Mensensmokkelaar Lahoo: Laat hen liever sterven. Dat is een bevel

Mensensmokkel in Europa

In Hongarije is vorige week het proces afgerond tegen een bende mensensmokkelaars die verantwoordelijk was voor de dood van 71 migranten in een koelwagen. Reconstructie van een wrede rit des doods, louter uit geldzucht.

Vorig jaar begon in Hongarije het proces tegen de bende die verantwoordelijk was voor de dood van 71 migranten. Hier worden de verdachten voorgeleid in de rechtbank van Kecskemét. Foto ATTILA KISBENEDEK/AFP

Het is vroeg in de ochtend van woensdag 26 augustus 2015 als de chauffeur van de koelwagen in paniek naar zijn chef belt. De 27-jarige Bulgaar Ivaylo Stojanov kan zijn lading horen schreeuwen. In zijn truck, beschilderd met reclame voor Slowaakse kippenworst, zitten 71 mensen: 59 mannen, 8 vrouwen en 4 kinderen. Ze komen uit Syrië, Irak, Afghanistan en Iran en ze zijn ingestapt bij het Hongaarse gehucht Morahálom.

Even tevoren hebben ze de grens met Servië te voet overgestoken. Nu zitten ze opeengepakt op 16,26 vierkante meter, zonder werkende ventilatie en dus zonder lucht. ‘Please, please’, kermen ze. Ivaylo heeft zijn landgenoot Metodi Georgiev (32) aan de telefoon: instructies gewenst.

IJzingwekkend zijn de telefoontaps die onderdeel zijn van het bewijsmateriaal in de rechtszaak tegen veertien mensensmokkelaars in het Hongaarse Kecskemét. De veertien bendeleden werden donderdag veroordeeld tot celstraffen tussen drie en vijfentwintig jaar, wegens betrokkenheid bij 31 smokkelritten in 2015 – het jaar waarin meer dan een miljoen mensen de Balkan-route richting West-Europa namen. De beruchtste actie van de bende is de rit met de koelwagen die op 26 augustus eindigt in het Oostenrijkse Parndorf, op de vluchtstrook van de snelweg tussen Boedapest en Wenen.

Doorrijden

„Doorrijden”, is de boodschap die de 31-jarige Afghaan Samsooryamal Lahoo, de vermoedelijke bendeleider, die ochtend via zijn tussenpersoon Georgiev doorgeeft. Als de chauffeur de deuren openmaakt, zullen vluchtelingen ontsnappen en de politie alarmeren, vreest Lahoo. „Laat hen liever sterven. Dat is een bevel”. En: „Als ze sterven, zal hij hen in Duitsland in een bos dumpen.”

06.16 uur. Ivaylo belt opnieuw. Hij is bang dat politie-agenten bij de Oostenrijkse grens zullen opmerken wat er aan de hand is. „Het stinkt hier echt heel erg”, zegt hij. „Je kan je niet voorstellen wat hier aan de hand is, hoezeer ze schreeuwen!”

Op 27 augustus 2015 halen agenten 71 lijken uit de vocht druppelende koelwagen in Parndorf, op twintig kilometer van de Hongaarse grens. Daar heeft de benauwde Ivaylo hen een dag eerder achtergelaten. De migranten, zo wees forensisch onderzoek uit, waren gestikt in Hongarije, minder dan drie uur na het vertrek. Lahoo, Georgiev, Stojanov en Vencislav Todorov (39), de Bulgaar die Ivaylo’s truck per auto begeleidde als ‘spotter’ en met hem terugreed naar Hongarije, kregen donderdag elk 25 jaar wegens „moord met bijzondere wreedheid als verzwarende omstandigheid”.

In augustus 2015 trof de Oostenrijkse politie de lichamen van 71 gestikte migranten aan in een koelwagen. Hulpdiensten bergen de slachtoffers.

Foto VLADIMIR SIMICEK/AFP

„Ze wisten dat families en moeders met kinderen in de truck zaten en dat de mensen binnen konden sterven”, zegt rechter János Jádi. „Ze stierven in wrede omstandigheden en groot lijden, maar geen van de beklaagden deed iets.” Dat wijt de rechter aan een „mengeling van hebzucht, angst ontdekt te worden en emotioneel handelen”.

Inhalige bendeleden

Dat het slechts op die 26e augustus tot een drama met dodelijke afloop is gekomen, mag een wonder heten. Meer dan 1.200 mensen brachten de leden van de bende – twee Afghanen, elf Bulgaren en een Bulgaarse Libanees – van de Hongaars-Servische grens richting West-Europa. Tussen februari en augustus gebruiken ze de smokkelmethode die volgens Europese politiediensten nog steeds het meest toegepast wordt: eerst verborgen ze mensen in kleine auto’s, later schakelden ze over op steeds grotere bestelwagens en vrachtwagens.

