Het is nu kopen of creperen in de VS

Overnames In de Amerikaanse mediawereld begint een overnamestrijd. Telecombedrijven jagen op mediabedrijven, allemaal op zoek naar de ‘premium content’ om klanten te lokken en te houden.

Fox filmstudio’s in Los Angeles, onderdeel van de overnamestrijd rond mediaconglomeraat 21st Century Fox Foto Reuters

De tektonische platen van de Amerikaanse media-industrie zijn volop in beweging gekomen, nadat een rechter in Washington vorige week ’s werelds grootste telecombedrijf AT&T groen licht gaf voor de overname van Time Warner, een van de belangrijkste mediabedrijven ter wereld.

De uitspraak wordt in de industrie gezien als het begin van een reeks megaovernames die de miljardenindustrie – met vertakkingen en belangen over de hele wereld – op zijn grondvesten zullen doen schudden.

De eerste grote aardschok kwam nog geen 24 uur na de uitspraak van de rechtbank in Washington, met het bod van kabelmaatschappij Comcast ter waarde van 65 miljard dollar op film- en tv-studio 21st Century Fox, bijna 20 procent meer dan de overnamesom waarover Disney eerder al een akkoord bereikte met Fox.

Het gaat om bijna niet te bevatten bedragen (met het bod op Time Warner is bijvoorbeeld 85 miljard dollar gemoeid, zo’n 78 miljard euro), en de strijd wordt gevoerd door bedrijven die meer waard zijn dan het BNP van menig klein land.

Comcast is met een jaaromzet van 84,5 miljard dollar de grootste kabelmaatschappij ter wereld, Disney met een omzet van 55 miljard dollar per jaar ’s werelds grootste mediabedrijf, Time Warner heeft een jaaromzet van 31,2 miljard dollar en bezit wereldwijd invloedrijke zenders als CNN en HBO, en ook het voormalige Eyeworks is onderdeel van Time Warner; 21st Century Fox mag met een omzet van 28,5 miljard dollar per jaar dan wel de prooi zijn, maar is op zichzelf ook een conglomeraat dat voor 25 miljard euro het Britse televisienetwerk Sky probeert in te lijven. De Nederlandse tv-producent Endemol Shine is (deels) in handen van 21st Century Fox.

Analisten verwachten de komende tijd meer overnamepogingen. Telecombedrijf Verizon zou naarstig op zoek zijn naar ‘premium content’ (een verzamelnaam voor de films en tv-programma’s die we graag kijken), productiehuis Lionsgate zoekt een nieuwe eigenaar, conglomeraten CBS en Viacom proberen te fuseren.

Verticale overnames

De uitspraak van dinsdag was zo belangrijk omdat de rechtbank in één klap alle bezwaren van het ministerie van justitie, in de VS de mededingingswaakhond, tegen zogeheten ‘verticale overnames’ van tafel veegde. Verticaal wil zeggen: de ene schakel in de productieketen neemt de andere over, bijvoorbeeld als distributeur KPN de tv-zenders van SBS zou overnemen, of Albert Heijn een koekjesfabrikant.

Het ministerie vindt dat distributeur AT&T met de overname van producent Time Warner te veel marktmacht krijgt. Het voerde aan dat AT&T na de overname programma’s van bijvoorbeeld HBO of CNN voor een hogere prijs aan concurrenten kan verkopen, prijzen die worden doorberekend aan de consument. AT&T krijgt bovendien een wel erg comfortabele positie bij onderhandelingen over uitzendrechten: mislukt een deal dan heeft AT&T daar voordeel van omdat het video-aanbod van de concurrent verschraalt.

Maar de rechtbank achtte de argumenten van het ministerie onvoldoende bewezen en schaarde zich aan de kant van de verdediging, die stelde dat het zich niet kan veroorloven om een deal met concurrenten in gevaar te brengen en dus de prijzen voor programma’s niet kan of wil opvoeren. Bovendien onderstreepte AT&T telkens dat het wel op overnamepad móét om nieuwe concurrenten als Netflix voor te blijven, die zowel de productie van series en films als het platform waarop ze worden bekeken in handen hebben.

Nu de rechter akkoord is met de Time Warner-deal is het erg onwaarschijnlijk dat er nog mededingingsbezwaren voor de Comcast-Fox-deal en andere verticale overnamepogingen zullen komen. Daarmee heeft de rechter het startschot gegeven voor een nieuw tijdperk van consolidatie in de media-industrie, zeggen analisten: het is nu kopen of creperen.

