Bruins presenteert maatregelen om kosten medicijnen te beteugelen

De minister voor Medische Zorg reageert op een adviesrapport van de Raad voor Volksgezondheid en Samenleving, dat zich zorgen maakt over te dure geneesmiddelen.

De Transvaal Apotheek in Den Haag doet als een van de weinigen nog aan magistrale bereiding. Foto David van Dam

Minister Bruins (Medische Zorg, VVD) heeft vrijdag in de Tweede Kamer een pakket maatregelen aangekondigd om de kosten van geneesmiddelen in te perken. Bruins wil onder meer opnieuw onderzoeken hoe hoog de vergoeding per geneesmiddel hoort te zijn. Ook moet de maximumprijs van veel medicijnen worden verlaagd, meent Bruins. Daarnaast wil de minister meer duidelijkheid in welke gevallen apothekers zelf medicijnen mogen bereiden.

Dit betekent niet dat de prijzen van medicijnen meteen zullen dalen. Integendeel, deze blijven toenemen “maar minder hard dan zonder de maatregelen”. Volgens Bruins zullen de medicijnprijzen met anderhalf miljard euro stijgen en met de nieuwe maatregelen “slechts” één miljard euro. Nederland geeft nu jaarlijks zes miljard euro uit aan genees- en hulpmiddelen.

Het maatregelenpakket van Bruins bestaat uit drie delen. Ten eerste vindt hij dat het Geneesmiddelenvergoedingssysteem (GVS), dat bepaalt welk deel van de medicijnkosten wordt vergoed, opnieuw bekeken moet worden. Deze is voor het laatst herzien in 1999. Hierdoor is de vergoeding bij sommige geneesmiddelen “mogelijk te laag, waardoor patiënten veel moeten bijbetalen”. Voor andere middelen zou de vergoeding juist te hoog zijn vastgesteld.

Wetenschappers toonden dat overheidspogingen om medicijnenprijzen te drukken averechts kunnen werken. Duurder wordende medicijnen deels gevolg van overheidsbeleid.

Maximumprijzen en dwanglicenties

De tweede maatregel gaat om de maximumprijzen van geneesmiddelen. Deze worden bepaald op basis van de gemiddelde prijs in Duitsland, België, Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk. Omdat geneesmiddelen in Duitsland erg duur zijn, vindt de minister dat een ander land als maatstaf moet dienen. Welk land dat moet zijn maakte Bruins niet duidelijk. Het land moet wel “met Nederland vergelijkbaar” zijn.

Ten derde wil Bruins dat medicijnen “scherper” worden ingekocht. Om te voorkomen dat geneesmiddelen tegen een onnodig hoge prijs worden ingekocht, wil de minister het preferentiebeleid van zorgverzekeraars voortzetten. Hierbij mag een zorgverzekeraar zelf bepalen welke versie van een bepaald geneesmiddel zij vergoedt, om duurdere fabrikanten te dwingen hun prijzen te verlagen. Hier is big pharma vanzelfsprekend op tegen.

Ook wil Bruins “voor meer duidelijkheid zorgen in welke gevallen apothekers zelf medicijnen mogen maken voor hun patiënten”. Dit zou moeten leiden tot “forse kostenbesparingen zonder dat de kwaliteit van de zorg minder wordt”. Bruins wil ook een speciale commissie oprichten die gaat onderzoeken of dwanglicenties, die big pharma dwingt hun geoctrooieerde uitvinding te delen, een mogelijkheid zijn.

Maatschappelijk aanvaardbaar

Minister Bruins reageert op het adviesrapport dat de Raad voor Volksgezondheid en Samenleving (RVS) eind vorig jaar publiceerde. Hierin wordt gesteld dat er meer mogelijkheden zijn om de macht van grote medicijnfabrikanten te ondermijnen, dan dat er ingezet worden.

De RVS adviseerde Bruins dan ook hard te onderhandelen met farmaceutische bedrijven over een “maatschappelijk aanvaardbare prijs” van medicijnen. Volgens de Raad was het zelfs gelegitimeerd om patenten te omzeilen of breken. Bruins reageerde destijds door de zogenoemde big pharma te waarschuwen dat hij “de spelregels zou aanpassen” als zij hun “absurde prijzen” niet verlaagden.

Het AMC maakte eerder dit jaar bekend een medicijn tegen een erfelijke ziekte zelf te gaan maken. AMC omzeilt dure pil van farmaceut.

Monopolie beschermen met rechtszaken

Farmaceutische bedrijven gebruiken patenten waarmee ze een monopolie afdwingen op een nieuw geneesmiddel. Vanwege het gebrek aan concurrentie kunnen zij vervolgens in principe iedere prijs vragen voor een medicijn, zeker als er veel vraag naar is.

Om te voorkomen dat belangrijke geneesmiddelen onbetaalbaar worden, adviseerde de Raad om zogenoemde magistrale bereiding makkelijker mogelijk te maken. Hierbij maken apothekers zelf een goedkopere versie van een gepatenteerd geneesmiddel. Apothekers zijn terughoudend met het creëren van eigen medicijnen, omdat farmaceutische bedrijven erom bekend staan rechtszaken aan te spannen als hun inkomstenpositie wordt ondermijnd.

Twee maanden geleden maakte het Amsterdamse ziekenhuis AMC bekend de farmaceutische industrie te omzeilen door zelf een medicijn te gaan produceren. Het gaat om een medicijn tegen een zeldzame erfelijke ziekte, waar fabrikanten ongeveer 200.000 euro per jaar voor vragen. Het AMC kan hetzelfde maken voor 25.000 euro. Het is de eerste keer dat een ziekenhuis aan magistrale bereiding doet.

    • Floor Bouma