het Parool te plaatsen. In 2005 werd de strip in zijn oorspronkelijke vorm hervat. Dit verzameld werk eindigt in januari 2006.

Maar ja, er komt dit jaar toch weer een nieuwe strip: Heinz, de Musical. En de film komt er alsnog, bij producent BosBros. Regisseur en scenarist Piet Kroon (Osmosis Jones) werkt met vijftien tekenaars aan een avondvullende animatiefilm. Heinz moet zijn zoon redden en strijdt in New York tegen het buitenaardse monster Zak. Vanaf oktober in de betere bioscoop.

Beeld uit Heinz van H tot Z.

    • Wilfred Takken