Is 'waarschijnlijke betrokkenheid' moeder Sharleyne genoeg?

Zaak-Sharleyne

Sharleyne (8) viel in juni 2015 van tien hoog naar beneden. Tegen haar moeder eist justitie nu tien jaar cel wegens doodslag.

De flat in Hoogeveen waarvan de 8-jarige Sharleyne op 8 juni 2015 naar beneden viel. Haar moeder woonde op de tiende verdieping. Foto Sake Elzinga

Honderd procent zekerheid hoeft niet. In de juridische werkelijkheid is waarschijnlijkheid genoeg, betoogt de officier van justitie. „Wij zijn er niet bij geweest. En uw rechtbank ook niet.”

Waarschijnlijkheid is het hoogst haalbare in de strafzaak tegen Heleen J., verdacht van betrokkenheid bij de dood van haar dochter Sharleyne. Met zekerheid vaststellen dat zij haar 8-jarige dochter in de nacht van 8 juni 2015 heeft gewurgd en daarna van tien hoog over de reling van haar flat in Hoogeveen heeft gegooid, is onmogelijk. Direct bewijs ontbreekt en moeder ontkent – ze bleef al die tijd vooral zwijgen. Maar volgens het Openbaar Ministerie (OM) is haar betrokkenheid aannemelijk genoeg om tien jaar celstraf wegens doodslag te eisen. En een schadevergoeding van 30.000 euro voor de vader van Sharleyne.

De officieren van justitie begonnen hun requisitoir maandag bij de rechtbank in Assen met een compliment aan de vader, Victor Remouchamps. Zonder zijn vasthoudendheid was deze rechtszaak er niet geweest. Hij kon de beslissing van justitie om moeder vrij te laten wegens gebrek aan bewijs niet accepteren en vocht die aan met hulp van advocaten, onderzoekers, media. Een zogeheten artikel 12-procedure volgde waarbij het gerechtshof in Leeuwarden alle scenario’s bekeek en een levensdelict het meest waarschijnlijk vond. Officieren Debby Homans en Oebele Brouwer van het landelijk parket kregen de opdracht de moeder te vervolgen. Maar weinig sporen waren veiliggesteld, camerabeelden van de flat waren overschreven en dus volgde vorig jaar „een breed aanvullend onderzoek”.

Scenario’s wegstrepen

Het werd een kwestie van wegstrepen. Zelfmoord? Dat is onder kinderen tussen de vijf en tien „zeer zeldzaam”, zegt de officier, maar het kómt voor: vier keer in de afgelopen zeventig jaar. Aanwijzingen daarvoor zouden ontbreken. „Sharleyne was een vrolijk en levenslustig meisje.”

Een ongeluk dan? Niet als je 1,34 meter bent en de balustrade 1,06 meter hoog, meent justitie. „Daar val je niet zomaar overheen.” Volgens getuigen was Sharleyne voorzichtig, ze liep over de galerij altijd dicht langs de woningen. Alleen een ex had haar een keer zien slaapwandelen.

Deze scenario’s helemáál uitsluiten is niet nodig, betoogt de officier. Zolang ze niet aannemelijk zijn mag de rechter ze volgens de jurisprudentie terzijde leggen en uitgaan van een levensdelict. „En in dát scenario wijst alles alleen maar op de verdachte.”

Lees ook: Ze keek naar beneden en zag Sharleyne

Zo móét sprake zijn geweest van een „impuls” op het moment dat Sharleyne viel, concludeert het OM op basis van deskundigenonderzoek naar haar val. Een ongeluk lijkt daarmee onwaarschijnlijk, dan had ze dichter bij de flat gelegen. Sharleyne kan zichzelf hebben afgezet tegen de reling, maar omdat zelfdoding zo zeldzaam is, ligt een duwtje meer voor de hand.

En wel door moeder, menen de officieren van justitie. Sporen van anderen zijn in de woning niet gevonden. En de verklaring van Heleen dat ze wakker werd door tocht is volgens hen onaannemelijk. Moeder Heleen had veel gedronken en de zachte noordoostenwind die nacht nauwelijks kunnen voelen. In de hals van Sharleyne troffen deskundigen bovendien twee bloeduitstortingen aan die kunnen wijzen op verwurging. En had de bovenbuurman tijdens het mediteren geen stemmen gehoord, en toen „iets heel hards tegen de muur”?

Vechtscheiding

„Waarom? Dat is gissen”, zegt de officier. Misschien waren het de oplopende spanningen die Heleen die avond voelde, vanwege onbetaalde rekeningen, jeugdzorg die dreigde met een ondertoezichtstelling. Misschien was het de alcohol, die haar soms een kwaaie dronk bezorgde, of het briefje met ‘mama ik haat je’, aangetroffen op de kamer van Sharleyne. Volgens gedragskundig onderzoek is Heleen kwetsbaar, geneigd problemen uit de weg te gaan en doet ze door alcohol soms impulsieve dingen.

„Waarom zóú ze het hebben gedaan?” betoogt Paul van Jaarsveld, de raadsman van moeder Heleen. Direct bewijs ís er helemaal niet. Sterker, wie zegt dat de andere scenario’s niet aannemelijk zijn? „Niemand kan zich zelfmoord voorstellen. Maar er zijn wel meer gevallen waarin nabestaanden dat niet zagen aankomen.” Iedereen mocht Sharleyne dan vrolijk noemen, maar hoe rijm je dat met al haar problemen die óók in het dossier staan. „Ze zou volgens vader raar gedrag vertonen, in haar broek poepen, speelgoed stuk maken.” Wie weet kreeg zij méér van de spanningen mee tussen haar ouders die in vechtscheiding waren beland, dan omstanders dachten.

Ook een ongeluk zou kunnen, zegt Van Jaarsveld. „Ongelukken met kinderen die van een balustrade vallen, kómen voor. We wéten het eenvoudigweg niet: wie weet wilde ze turen naar de hemel.”

Stel dát, dan is de zwijgende houding van Heleen volgens haar advocaat helemáál niet zo gek. „Al direct gingen in de media onware verhalen over haar rond, ingebracht door vader. Ze zou seks hebben in aanwezigheid van Sharleyne, haar te kleine of te grote schoenen aantrekken. Alsof de duivel in haar zat. Daar werd ze direct door de rechercheurs mee geconfronteerd. Nou, dat is toch niet de manier om het vertrouwen van een getraumatiseerd persoon te winnen. Dat kan leiden tot oppositioneel gedrag.”

En als sprake was geweest van verwurging, waarom is op de hals van Sharleyne dan geen dna van haar moeder aangetroffen? Wat Van Jaarsveld vooral steekt is dat bij het onderzoek nooit de mogelijkheid van andere verdachten is onderzocht. „Als je nergens naar zoekt, vind je ook niets.”

De rechtbank doet op maandag 9 juli uitspraak.

    • Freek Schravesande
    • Wubby Luyendijk