Tijdens die ritten stoppen de inhalige bendeleden de voertuigen regelmatig zo vol dat de uitgedroogde en van lucht verstoken passagiers het bewustzijn verliezen, wanden proberen open te wrikken en het rubber uit elkaar trekken dat de deuren verzegelt.

„Onvoorstelbare horror”, is de beschrijving die een Syrische vrouw geeft aan de politie over een rit waarin ze haar broer zag flauwvallen. Op één tocht duwt de bende bijna honderd mensen in één vrachtwagen, aldus aanklager Gábor Schmidt, die levenslang geëist had tegen de kopstukken. Passagiers betalen geregeld 1.500 euro voor een tocht, maar soms ook meer dan het dubbele.

Zelfs op de ochtend van de 27e augustus, een dag na het drama in Parndorf, laden ze opnieuw tientallen mensen in een niet-geventileerde koelwagen. De chauffeur slaat op de vlucht bij een politiecontrole in het Oostenrijkse Gols. De passagiers ontkomen aan verstikking door de deuren van de laadruimte open te schoppen. Diezelfde dag worden de kopstukken van de bende ingerekend.

De Parndorf-koelwagen en zijn kenteken staan geregistreerd op naam van de Bulgaars-Libanese autohandelaar Kassim Saleh, die voertuigen inkoopt voor de bende en hen een dekmantel verschaft. De politie is hen al sinds juli op het spoor. Een aantal mislukte ritten waarbij chauffeurs gearresteerd worden of hun voertuig moeten achterlaten, hebben ertoe geleid dat bendeleden al dertien dagen worden afgeluisterd.

Het kan nog steeds gebeuren

Maar de telefoontaps worden pas na 27 augustus uitgelezen, verklaren Hongaarse autoriteiten achteraf.

„We doen er alles aan om een nieuw Parndorf te vermijden, maar het kan nog steeds gebeuren”, zegt brigadier-generaal Gerald Tatzgern, chef mensenhandelbestrijding bij de Oostenrijkse recherche. Zijn diensten waren betrokken bij het Parndorf-onderzoek. „Elke twee weken ontdekken politiediensten wel een smokkelvrachtwagen ergens in Europa.”

Het Europese agentschap voor politiesamenwerking Europol heeft het in een recent rapport over een stijgend aantal pogingen om migranten te verbergen in voertuigen, en wel op uiteenlopende manieren. Zo treffen politiediensten migranten aan die, net voor het oversteken van de grens, plaatsnemen in de ruimte tussen de motor en de motorkap.

We doen er alles aan om een nieuwe ramp te vermijden, maar het kan nog steeds gebeuren

Gerald Tatzgern, Oostenrijkse recherche.

In de nacht van 16 op 17 mei overlijdt in België het 2-jarige Koerdisch-Iraakse meisje Mawda Shawri door een politiekogel. Agenten hebben bij een achtervolging op de snelweg het vuur geopend op de bestelwagen waarin Mawda verscholen zit met haar ouders en 27 andere migranten.

De vluchtelingenovereenkomst met Turkije, grenshekken en verscherpte controles in de EU en de Westelijke Balkan hebben de totale instroom van migranten fors ingeperkt in vergelijking met 2015. Tegelijk, zegt Gábor Sztankovics, coördinator mensensmokkelonderzoek bij Europol, „is het risico groter geworden”. Immers: „Op de Westelijke Balkan-route zijn de diensten van georganiseerde misdaadbendes de enige keuze.”

Meer dan 80.000 pagina’s telt het onderzoeksdossier over de Parndorf-bende. Dankzij het werk van de politie in Oostenrijk, Duitsland, Hongarije, Bulgarije en Servië beschikt de aanklager over afgeluisterde telefoongesprekken, data op de mobiele telefoons van de passagiers, DNA-materiaal en vingerafdrukken van chauffeurs, autoregistratiedocumenten op naam van bendeleden, camerabeelden en meer dan 270 getuigenissen, onder meer van de vervoerde migranten.

God is groot

Wanneer de bendeleden in juni 2017 voor het eerst geboeid binnengeleid worden in de rechtszaal in Kecskemét met krakend parket, sjofele bureaus en neoklassieke wandversieringen, heeft bendeleider Lahoo een mapje in zijn handen. Opschrift: ‘Allahu Akhbar’ (God is groot). Bij een andere zitting zal hij een glittershirt in de kleuren van de Afghaanse vlag dragen. Hij lacht vaak.

Volgens aanklager Schmidt organiseerde de Afghaan met een diploma psychologie de transporten van de Servische grens richting West-Europa en controleerde hij de geldstromen. Zo haalde hij meer dan 300.000 euro binnen. In Boedapest rijdt de voormalige vluchteling met Hongaarse partner rond in luxewagens. „Ik zweer bij God dat ik deze tragedie niet gewild heb”, stelt hij in een schriftelijke verklaring. „Het was een ongeval.”

