Waarom millennials zo dol zijn op ‘A Goofy Movie’

Racisme in animatie In ruim twintig jaar is ‘A Goofy Movie’ uitgegroeid tot een zeer geliefde cultfilm. Maar breekt de Disneyfilm echt met raciale stereotypen?

Nog steeds zeer geliefd: zoon Max en vader Goofy in ‘A Goofy Movie’ (1995).

Onder veel dertigers, vooral in de Verenigde Staten, heeft Disneys A Goofy Movie (1995) een cultstatus. De reünie met de stemmencast in 2015 in Los Angeles werd gevierd met meer dan duizend fans. Verschillende millennial-sites hebben de film op een voetstuk gezet. Door theodysseyonline.com is de film opgenomen in een lijst van twintig films uit de jaren negentig die iedereen gezien moet hebben. De superlatieven schieten tekort in een twee uur lange podcast van The Fairy Podmothers, dat langer duurt dan de film zelf. Buzzfeed vroeg zich onlangs af of de expertise waarmee de auto in A Goofy Movie de wetten der zwaartekracht tart, wellicht als inspiratie heeft gediend voor de ruimtevaartplannen van Elon Musk.

Veel lof voor een film die gebaseerd is op het klungeligste personage uit Duckstad. A Goofy Movie was het debuut van regisseur Kevin Lima; inmiddels een veteraan van de Disney-studio. De film draaide in de bioscopen in het decennium van kaskrakers als Aladdin, Beauty and the Beast en The Lion King; kortom een gouden Disney-tijdperk. De film was een buitenbeentje binnen Disney. Het was geen op zichzelf staande speelfilm, maar een spin-off van de televisie-serie The Goof Troop. Lima vertelde tijdens de reünie met de cast dat A Goofy Movie het met een fractie van het gebruikelijke budget moest doen in vergelijking met andere Disneyfilms. De film was met een opbrengst van 35 miljoen dollar toch een behoorlijk succes.

Waarom is juist A Goofy Movie uitgegroeid tot de film waarmee zoveel opgroeiende millennials zich konden identificeren? „Het ging eindelijk eens een keer niet over prinsen en prinsessen, maar over een gewone jongen die thuis en op school zijn weg moest zien te vinden”, zo verklaart website network1901.com de liefde voor de film. Blacknerdproblems.com deed daar nog een schepje bovenop door A Goofy Movie uit te roepen tot de zwartste én meest ondergewaardeerde Disneyfilm uit de jaren negentig. „A Goofy Movie omhelst de popcultuur van de zwarte millennials.”

Buitenbeentje Max

A Goofy Movie draait om Max, de verlegen zoon van Goofy. Hij heeft zijn vaders slungelachtige armen, vooruitstekende tanden en hikkende lach geërfd. Max wil niets liever dan cool zijn, maar op school hoort hij er niet bij. Gelukkig zit er één ding mee: Max kan dansen. Daarmee wil hij indruk maken op zijn geheime crush Roxanne. Maar volgens de rector zit indruk maken er niet in, als je eruitziet zoals Max. Hij moet zich eerst maar eens leren aanpassen.

Als Max een schoolbijeenkomst verstoort door over het podium te moonwalken, is de maat vol. Na een boos telefoontje van de rector neemt Goofy de opvoeding van Max sterker in de hand. Hij besluit om met zijn zoon een tocht te maken om samen te gaan vissen. Uiteindelijk komen vader en zoon nader tot elkaar, met Disneys welbekende mediation-techniek; door samen een liedje te zingen. En Max vindt de erkenning die hij zoekt, als hij in de videoclip van R&B-artiest Powerline terechtkomt. Dan zien zijn klasgenootjes (en Roxanne) hem eindelijk staan. ‘That’s the hottest shit in the streets!’

Dat verhaal onderscheidt zich niet zo heel sterk van talloze andere high-schoolfilms. De film heeft vele links met zwarte popmuziek. Het idool van Max, Powerline, werd door Disney gemodelleerd naar Bobby Brown. Brown zou ook de soundtrack van de film verzorgen, maar werd wegens opname in een verslavingskliniek op het laatste moment vervangen door Tevin Campbell, die ook de stem van Powerline insprak.

Goofy en blackface

Een nieuwe generatie Goofs die al breakdansend hun eigen koers bepalen, dat klinkt alleen maar positief. Toch is er ook een andere, diepere blik op A Goofy Movie en andere animatiefilms mogelijk. Goofy werd ontworpen in 1932. Een van zijn scheppers was tekenaar Art Babbit, die in een lezing in de jaren dertig zei: „Je kan de Goof zien als een samenstelling van de eeuwige optimist, de sullige barmhartige Samaritaan, een halvegare, een onbeholpen, goedaardige kleurling en een heikneuter.”

Raciale connotaties bij tekenfilmfiguren in de jaren dertig waren eerder regel dan uitzondering. Dit gaat terug tot de zogeheten Minstrel-shows. Acteurs verfden hun gezichten zwart en deden Afro-Amerikanen na (‘Blackface’). Veronderstelde taferelen uit het leven van de tot slaaf gemaakten bestonden uit veel struikelen, snurken, en vooral: een mateloze bewondering koesteren voor de witte families waartoe ze veroordeeld waren. Veel van de tradities en grappen uit de Minstrel-shows kwamen in vroege tekenfilms terecht. Het zijn de slapstickelementen, zoals vallen en slaan. Ook de witte handschoenen van veel zwarte tekenfilmfiguren komen voort uit deze traditie; dat was typerend voor de huisslaven in de zuidelijke staten.

De diepere doorwerking van de Minstrel-shows zie je terug in de personages met ‘zwarte’ connotaties in tekenfilms. De rapper Jay-Z liet in zijn videoclip voor The story of O.J. (2017) in een parodie op racistische tekenfilms zien hoe vormend deze beelden zijn voor de Amerikaanse samenleving. Net als Goofy waren zwarte personages haast altijd bijfiguren. Grappig, lui of klungelig, maar altijd ondergeschikt aan de protagonist (Mickey Mouse) en altijd ondergeschikt aan de plot.

Aan A Goofy Movie kan je wellicht aflezen dat dit beeld begint te veranderen. A Goofy Movie is een vrolijke, maar ook enigszins schrijnende en nog steeds gekleurde mengvorm van het oude en het nieuwe. Goofy krijgt een nieuw jasje aan, met een eigen verhaallijn en eigen handelingsruimte. Op deze manier wordt er een personage van hem gemaakt waar het publiek zich in kan inleven. Alleen past Goofy nog niet helemaal in zijn nieuwe outfit. Het publiek zou hem niet meer herkennen als hij niet af en toe over een waslijn zou struikelen. Vandaar dat zoon Max naar voren wordt geschoven als degene waarmee de kijker zich echt kan identificeren. Hij struikelt niet de hele tijd; hij gebruikt zijn lange puberledematen om te breakdancen. Dat stemt hoopvol. Daar hebben die enthousiaste millennials gelijk in.

‘A Goofy Movie’ is te zien op amazon.prime en verkrijgbaar op dvd.
    • Dominique van Varsseveld