NXP: miljardensoap in 597 dagen

de NXP-overname De megaovername van chipmaker NXP is inzet van de handelsoorlog tussen VS en China. Een soap over technologie en geopolitiek.

Chips van NXP voor mobiele telefoons, getoond op een telecombeurs in Barcelona. NXP is gespecialiseerd in chips voor beveiligde communicatie en auto’s. Foto Simon Dawson/Bloomberg

Op de kop af 597 dagen geleden kondigde de Amerikaanse chipmaker Qualcomm de overname aan van NXP. Het bod van 47 miljard dollar op het Nederlandse bedrijf was de grootste deal in de chipindustrie.

Na ruim anderhalf jaar is het huwelijk nog altijd niet gesloten. NXP werd onderpand in de handelsoorlog tussen de Verenigde Staten en China, die beide aanspraak maken op marktleiderschap in chiptechniek.

Op het Eindhovense hoofdkantoor, waar 700 van de 31.000 NXP’ers werken, wachten ze tot „er een nieuw logo op het dak staat”. Eerst moet de Chinese overheid akkoord gaan met de overname. Zoals ook de VS, de EU en Zuid-Korea dat deden.

Vrijdag leek het bijna zover. „China geeft toestemming voor Qualcomm-NXP-deal”, berichtte Bloomberg ’s ochtends – en beleggers jubelden.

Totdat de regering-Trump vrijdagmiddag liet weten dat de VS importheffingen gaat opleggen aan China. Nu houdt China de NXP-deal opnieuw gegijzeld. Cliffhanger na cliffhanger kijkt het NXP-personeel toe welke kapitale machtsspelletjes er gespeeld worden met hun bedrijf. Het is een semiconductor-soap met dagelijkse plotwendingen, voor buitenstaanders bijna onnavolgbaar. Wie zijn de hoofdrolspelers?

1 Het exclusieve NXP

De voormalige chiptak van Philips werd in 2006 zelfstandig en specialiseerde zich in chips voor beveiligde communicatie en auto’s. Topman Rick Clemmer bracht NXP in 2010 naar de beurs. De overname van het Amerikaanse Freescale maakte NXP een exclusieve toeleverancier van de auto-industrie, een branche die veel chips nodig heeft om slimmere, uiteindelijk zelfrijdende auto’s te bouwen.

Toen NXP één onderdeel wilde afstoten aan Qualcomm, bleek Qualcomm heel NXP te willen kopen. Qualcomm was de perfecte partij voor NXP, zo klonk het in Eindhoven. Er was meer rekenkracht nodig om auto’s grote hoeveelheden data te laten verwerken. NXP ging bij de grote jongens horen.

2 Het kwetsbare Qualcomm

Qualcomm levert de Snapdragon-chip, de motor van veel smartphones. Daarnaast ontwikkelt het modem-chips en bijbehorende patenten voor 3G- en 4G-netwerken. Die dominante positie in patenten leidde tot rechtszaken. De belangrijkste klant, Apple, klaagt Qualcomm aan over de licentievoorwaarden. Als Apple weigert te betalen, blijkt hoe kwetsbaar Qualcomm is. De chipmaker zoekt een bredere afzetmarkt. Bijvoorbeeld met chips voor servers en datacentra (die divisie wordt afgestoten) en zuinige chips voor Windows-laptops (met gemengde gevoelens ontvangen). De auto-industrie, waarin NXP excelleert, lijkt een gouden kans.

3 De gretige belegger

Een ruime meerderheid van de NXP-beleggers ging in februari 2017 akkoord met de overname. Eén belegger vindt dat NXP niet het onderste uit de kan gehaald heeft bij Qualcomm. Achter Elliott Management zit de activistische aandeelhouder Paul Singer, die ook de bestuurskamer van Akzo Nobel en recent ThyssenKrupp onder druk zette. Elliotts agressieve aanpak heeft bij NXP succes: meer beleggers vinden dat Qualcomm te weinig betaalt voor NXP.

4 Het brutale Broadcom

Tekenend voor de overnamehetze in de chipindustrie: een nog grotere vis dreigt Qualcomm op te eten. In november 2017 biedt Broadcom, een chipbedrijf met het hoofdkantoor in Singapore, 130 miljard dollar voor Qualcomm. Eén eis: Qualcomm mag niet meer dan 110 dollar per aandeel voor NXP bieden. Eigenlijk hoeft Broadcom NXP er niet bij te hebben: het maakt de overname van Qualcomm alleen maar ingewikkelder.

Bij Qualcomm zorgt het bod van Broadcom voor een koningsdrama. Paul Jacobs, voormalig topman en zoon van Qualcomm-oprichter Irving Jacobs, botst met de rest van het Qualcomm-bestuur. Hij moet zijn positie als president-commissaris opgeven. Jacobs wilde Qualcomm van de beurs te halen, maar de rest van het bestuur weigert. Uiteindelijk neemt hij wraak door met twee oud-collega’s een concurrerend chipbedrijf te beginnen.

5 De wantrouwige Trump

De overnamepoging van Broadcom stokt als Qualcomm, tegen de wens van Broadcom in, in februari besluit het bod op NXP toch te verhogen van 110 naar 127,50 dollar. Broadcom staakt zijn pogingen als Donald Trump de verkoop van Qualcomm aan een buitenlands bedrijf verbiedt.

De Amerikaanse overheid is bang dat China de regie krijgt over de ontwikkeling van 5G (de nieuwe generatie mobiele netwerken) en wantrouwt Chinese netwerkapparatuur en telefoons. Bedrijven als Huawei en ZTE worden gehinderd: ZTE mag zeven jaar lang niet handelen met Amerikaanse bedrijven omdat het met Iran zaken deed. Het geldt als doodvonnis voor het Chinese telecombedrijf.

6 De cruciale Chinezen

In de wereldwijde chipindustrie – een markt met een omzet van 400 miljard dollar die met 10 procent per jaar groeit – worden de grote spelers alsmaar groter: de ene miljardenovername volgt de andere op. China speelt een cruciale rol in de chipindustrie. Het is de grootste afnemer van chips (voor de productie van smartphones of auto’s) maar China leunt nog wel op geïmporteerde kennis. Daarom bouwt het land voortvarend aan een eigen chipindustrie, door overnames en enorme investeringen in onderzoek, gesteund door de staat.

De kwetsbaarheid van ZTE toont aan waarom China zo graag minder afhankelijk wil worden van chipontwerpen uit het buitenland: technologie is macht. Zolang ZTE wankelt en de Amerikanen hun importheffingen opleggen, blokkeert China de Qualcomm-NXP-deal. Tot die tijd blijft het Nederlandse chipbedrijf in de greep van Washington en Peking.

Hoe het gaat aflopen? To be continued, zeggen ze dan.

    • Marc Hijink