Singularity? AI is nog lang niet zover

Kunstmatige intelligentie

Gaan computers mensen inhalen? Experts zijn het totaal oneens op topconferentie. „AI is slechts een betere vorm van statistiek.”

Tot nu toe kunnen systemen op basis van kunstmatige intelligentie slechts één sterk afgebakende taak uitvoeren: een spelletje spelen, een zoekopdracht uitvoeren iStock

Gaat kunstmatige intelligentie mensen net zo overbodig maken als het paard werd nadat de auto kwam? En zou dat überhaupt erg zijn; hebben paarden nu niet veel betere levens dan toen ze nog al dat zware werk moesten doen? Op CogX, één van grootste AI-congressen van Europa dat deze week werd gehouden in Londen, zijn duidelijk twee kampen in de discussie over de toekomst van de techniek – ongeveer 50/50 verdeeld.

Het eerste, zeg maar het singularity-kamp, denkt dat de ontwikkelingen zo snel gaan dat het onvermijdelijk is dat artificiële intelligentie (AI) mensen op vrijwel alle fronten gaat inhalen, misschien al wel binnen enkele decennia. AI kan nu al beter schaken, het bordspel Go spelen en in sommige situaties zelfs beter autorijden dan mensen, en het is een kwestie van tijd voordat we overvleugeld worden, denken zij. “Dat lijkt me onvermijdelijk en zal heel veel veranderen”, zegt Rajeev Misra op het podium, hij is de bestuursvoorzitter van Softbank Investment Advisers. Dat Japanse bedrijf gaat de komende jaren maar liefst 100 miljard dollar investeren in allerlei technologieën die deze singularity (het theoretische moment dat computers mensen definitief inhalen) dichterbij moeten brengen.

Het tweede, nuchtere kamp denkt dat het zo’n vaart niet zal lopen. Adrian Weller, AI-directeur van het Allan Turing Institute en AI-onderzoeker aan Cambridge University, somt een aantal technische beperkingen op die nog lang niet zijn opgelost: “AI kost vooralsnog extreem veel rekenkracht en energie, en kan alleen hele specifieke taken uitvoeren. En zoiets als gezond verstand heeft AI nog lang niet. We zijn nog heel ver af van algemene, brede kunstmatige intelligentie, als dat al ooit zou kunnen.”

Het nuchtere deel van de sprekers lijkt een stuk steviger bewijzen aan te voeren: voor het singularity-scenario zijn nog extreem veel nieuwe uitvindingen nodig.

Lees ook: Dit interview met MIT-hoogleraar Daniela Rus over de toekomst van robots

Want wat kan AI nu al echt? AI is een verzamelterm voor allerlei technieken, het zijn vooral manieren om patronen te ontdekken in grote hoeveelheden data. Tot nu toe kunnen systemen op basis van kunstmatige intelligentie slechts één sterk afgebakende taak uitvoeren: een spelletje spelen, een zoekopdracht uitvoeren. Een AI die goed Go kan spelen is volstrekt nutteloos voor het uitvoeren van een zoekopdracht, en andersom. AI is eerder een software-versie van een broodrooster of strijkijzer, dingen die één ding heel goed kunnen maar verder niks. AI nu staat mijlenver van het soort wereldwijd kunstmatige brein waarover sommigen zich zorgen lijken te maken.

‘AI draait om voorspellingen doen’

Joshua Gans, hoogleraar aan de Canadese University of Toronto en schrijver van het recent verschenen en veelgeprezen Prediction Machines, zit duidelijk in het nuchtere kamp. „Hoezo singularity? AI is eigenlijk simpelweg een betere manier van kansberekeningen uitvoeren en voorspellingen doen,” zegt hij in gesprek met NRC. „Kunstmatige intelligentie is slechts een betere manier om statistiek te bedrijven. Neem Siri of Alexa. Die digitale assistenten begríjpen vragen niet echt, maar voorspellen met een kansberekening welk antwoord bij welke vraag hoort. Ook knap, daar niet van. Maar ik denk dat échte intelligentie uit veel meer bestaat dan alleen maar het doen van statistische voorspellingen dus voorlopig gaan mensen het paard niet achterna. Er is geen enkele aanwijzing dat er computersystemen kunnen komen die kunnen redeneren op de manier waarop mensen dat doen.”

