Spaanse premier Sánchez slaat publicitaire dubbelslag met toelaten Aquarius

Migrantenboot

Met het opnemen van 630 door Italië geweigerde bootmigranten laat de nieuwe Spaanse premier Sánchez in binnen- en buitenland zien dat hij zich onderscheidt van de eurosceptische populisten in Rome.

Migranten verlaten de Aquarius in Valencia Foto EPA

Niet eerder wordt in Spanje een groep migranten zo groots onthaald als deze zondag in Valencia. De 630 personen aan boord van de Aquarius, de Dattilo en de Orione worden na ruim een week op zee opgewacht door 2.320 vrijwilligers en zevenhonderd journalisten, verzameld in het havendeel waar normaal gesproken luxe cruiseschepen aanmeren.

De door de nieuwe Spaanse regering georkestreerde ‘modelontvangst’ zal echter geen regel worden, maar waarschijnlijk een eenmalige uitzondering zijn. Want vrijwel op hetzelfde moment steken zo’n duizend andere migranten vanuit Marokko met gevaar voor eigen leven de zee over op weg van Afrika naar Spanje. Daarbij komen zeker vier personen om het leven. Buiten het zicht van de camera’s verdwijnen ze in het anonieme massagraf van de Middellandse Zee.

De nieuwe, centrum-linkse Spaanse premier Pedro Sánchez is erin geslaagd de schijnwerpers van Europa vol op zichzelf én op de migratiecrisis te krijgen. De sociaal-democraat speelt met verve de rol van barmhartige gastheer van een boot vol met afgewezen migranten. Daarmee hoopt hij zich in de Europese beeldvorming af te zetten tegen eurosceptische populisten uit Italië. En in eigen land neemt hij de wind uit de zeilen van het links-radicale Podemos.

Zuid-Soedanees is de eerste

‘De aankomst van de Aquarius’ heeft iets surrealistisch. Alsof het een nauwkeurig geregisseerd evenement betreft. Alles is tot in detail vastgelegd. Via speciale apps kan de route van de boten tot op de zeemijl nauwkeurig worden gevolgd. Honderden geaccrediteerde journalisten verzamelen zich zondagochtend 05.00 uur vanaf een speciaal ingericht perscentrum om met bussen naar een afgezet haventerrein te gaan. Even na de verwachte aankomsttijd van 06.00 uur komt de Dattilo in zicht. Op het schip van de Italiaanse kustwacht zitten 274 migranten. Vanuit kleine bootjes heet een aantal hulpverleners de migranten met een bescheiden applaus welkom. Pas uren later komen de Aquarius en de Orione binnen.

Bekijk hier een fotoserie aan boord van de Aquarius (uit 2017)

De aankomst van de 630 migranten – van wie 130 minderjarig – is alleen via telelenzen of met behulp van berichten van de hulporganisaties op de sociale media te volgen. Zo wordt duidelijk dat een 29-jarige man uit Zuid-Soedan de eerste is die een parcours van tafeltjes onder witte tenten aflegt – hij verblijft overal steeds kort. Daarna wordt hij met anderen naar een opvangcentrum gebracht afwachting van een asielprocedure. Van een eerder plan om iedereen meteen een verblijfsvergunning te geven, is dan al afgezien. Zelden of nooit worden in Spanje alle protocollen zo nauwkeurig uitgevoerd. En medewerkers van betrokken organisaties als SOS Méditerranée, Artsen zonder Grenzen en het Rode Kruis krijgen niet vaak zoveel aandacht voor hun verhaal.

David Noguera, de Spaanse directeur van Artsen zonder Grenzen, maakt dankbaar gebruik van alle aanwezige media. „Het hoogseizoen van de migratie komt er weer aan. Italië heeft voor een hele negatieve situatie gezorgd door de grenzen te sluiten. Als we niets doen, dan betalen we de gevolgen in mensenlevens”, zo stelt Noguera in tal van microfoons. „We leveren de migranten hier over aan de autoriteiten. Onze rol is hier uitgespeeld. Maar het probleem zal zich niet oplossen. Het is aan de politiek om een echte oplossing te bedenken.”

Europese kwestie

De crisis rond de Aquarius groeide in de voorbije week uit tot de metafoor van één van de grootste vraagstukken van de Europese Unie: welke oplossingen worden er geboden voor de toenemende migratie? Het gesol met de reddingsboot staat symbool voor het gebrek aan een uniform migratiebeleid binnen Europa. De nieuwe populistische Italiaanse regering van de Vijfsterrenbeweging en Lega grijpt haar kans een daad te stellen. Matteo Salvini, vicepremier en minister van Binnenlandse Zaken, speelt met het weigeren van de Aquarius hoog spel over de rug van de migranten.

Sánchez zag een uitgelezen kans om zowel binnen als buiten Spanje duidelijk te maken dat het Zuid-Europese land na het recente vertrek van de conservatieve premier Mariano Rajoy een andere koers zal varen. De geste van Sánchez zorgde voor een golf van solidariteit in Spanje. Vanuit meerdere regio’s kwam het aanbod een deel van de migranten op te vangen. De enige oppositie komt van de aangeslagen Partido Popular van de weg gestemde Rajoy. Een serieuze antimigratiepartij kent Spanje niet.

Marokko blijkt niet waterdicht

Na de economische crisis en de terreuraanslagen is de migratiecrisis nu het meest nijpende probleem van Europa. De gemoederen lopen op in aanloop naar de Europese top van 28 en 29 juni in Brussel. En nu het vraagstuk opeens weer prominent op de agenda is komen staan, blijkt ook de grens tussen Marokko en Spanje opeens niet meer zo waterdicht. Dat lijkt geen toeval. De Marokkaanse autoriteiten hebben eerder al laten blijken – al dan niet in overleg met Spanje – te kunnen ‘spelen’ met het aantal migranten dat ze laten vertrekken. Sánchez heeft met het binnenhalen van de Aquarius een probleem voor de rest van Europa opgelost, maar hij zal nu ook gaan wijzen op de hernieuwde stroom van migranten vanuit Marokko. Sánchez zal wisselgeld vragen voor de opvang van de 630 migranten om zijn eigen grenzen weer te kunnen dichten.

    • Koen Greven