Merkel staat er zwakker voor dan ooit

Duitsland

Angela Merkel probeert dit weekeinde de val van haar regering af te wenden. Een breuk over migratie dreigt met zusterpartij CSU .

Bondskanselier Angela Merkel. Foto Hayoung Jeon

Niet eerder in de kleine dertien jaar dat ze regeert heeft Angela Merkel er zo zwak voorgestaan. Ze ís nog bondskanselier, maar heeft dezer dagen sterk aan gezag en macht ingeboet. Maandag kan een machtsstrijd met haar minister van Binnenlandse Zaken, Horst Seehofer, al uitlopen op de val van haar regering.

Tussen Merkel (CDU) en Seehofer (CSU) bestaat al jaren een politieke vijandschap, die nu eens hoog oplaait, dan weer wordt toegedekt. De grote CDU en de kleine CSU, waarop alleen in Beieren gestemd kan worden, zijn zusterpartijen. In de Bondsdag vormen ze één fractie. Samen heten ze ‘die Union’.

Maar nu dreigt de conservatievere CSU haar eigen weg te gaan bij het belangrijke thema vluchtelingenbeleid. Dat komt neer op een vertrouwensbreuk en rebellie tegen Merkel. En dat kan zij niet zomaar laten passeren zonder gezichtsverlies te lijden.

Lees ook: In Duitsland dreigt een regeringscrisis over het vluchtelingenbeleid

Tijdsdruk

Onder hoge tijdsdruk proberen Merkel en haar medestanders dit weekeinde nog een compromis te zoeken, dat een uitweg kan bieden uit de politieke crisis. De ruzie draait om een onderdeel van het ‘Masterplan immigratie’ dat Seehofer deze week zou presenteren. Op het laatste moment moest hij die presentatie afblazen, omdat Merkel bezwaar maakte tegen één onderdeel: dat asielzoekers die al in andere Europese landen geregistreerd zijn, voortaan aan de Duitse grens meteen teruggestuurd worden.

De CSU zegt dat haar geduld op is, en dat van de Duitse bevolking ook

Merkel zegt dat dit in strijd is met Europees recht en vreest bovendien dat het zal leiden tot een domino-effect: als Duitsland mensen terugstuurt naar bijvoorbeeld Oostenrijk, stuurt Oostenrijk ze terug naar Italië – terwijl dat land de hoeveelheid vluchtelingen toch al niet aan kan.

Seehofer zegt dat hij niet van plan is in te binden. De dreiging van een breuk tussen CDU en CSU is daarmee reëel. „Het eindspel om de geloofwaardigheid is begonnen”, volgens de Beierse premier Söder (CSU).

Verkiezingen in Beieren

In oktober zijn er deelstaatverkiezingen in Beieren. Voor de CSU is de hoogste prioriteit dan goed te presteren. Bij de Bondsdagverkiezingen in september verloor de partij zwaar: van 49,3 procent in 2013 viel ze terug naar 38,8 procent. Dramatisch voor een partij die meestal zonder coalitiegenoot kan regeren en die haar macht ontleent aan de pretentie heel Beieren te vertegenwoordigen.

De opkomst van anti-immigratiepartij AfD kostte de CSU veel stemmen, die Seehofer nu wil terugwinnen. Door te hameren op strenger vluchtelingenbeleid via nationale regels in plaats van Europese afspraken. De CSU gebruikt inmiddels ook typische AfD-termen als ‘asieltoerisme’.

Seehofer heeft druk op de ketel gezet: maandag vraagt hij steun van zijn partijbestuur. Vervolgens wil hij, desnoods zonder instemming van Merkel, beginnen met het terugsturen van alle vluchtelingen aan de grens die elders geregistreerd zijn. Als Merkel hem daarop ontslaat zal de CSU de coalitie verlaten, die dan haar meerderheid kwijt is. Merkel hoopt nog twee weken tijd te krijgen om in Europees verband een oplossing te vinden, voor de EU-top eind juni. Maar de CSU zegt dat haar geduld op is, en dat van de Duitse bevolking ook.

    • Juurd Eijsvoogel