‘Frankentank’ als voorbeeld voor EU

Defensiesamenwerking Bij de ontwikkeling van defensiematerieel moet in Europa nauwer worden samengewerkt. Een Frans-Duitse tank wijst de weg.

De Euro Main Battle Tank van het Duits-Franse fusiebedrijf KNDS. Foto KMW-Nexter

De ‘Frankentank’ wordt hij al genoemd. Officieel heet hij ‘Euro Main Battle Tank’, of EMBT. Het eerste tastbare resultaat van de samenwerking tussen de in 2015 gefuseerde wapenbedrijven Nexter uit Frankrijk en KMW uit Duitsland kreeg op wapenbeurs Eurosatory bij Parijs deze week een prominente plek. Wie onder het kanon staat ziet links een Duitse vlag en rechts een Franse. In het midden wapperen gele EU-sterren. „Hij rijdt, hij schiet en kan schieten terwijl hij rijdt”, ronkt communicatieman Elliot Morton van Nexter. „Het is echt een tank.”

Maar het hybride voertuig, afgelopen maandag door de Franse minister van Defensie Florence Parly onthuld, is voorlopig vooral een politiek statement. KMW maakt sinds jaar en dag de goed verkopende Leopard-tank, Nexter ontwikkelde de technisch interessante maar commercieel minder succesvolle Leclerc. Samen willen de bedrijven een „Airbus voor pantservoertuigen” worden. De EMBT, een prototype, heeft een koepel van een Leclerc op een chassis van een Leopard, zegt Morton. „We wilden laten zien dat we in één jaar een geïntegreerd systeem konden maken dat functioneert én technische meerwaarde heeft.”

Kunnen we nog wel vertrouwen op de VS?

Jean-Pierre Maulny, denktank IRIS

Het is het soort samenwerking dat de Europese Commissie graag ziet. Woensdag maakte ze bekend dat voor de periode 2020-2027 een bedrag van liefst 13 miljard euro beschikbaar komt voor de onderzoeks- en ontwikkelingsfase van nieuwe „hoogtechnologische „state-of-the-art” defensietechnologie. Een van de voorwaarden is dat projecten door bedrijven uit minstens drie verschillende EU-lidstaten worden ingediend.

Zo moet, met het oog op betere EU-defensiesamenwerking, de „strategische autonomie” van de unie worden versterkt. Frankrijk heeft al aangekondigd met Duitsland, Italië en Spanje zo de ontwikkeling van een militaire drone te willen financieren.

„We hopen van harte dat er meer eenheid op de defensiemarkt komt”, zegt Thierry Buttin, defensiespecialist van de Europese Commissie in de wandelgangen van de wapenbeurs bij Parijs. Het is „onvoorstelbaar”, zegt hij, hoeveel verschillende soorten systemen in de EU naast elkaar functioneren. Zo zijn bijvoorbeeld 17 verschillende types tank in omloop.

Eind vorig jaar bereikten de lidstaten een doorbraak over een meer geïntegreerd defensiebeleid. De geopolitieke onrust en de dreiging van de Amerikaanse president Trump om te breken met de NAVO, zorgden na jaren onenigheid opeens tot toenadering op dit gevoelige, want aan nationale soevereiniteit rakende, dossier.

Lees ook: ‘Trump is uit op vernietiging van de oude wereldorde’

Maar het nu opgezette Europese Defensie Fonds is in 2013 al voor het eerst ter sprake geweest, zegt Buttin. „Toen ging het ook al over het streven naar strategische autonomie, maar dat is voor Zweden toch iets anders dan voor Frankrijk. Het programma was dus ook echt een poging tot industriebeleid, om te investeren in werkgelegenheid. In plaats van defensiesamenwerking van bovenaf op te leggen, wilden we die op deze wijze van onderaf tot stand brengen.”

De geopolitieke situatie was „totaal anders”, erkent Jean-Pierre Maulny van denktank Institut des Relations Internationales et Stratégiques (IRIS). „Strategie is actueler geworden. Maar spraken we een jaar terug nog vooral over Rusland, nu moeten we het hebben over de VS. Kunnen we nog wel op die partner bouwen?”

Voor de Franse president Emmanuel Macron is „Europese soevereiniteit” met opkomende grootmachten als Rusland en China van levensbelang. Uiteindelijk, zegt Maulny, zullen Fransen en Duitsers dezelfde wapensystemen gebruiken. „De tijd van de Leclerc en de Leopard is voorbij.”

    • Peter Vermaas