De lipfillers zorgen nu voor problemen

Cosmetiek Fillers moeten de huid steviger en strakker maken. In Rotterdam is een speciaal, overvol spreekuur voor mensen bij wie fillers voor problemen zorgen.

Tina van Hese: „Als je er eenmaal mee begint, zie je alles.” Foto Annabel Oosteweeghel

Haar man denkt dat het komt doordat ze een paar jaar geleden een tennisbal in haar gezicht kreeg. Dat alleen daardoor het harde, vurig rode stukje in haar wang ontstond, en dat ze daarom om de paar maanden naar het ziekenhuis gaat. „Mijn man vindt cosmetische behandelingen onzin.” De vrouw van halverwege de zestig, met parelsnoer en lange blonde haren, wil daarom niet met haar naam in NRC.

Ze ligt op de operatiestoel in het Erasmus Medisch Centrum in Rotterdam. Dokter Peter Velthuis, in een witte jas van het EMC, staat bij het hoofdeinde van de stoel en buigt over haar heen. „Het lijkt wel alsof het meer wordt”, zegt ze. „Alsof het volloopt.” Het is absoluut minder dik dan de vorige keer, constateert Velthuis. Ze wil dat hij het wegsnijdt. „Je moet het leegmaken, het moet kapot.” Pijn maakt haar niets uit: „Doe me maar zeer.”

De vrouw heeft zo’n twintig jaar geleden filler – letterlijk vulmiddel – laten inspuiten. Dat is gaan inkapselen, hard geworden.

Hij drukt op haar wang: „Ik ga er niet in snijden. Het is heel moeilijk om het dan gelijkmatig te houden.”

Peter Velthuis is een van de bekendste cosmetisch artsen in Nederland. Hij is opgeleid tot dermatoloog in het Academisch Ziekenhuis Utrecht en opende in 1995 de eerste vestiging van Velthuis kliniek, waar hij allerlei soorten behandelingen doet maar waar botox en fillers het populairst zijn. Met botox worden spiertjes tijdelijk platgelegd, waardoor rimpels minder zichtbaar zijn. Fillers moeten voor een strakkere, gladdere, stevigere huid zorgen.

Velthuis zag in zijn kliniek steeds vaker mensen die problemen ondervonden van fillers. Artsen in het EMC constateerden diezelfde missers. Daarom begon Velthuis samen met het Erasmus twee keer per week een ‘complicatiespreekuur’. Vaak proberen ze de filler direct te verwijderen. De wachttijd voor een nieuwe afspraak is inmiddels drie maanden. Het is nog nooit zo druk geweest, zegt Velthuis.

Permanente fillers verboden

Het klink gek: een cosmetisch arts die fillers inspuit én mensen helpt bij wie het fout is gegaan. Vandaag komt er zelfs een patiënt op het spreekuur die Velthuis zélf jaren eerder heeft behandeld. Zij voelt zich niet in de maling genomen: net als Velthuis verklaart ze het als een kwestie van voortschrijdend inzicht.

Het lichaam kan materiaal inkapselen, waardoor een harde rand ontstaat, of bobbels

Tot 2015 werden er nog fillers ingespoten van niet afbreekbaar materiaal. Dat het lichaam zich soms zomaar kan gaan afzetten tegen die permanente fillers bleek pas in de loop der jaren, toen er meer kennis kwam over het product dat in de jaren negentig snel populair werd. Het lichaam kan het materiaal inkapselen, waardoor er een harde rand ontstaat, of bobbels. Sinds 2015 zijn permanente fillers verboden vanwege de complicaties die steeds vaker aan het licht kwamen. Alle fillers in Nederland moeten nu van afbreekbaar materiaal zijn gemaakt. Na ongeveer een half jaar moet een klant dan opnieuw bij laten spuiten om het effect te behouden.

Velthuis is in zijn kliniek rond 2006 gestopt met het gebruiken van permanente fillers voor behandelingen, omdat er toen ook al af en toe complicaties aan het licht kwamen. De meeste patiënten op dit spreekuur zijn de vijftig gepasseerd.

De volgende patiënt in de stoel is Tina van Hese (47). Van Hese denkt dat het bobbeltje in haar lip ontstond nadat ze voor het eerst een koortslip kreeg. „Die filler komt uit… wat was het ook al weer? Ibiza?” Ze is met haar schoonzus naar het spreekuur gekomen. Toen ze een jaar of dertig was wilde ze vollere lippen. „Nee! Het was op Tenerife.” Daar ontmoette ze een cosmetisch arts. „Zij zag er zo mooi en vrouwelijk uit, heel zacht.” Dat kwam, vertelde de arts, door de fillers. „Het was wel vreemd dat ze het aan huis deed.” Van Hese liet haar lippen doen en haar schoonzus de groeven rond haar mond. „Bij haar is helemaal niets aan de hand, het ziet er nog steeds mooi uit.”

Foto Annabel Oosteweeghel

De meeste patiënten hebben dus problemen met permanente fillers, maar ook de tijdelijke fillers die nu voornamelijk gebruikt worden leveren problemen op. Ongeveer 140.000 Nederlanders (voornamelijk vrouwen) tussen de 18 en de 70 jaar oud zijn in 2016 behandeld met dat soort fillers, 250.000 namen botox-injecties, blijkt uit een inventarisatie die Velthuis deed. Velthuis verwacht dat de filler botox in zal halen als meest gewilde behandeling.