Amazon zou met AI kunnen voorspellen wie welke spullen nodig heeft, en wanneer

Gans noemt wel een voorbeeld van hoe steeds nauwkeuriger AI-voorspellingen zullen leiden tot volstrekt nieuwe economische modellen. Stel je voor dat Amazon op basis van de data van miljoenen consumenten heel precies kan voorspellen wie welke spullen nodig heeft, en wanneer. Dan zou Amazon ook op de bonnefooi dozen naar mensen kunnen sturen met spullen die ze, gebaseerd op grote hoeveelheden data, waarschijnlijk nodig hebben. „Dan open je de doos en vind je een pakje flosdraad; vervolgens loop je naar je badkamer om te zien dat je flosdraad inderdaad op is. Als Amazon op een slimme manier regelt dat mensen overbodige spullen makkelijk kunnen door- of terugsturen, kan dat enorme efficiëntiewinst betekenen in de economie,” zegt Gans.

Beter voorspellen, beter manipuleren

Het eerste bedrijf dat dit goed uitvoert kan volgens hem rekenen op gigantische winsten, een nieuwe monopolist worden en verschillende industrieën zoals de retail en logistiek volledig op zijn kop zetten. Iets waar Amazon sowieso al best goed in is. „Als dit klinkt als science fiction: Amazon heeft sinds twee jaar een patent geregistreerd voor precies deze dienst.”

Dus ook als AI ‘slechts’ als statistiek 2.0 gebruikt wordt, dan nog zijn er genoeg potentiële kansen en keerzijdes – daar is geen singularity-scenario voor nodig. Karen Croxson, bestuurder van de Britse markttoezichthouder FCA waarschuwt: “Hoe beter AI wordt in het voorspellen van menselijk gedrag, hoe makkelijker mensen te manipuleren zijn.” Met het Facebook-schandaal rondom het datamisbruik door Cambridge Analytica nog vers in het geheugen, zijn zorgen over misbruik van AI voor manipulatie een terugkerend thema. In diverse presentaties op CogX klinkt door dat het toch eigenlijk doodzonde is dat AI nu vooral wordt gebruikt in de zoekmachine van Google en op Facebook, vooral om advertenties te optimaliseren. Gebruik de techniek liever voor maatschappelijk relevantere toepassingen, zoals het voorspellen van het verloop van complexe ziektes zoals kanker, het ontrafelen van geheimen in ons DNA of het ontdekken van nieuwe planeten in de databrij van geavanceerde telescopen, zo klinkt het. Sommige bedrijven hier zijn overigens ook bezig met precies die toepassingen.

Kunstmatige nieuwsgierigheid

De presentaties van het singularity-kamp zijn natuurlijk wel spectaculairder. Danny Lange, voormalig directeur AI bij zowel Amazon als Uber vertelt tot verbazing van de zaal over kunstmatige intelligentie die uit zichzelf een soort nieuwsgierig gedrag vertoont. “Het systeem gaat uit zichzelf op zoek naar nieuwe input, nieuwe data, ook al krijgt het daartoe geen specifieke opdracht.” Het blijft de vraag wat dat precies impliceert en of de term ‘kunstmatige nieuwsgierigheid’ een beetje te menselijk is voor een computer. Maar de aanwezigen zijn gefascineerd.

De Duitse hoogleraar Jürgen Schmidhuber, een belangrijke AI-pionier, doet daar nog een schep bovenop. Na een bloedserieuze presentatie over de technische achtergronden van AI, doet hij een enorme toekomstvoorspelling. “De meeste AI’s zullen op een gegeven moment van de aarde emigreren omdat er veel meer grondstoffen te halen zijn buiten onze planeet dan erop.” Hij voorziet op termijn een zwerm van AI’s die zelfstandig het heelal en daarna het hele universum koloniseert en intelligent maakt. Voor sommigen lijkt die hele singularity blijkbaar maar klein bier.

Dus is AI nou de techniek die álles anders maakt, of niet veel meer dan een veredelde rekenmachine? Het is hier in Londen maar net wie je het vraagt.

Correctie (20-6-2018): in een eerdere versie van dit artikel werd de suggestie gewekt dat het Allan Turing Institute onderdeel is van Cambridge University. Dat is aangepast.

    • Wouter van Noort