Lahoo was autohandelaar en uitbater van een internetcafé in Boedapest, tot een Afghaanse relatie hem naar eigen zeggen een meer lucratieve handel voorstelde. Voor 50.000 euro zou hij een sim-kaart ontvangen hebben met de contactgegevens van klanten voor smokkeltochten.

Lees ook deze reconstructie uit 2015: De mannen van de koelwagen

Tegelijkertijd wordt hij geïntroduceerd in het hawala-systeem: een eeuwenoud informeel betalingssysteem dat veel gebruikt wordt in het Midden-Oosten en Zuid-Azië en geen papieren sporen nalaat. Het systeem is populair onder migranten en hun smokkelaars, zegt brigadier-generaal Tatzgern. „Migranten betalen geld in de landen van oorsprong of plaatsen waar ze lange tijd verblijven. Dat geld wordt dan in tranches uitbetaald door hawala-bankiers. Meestal gebeurt dat nadat de migranten een bepaalde plek bereikt hebben.”

De enorme toevloed van vluchtelingen zorgde ervoor dat de vraag naar diensten van smokkelaars in augustus 2015 erg groot was, zegt Tatzgern. Dus betaalden de passagiers in de Parndorf-truck op voorhand. „Dat betekent dat ze geen levensverzekering hadden.”

Lahoo duidt tijdens de rechtszaak twee andere mensenhandelaars, die opereerden vanuit Servië, aan als zijn opdrachtgevers. Zij zijn echter voortvluchtig en de omvang van hun rol blijft onduidelijk. Ook probeert Lahoo zoveel mogelijk verantwoordelijkheid af te schuiven op de man die de aanklager beschrijft als zijn luitenant: Metodi Georgiev.

De Bulgaarse autohandelaar, die in het verleden herhaaldelijk in aanraking kwam met de politie, lijkt vooral belast met het ronselen van wisselende groepen chauffeurs in zijn geboortestreek rond de stad Lom, de armste regio van de EU.

Duizenden euro’s per rit

Metodi organiseert accommodatie voor de chauffeurs in Hongaarse motels en geeft hun rechtstreekse instructies. Per rit kunnen ze enkele duizenden euro’s verdienen. Met Lahoo praat Georgiev in het Servisch, een taal die de Afghaan oppikte als vluchteling. Volgens Georgiev is het de naar geld hongerende Lahoo die besliste om de Parndorf-truck te overladen.

De taakverdeling van de bende komt overeen met het patroon dat Europol-man Sztankovics schetst. „De chauffeurs zijn vaak Oost-Europeanen die makkelijk misbruikt en vervangen kunnen worden”, zegt hij. „De sleutelfiguren komen geregeld uit dezelfde landen als de getransporteerde migranten. Ze runnen vaak kleine zaken als winkels en restaurants, die gebruikt kunnen worden om geld wit te wassen of migranten te verbergen. Ze reizen veel en rekruteren tussenpersonen.”

Als migrant speel je met de dood en ben je bereid om dat te doen.

Samsooryamal Lahoo, Afghaanse mensensmokkelaar

Bijna de helft van de door Europol ontdekte mensensmokkelbendes zijn betrokken bij andere misdaadactiviteiten, schrijft de organisatie in een recent rapport. Dat kan gaan om het witwassen van geld, het vervalsen van documenten, het transporteren van drugs , activiteiten die goed samengaan met mensensmokkel.

Bij grenscontroles gebruiken politiediensten hartslagmeters en peilstokken om het CO2-gehalte – dat omhoogschiet in een plaats waar mensen ademen – in laadruimtes te meten. Ook proberen ze de financiële netwerken van de smokkelaars te ontmantelen, net als de sociale media-accounts waarmee ze migranten ronselen. Het blijft een kat-en muisspel.

„Gewapende conflicten, economische druk, bevolkingsdruk en milieudruk zullen blijven dienen als push-factoren voor irreguliere migratiestromen naar de EU”, schrijft het hoofd van de afdeling mensenhandelbestrijding bij Europol, Robert Crepinko in een rapport. Die situatie speelt in de kaart van mensensmokkelaars die opereren in „een hoogst winstgevende sector waarin misdaadsyndicaten een laag risico op ontdekking en straf lopen.” Ook na de Parndorf-zaak is de kans groot dat mensen als Lahoo in die sector de dienst blijven uitmaken. Als migrant, zo put hij tijdens het proces uit zijn eigen ervaringen, „speel je met de dood en ben je bereid om dat te doen.”

Correctie 18-6-2018: In een eerdere versie van dit artikel stond dat Stoyanov 26 jaar is en dat Lahoo 28 jaar is. Dat klopt niet. De leeftijden zijn in deze versie aangepast.

    • Roeland Termote