Recensie

Van Hendrix tot Mali en techno: strijkkwartet Kronos is lenig in alle genres

Samenwerkingen Ook deze editie is het Kronos Quartet weer belangrijke rol op het Holland Festival. Een concert met het Malinese Trio Da Kali vormde het hoogtepunt van het mini-festival Kronos Sessions.

Het Kronos Kwartet gezien door de camera’s en het AI-programma van kunstenaar Trevor Paglen.

Twee jaar geleden was het Amerikaanse Kronos Quartet ‘ensemble in residence’ en ook deze editie speelt het een belangrijke rol op het Holland Festival. Geen strijkkwartet bespeelt zo lenig de vele registers van de eigentijdse muziek: van hedendaags gecomponeerd (vele honderden opdrachtstukken) en soundtracks bij kaskrakers (Requiem for a Dream), tot frequente uitstapjes naar rock, jazz en wereldmuziek.

Neem hun samenwerking met het Malinese Trio Da Kali die vorig jaar uitmondde in het gezamenlijke succes-album Ladilikan. Afgelopen zondag was de muziek live te horen in het Muziekgebouw aan ’t IJ, tijdens het prachtig opgebouwde slotconcert van het eendaagse mini-festival Kronos Sessions.

Kronos Quartet

Foto Lenny Gonzalez

Helder parelde de balafoon (Afrikaanse xylofoon) van Lassana Diabaté, die een losjes geïmproviseerde notensliert liet uitmonden in een lome groove van Bassekou Kouyaté’s ngoni (Malinese basgitaar).

Met spaarzame accenten en tegenstemmen liet het Kronos Quartet alle ruimte voor zangeres Hawa Kassé Mady Diabaté: doorleefde stem, warm geluid, soms scherp uithalend maar altijd vol diepte. Haar in het Malinees gezongen versie van de gospelklassieker God Shall Wipe All Tears Away was een moment dat je niet snel vergeet.

Wisselvalliger was de set die Kronos speelde met de jonge gitarist en componist Jherek Bischoff. Een sterke bewerking van Jimi Hendrix’ Purple Haze stond garant voor een lekker vuig raggende uitsmijter, waarbij Bischoffs eigen werk wat bleekjes afstak. Te vaak bleef zijn geluid steken in Amerikaans-pastorale sferen met banjo-achtige pizzicati, folkloristische fiedels of pulserend minimal-epigonisme.

Hoogtepunt van een optreden met de Vietnamese Vân-Ánh Võ was Jonathan Berger’s My Lai Lullaby. Een soundtrack liet flarden van ‘work songs’ horen. Het Kronos Quartet speelde rauw als een bluescombo, waarboven Võ haar dàn bâù (een Vietnamees eensnarig instrument) expressief liet jammeren. Helaas bleek de hevig vibrerende toon van het instrument geen gedroomde match voor liederen van Purcell en Mahler.

Dat de brede blik van het Kronos Quartet ook over disciplines heen reikt, bleek vrijdag tijdens Sight Machine. Voor dit multimediale concert sloeg het kwartet de handen ineen met de Amerikaanse kunstenaar Trevor Paglen, die in zijn recente werk de alomtegenwoordigheid van big data en kunstmatige intelligentie thematiseert.

Met een twintigtal camera’s en een groot projectiescherm genereerde Paglen live videobeelden van het spelende kwartet. Zelf geprogrammeerde software maakte inzichtelijke hoe computeralgoritmes dat materiaal analyseren.

„Sunny is 95,6% female”, luidde het AI-commentaar bij een close-up van celliste Sunny Yang. Het digitaal doorgronden van muzikale spelsituaties bleek complexer: „David is cutting a cake with a knife.” In werkelijkheid streek primarius David Harrington de opzwepende ritmes van Islam Chipsy’s Zaghlala uit zijn instrument.

Of de beelden, afgezien van hilariteit en spectaculaire visuals, ook inhoudelijk wat toevoegden? Soms. Pregnant was het contrast tussen mens en technologie dat Paglen opriep. Altist Hank Dutt soleerde gevoelvol in muziek van Tanburi Cemil Bey, terwijl herkenningssoftware zijn gezicht abstraheerde tot een emotieloos masker van groene lijnen. Terry Riley’s One Earth, One People, One Love kreeg een naargeestig randje door beelden uit satelliet die het woeden der gehele wereld griezelig gedetailleerd gadeslaan.

    • Joep Christenhusz