Recensie

Kijken op Vaderdag: vijf hooggeleerde vaders over een gênant raadsel

Filmrecensie

Een vaderdagcadeau van vrouwelijke hoogleraren: hooggeleerde vaders kijken naar hun vak door de ogen van hun dochters.

Dat voelt ongemakkelijk! Een man maakt een film waarin hij vijf kopstukken uit de Nederlandse wetenschap interviewt – en dan zijn het alle vijf mannen. Wetenschappelijke BN’ers: Robbert Dijkgraaf (directeur van het Institute for Advanced Study in Princeton), Ben Feringa (Nobelprijs voor de scheikunde, 2016), Alexander Rinnooy Kan (UvA-universiteitshoogleraar, D66-senator, voorzitter van diverse raden en besturen), Wim van Saarloos (president van de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen) en Carel Stolker (rector magnificus van de Universiteit Leiden). Het heeft iets symbolisch: slechts ongeveer één op de zes hoogleraren in Nederland is een vrouw, die zesde hebben ze kennelijk weggelaten: die paste er niet bij.

Maar dit keer is het de bedoeling, dat all male panel. Het filmpje van 25 minuten is een initiatief van Athena’s Angels, vier vrouwelijke hoogleraren die opkomen voor de belangen van vrouwen in de wetenschap. Door de ogen van mijn dochter is hun ‘vaderdagcadeau’ aan alle Nederlandse universiteiten. De geïnterviewde mannen hebben allemaal een of meer dochters en hun is gevraagd om door de ogen van die dochters naar het wetenschappelijk bedrijf te kijken. Wat zien ze dan?

Bekijk hier de video:

Alexander Rinnooy Kan ‘Dit is een kwestie van nationaal belang.’. Stills uit ‘Door de ogen van mijn dochter’

„Mijn eigen wereld, die van de wat hardere bètastudies, die voel ik eigenlijk als een soort vijandige omgeving voor haar”, zegt Robbert Dijkgraaf over zijn 17-jarige dochter. „In alle universiteiten over de hele wereld hangen dooie mannen aan de muur”, zegt Carel Stolker, wiens drie volwassen dochters een andere carrière hebben gekozen, net als de drie dochters van Wim van Saarloos. Als diens oudste een film regisseert, proberen mannelijke acteurs veel meer met haar in discussie te gaan dan ze met mannelijke regisseurs plegen te doen. „Dat zie je ook, ongetwijfeld, in onderzoeksgroepen.”

Wim van Saarloos ‘Mannen gaan met vrouwen vaker in discussie.’. Stills uit ‘Door de ogen van mijn dochter’

De Gronings nuchtere Ben Feringa, ook al vader van drie dochters, zou een zoon niet anders opgevoed hebben, zegt hij. Maar als hij kijkt naar zijn oudste, zwanger van haar eerste op het moment dat ze promoveert, ziet hij wel wat een enorm takenpakket vrouwen dan hebben: „subsidies binnenhalen, groep opbouwen, onderwijs geven, je invechten in besturen en organisaties om je netwerk op te bouwen, en tegelijkertijd nog kleine kinderen hebben.” Want, zegt hij: „Het is wel de vrouw die de baby krijgt. Het is niet ondenkbaar dat je daar toch iets anders instaat, hè, met het opvoeden van die kinderen en zo.” Even later: „ Misschien hebben ze hier en daar meer steun nodig dan we ze nu kunnen bieden.”

Carel Stolker ‘Overal hangen dooie mannen aan de muur.’. Stills uit ‘Door de ogen van mijn dochter’

Door de ogen van mijn dochter is vaak aandoenlijk. Hier zijn vijf mannen met een duidelijk expertisegebied die worden geïnterviewd over een heel ánder onderwerp, en ze zijn niet allemaal gewend er vaak over te praten. Carel Stolker heeft het op een gegeven moment over ‘ze’ op een toon alsof vrouwen een exotische diersoort zijn – hij merkt het zelf ook.

Alexander Rinnooy Kan lijkt zich het best thuis te voelen in de feministisch-activistische rol die het meedoen in deze film met zich meebrengt. „Dat Nederland zo slecht scoort op het terrein van vrouwelijke hoogleraren vind ik al heel lang een gênant raadsel”, zegt hij. „Wij staan onderaan het internationale klassement, dat is eigenlijk niet te verdedigen.” Hij noemt het „een kwestie van nationaal belang, eerlijkheid en fatsoen” om daar iets aan te doen. Eén van zijn twee dochters is bezig met promotie-onderzoek. Hij hoopt dat ze ooit hoogleraar wordt.

De vorm van Door de ogen van mijn dochter is misschien wel met opzet ouderwets: pratende hoofden. Pratende hoofden van louter mannen. Aan het eind van de film verlang je enorm naar verandering, en naar vrouwen: alleen mannen in beeld, dat is echt niet meer van deze tijd. Wat dat betreft is deze film perfect in zijn opzet geslaagd.

    • Ellen de Bruin