Volgens de Europese richtlijnen moet het vulmiddel nu grotendeels bestaan uit hyaluronzuur, een getest middel. Maar Velthuis heeft gezien dat creatieve dokters dat materiaal aanvulden met minder betrouwbare producten. „Daardoor kreeg het middel toch het karakter van een permanente filler: het verdween niet.”

Velthuis ziet zo’n 500 patiënten per jaar, maar 10 procent van hen heeft problemen met de moderne oplosbare fillers. Soms is dat wel heel extreem: een patiënt was blind geworden omdat het product via een bloedvat naar het oog was verplaatst.

Waarom is ze ermee doorgegaan, na de problemen met haar lip? „Als je er eenmaal mee begint, zie je alles”

Velthuis is de huid van Tina van Hese met een lasernaald aan het opwarmen. „Vorige keer kwam er allemaal wit uit.” Hij heeft de behandeling zelf ontwikkeld. Met de naald maakt hij een gaatje in de huid, waardoor het oude vulmateriaal warm en vloeibaar wordt. Daarna begint hij te duwen en te knijpen, dit keer komt er een grote gele sliert uit het gaatje. Vaak kan niet alles in één keer worden verwijderd: dat is te ingrijpend. Sommige patiënten voelen zich koortsig als ze na een bezoek aan Velthuis thuiskomen.

De behandelingen in het Erasmus worden grotendeels vergoed door de verzekeraar. Veel patiënten hebben meerdere behandelingen nodig.

Velthuis: „Hoor je het knetteren?”

Rimpelneusje

De problemen met de permanente filler in haar lip heeft Van Hese niet weggehouden bij de cosmetische industrie. Ze brengt zelf permanente make-up aan bij mensen en ontvangt een paar keer per maand cosmetisch artsen die bij haar patiënten fillers inbrengen. Iedere zes maanden neemt Van Hese zelf een spuitje botox voor haar fronsrimpel en ze laat „een drupje” filler onder haar oog spuiten. Dat maakt de huid minder dun. „Er kan geen oogcrème tegenop”, zegt ze. Iedere behandeling kost zo’n 250 euro. „Als ik net heb gespoten én botox heb laten doen, dan zien mensen het. Je uitdrukking is anders. Ik krijg dan net zo’n vreemd rimpelneusje als Linda de Mol. Dat staat een beetje omhoog.”

De lipvergroting zit al een tijd in de lift. Jonge vrouwen die ervoor naar de kliniek gaan laten zich inspireren door vloggers en modellen. Lees ook: Allemaal Angelina

Waarom is ze ermee doorgegaan, na de problemen met haar lip? „Als je er eenmaal mee begint, zie je alles”, zegt ze. Ieder lijntje en iedere oneffenheid, bedoelt ze. „Je weet wat er mogelijk is, daar wil je gebruik van maken.”

Velthuis herkent dat enthousiasmerende effect zelf ook: aanvankelijk vond hij de behandelingen die hij op zijn patiënten toepast voor zichzelf niet nodig. Maar nu werpt hij zich graag op als vrijwilliger, als stagiairs of beginners in de kliniek moeten oefenen met botox.

Om mee te pronken

De nieuwe generatie volwassenen is opgegroeid met fillers. Beroemheden pronken ermee, YouTube-sterren laten zich voor de camera behandelen. Vooral lippen opspuiten is populair. Velthuis: „Je merkt aan de manier waarop ze het opgevuld willen hebben dat het geen geheim hoeft te blijven. Het is vaak bewust onnatuurlijk. Ze willen ermee pronken.”

De Nederlandse cosmetische industrie wordt langzaam volwassen. In 2013 stelde minister Schippers van Volksgezondheid, Welzijn en Sport nieuwe eisen op waar de cosmetische sector aan moet gaan voldoen. De overheid wil bijvoorbeeld dat alleen artsen die er speciaal voor opgeleid zijn cosmetische ingrepen doen. Nu gebeurt het soms dat een tandarts een filler inspuit. In de huidige wet lijkt het volgens sommigen alsof álle artsen dat mogen. Het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) wil de wet nog dit jaar verduidelijken.

Voor Lenny Botter uit Tilburg komen al die regels te laat. Zij liet haar lippen opspuiten in de jaren negentig, in een kliniek in Rotterdam. „Een cadeautje van mijn ex-man.” Een jaar of zeven geleden werd de filler hard, kreeg ze verschillende bobbels in haar lip. „Op een gegeven moment kon ik alleen nog drinken met een rietje.” In de supermarkt staarden mensen haar aan, zegt ze. Ze is al zeker drie keer bij Velthuis geweest, maar de hobbels zijn niet helemaal weg. Vanavond gaat ze op advies van de dokter met een kompres tegen haar lip op de bank zitten. Door de warmte komt er mogelijk nog wat opvulmiddel uit het gaatje dat Velthuis in haar lip maakte. „Vorige keer kwamen er zo weer wat van die gele wormen uit.”

    • Kim Bos