Dirigent Gennadi Rozjdestvenski (87) overleden

Necrologie In zijn woonplaats Moskou overleed zaterdag dirigent Rozjdestvenski, bekend om zijn minzame werkwijze en brede repertoire. Ook in Nederland was hij vaak te beluisteren.

Foto Alexander Nemenov/AFP

In zijn woonplaats Moskou is zaterdag de dirigent Gennadi Rozjdestvenski overleden. Hij werd 87 jaar. Hoewel persbureau TASS geen doodsoorzaak noemt, is bekend dat Rozjdestvenski al geruime tijd leed aan hartklachten. Gennadi Rozjdestvenski, tot 2000 vaste gastdirigent van het Residentie Orkest in Den Haag, gold als een specialist in het Russische repertoire. Hij maakte als twintigjarige zijn debuut bij het Bolsjoi Theater en werd er een halve eeuw later, in 2002, muzikaal directeur. Na een affaire rondom een operaproductie van De spelers van Sjostakovitsj en uit frustratie over het gevoerde beleid, vertrok Rozjdestvenski echter al na één jaar.

Minzaam maestro

Wie Rozjdestvenski in de periode dat hij vaak in Nederland was zag dirigeren, leerde hem kennen als een meester in minzaamheid – een ‘primus inter pares’ die zijn dirigentenlessenaar niet op, maar midden tussen de musici plaatste. Ook was hij bijgelovig: in Amsterdam wilde hij lang niet dirigeren omdat legendarische musici als violist David Oistrach en dirigent Kirill Kondrasjin er overleden, en ook pianist Emil Gilels er een hartaanval kreeg. Later zwichtte hij, en was toen alsnog ook in het Concertgebouw te beluisteren.

Rozjdestvenski dirigeerde met de schaarse handwenken en talrijke glimlachjes van een dirigent wiens arbeidsjaren reiken tot in een andere tijd. Hij duwde niet, maar stuurde - met gebaren die eerder uitnodigend dan eisend oogden. Met die methode oogstte hij een onnadrukkelijk, volstrekt gecontroleerd klankbeeld. In veel repeteren geloofde hij niet: de magie moest tijdens concerten ontstaan.

Muzikale familie

Rozjdestvenski werd in 1931 geboren in Moskou als zoon van de dirigent Nikolaj Anosov en de sopraan Natalia Rozjdestvenskaja, wier naam hij overnam om verwarring met zijn vader te voorkomen. Gedurende zijn lange loopbaan was hij verbonden aan talrijke orkesten in en buiten Rusland, als chef werkte hij met o.a. het Groot Russisch Omroeporkest, het Bolshoi-theater, het Stockholm Filharmonisch Orkest, het BBC Symphony Orchestra en de Wiener Symphoniker.

Rozjdestvenski had een breed repertoire: hij dirigeerde de muziek waarin hij geloofde, en zette zich in zijn Haagse tijd bijvoorbeeld in voor een reeks uitvoeringen (en cd-opnames) van de symfonieën van de Nederlandse componist Matthijs Vermeulen (1888-1967). Talrijke belangrijke composities van Russische componisten gingen onder leiding van Rozjdestvenski in première en in 1974 was hij verantwoordelijk de eerste uitvoeringen van Sjostakovitsj’ opera De Neus sinds de première (1930) - een opera die hij ook leidde bij De Nederlandse Opera.

    • Mischa Spel