De AT&T-Time Warner-deal werd eind 2016 aangekondigd. Het was de grootste deal sinds jaren in de telecomindustrie.

Kabelaanbieders als Ziggo en KPN jagen op exclusieve rechten van series en sportuitzendingen. Trekken de kabelaars te veel macht naar zich toe?

Die hang naar schaalvergroting heeft alles te maken met de komst van digitale vernieuwers Netflix en Amazon en op de achtergrond ook de advertentie-revolutie, veroorzaakt door Facebook en Google. Deze bedrijven hebben de manier waarop we tv en films kijken veranderd: dat gebeurt steeds meer op telefoons en laptops via online-services zoals Netflix, Amazon Prime, YouTube en sociale media – en steeds minder op tv-toestellen aangesloten op ouderwetse kabelnetwerken.

Bovendien nemen met name Facebook en Google een steeds grotere hap uit de advertentiemarkt, omdat zij een voor adverteerders onweerstaanbaar product aanbieden: gepersonaliseerde advertenties. Een zender als CNN, dat zijn jaaromzet van 500 miljoen dollar voor ruwweg de helft verdient op de advertentiemarkt, weet niets over individueel kijkgedrag, maar kan met de data van een internetprovider en tv-aanbieder als AT&T in combinatie met de juiste technologie ineens wél persoonlijke advertenties aanbieden.

Disney wil een eigen service

Net zoals de krantenindustrie en de muziekindustrie zich de laatste jaren hebben moeten aanpassen omdat oude distributiekanalen minder relevant werden, proberen media- en telecomgiganten nu de nieuwe tijd bij te benen door elkaar en zoveel mogelijk makers van ‘premium content’ op te kopen. Wie groot is, en alle schakels in het productieproces in handen heeft, kan de concurrent op allerlei manieren de loef afsteken.

Disney is bijvoorbeeld van plan een eigen on demand-service te beginnen. Topman Bob Iger sluit de ene megadeal na de andere en heeft inmiddels met de eigen animatiefilms, de Star Wars-franchise, de superhelden van Marvel, en straks misschien de volledige catalogus van 21st Century Fox, genoeg topfilms- en series in huis om een serieus alternatief te bieden voor Netflix.

Ook in Nederland jagen kabelaanbieders op ‘content’. Trekken ze te veel macht naar zich toe?

Kabelreus Comcast, dat eerder al Hollywoodgigant NBC Universal inlijfde, kan door steeds meer content op te slokken bepalen wat concurrenten ervoor betalen en wanneer ze het kunnen uitzenden. Het kan bijvoorbeeld ook nieuwe klanten voor de kabeldienst lokken met exclusieve voordeeltjes: gratis films, series en sport, waarvoor je bij de concurrent de hoofdprijs betaalt. In Nederland biedt Ziggo bijvoorbeeld de series van films van HBO exclusief aan voor zijn abonnees.

Netneutraliteit

Een andere aardschok, die ook een grote rol kan gaan spelen in het Amerikaanse strijdgewoel: het einde van de netneutraliteit in de Verenigde Staten. Sinds afgelopen maandag, een dag voor de uitspraak van de rechtbank in Washington, wordt de netneutraliteit niet meer gegarandeerd door de Amerikaanse wet.

Dat betekent dat internetaanbieders nu zelf mogen bepalen welke websites snel laden en welke worden vertraagd, terwijl ze volgens de regels uit de Obama-tijd werden geacht alle data hetzelfde, neutraal dus, door te geven. In principe kunnen aanbieders als Comcast en AT&T nu concurrenten als Netflix langzamer doorgeven of helemaal blokkeren terwijl ze een eigen dienst voorrang geven (al hebben ze beloofd dat niet te doen). Dat is met name relevant voor Comcast, dat als het 21st Fox binnenhaalt een meerderheidsbelang krijgt in Hulu, een van Amerika’s populairste on demand-services.

Zo gaat de Amerikaanse media-industrie, die invloed en belangen heeft over de hele wereld, een tijdperk in van meer consolidatie en minder toezicht. Hoe dat gaat uitpakken voor consumenten moet nog blijken, zeker is dat de industrie na vorige week nooit meer helemaal hetzelfde zal zijn.

    • Reinier Kist