Slag om ‘navelstreng’ van Jemen barst los

Belangrijkste haven

De slag om de havenstad Hodeida is in alle hevigheid begonnen. Miljoenen Jemenieten worden met hongersnood bedreigd.

Jemenitische pro-regeringstroepen, ten zuiden van de havenstad Hodeida. Foto Nabil Hassan/AFP

Wat de Verenigde Naties en internationale hulpverleners tot het laatste moment probeerden te vermijden, is toch gebeurd. Sinds begin deze week woedt de slag om Jemens belangrijkste havenstad Hodeida in alle hevigheid. De humanitaire noodsituatie in Jemen, volgens de VN de ernstigste ter wereld, dreigt daardoor snel te verslechteren.

Vanuit de lucht, vanaf zee en vanaf het land wordt de stad zwaar beschoten door de internationale coalitie die probeert de Jemenitische president Hadi, in 2014 uit de hoofdstad Sana’a verdreven, weer in het zadel te helpen. De coalitie moet het vooral hebben van de Saoedische luchtmacht en van elitetroepen van de Emiraten. Ook Soedanese eenheden steunen Abd-Rabbu Mansour Hadi. Diens Jemenitische bondgenoten zijn vaak verdeeld en stellen militair gezien niet veel voor.

De shi’itische Houthi’s, die Hodeida nu nog in handen hebben en volgens de coalitie door Iran worden gesteund, hebben vanuit Sana’a versterkingen naar de stad gestuurd. Aan beide kanten zouden duizenden manschappen tegenover elkaar staan. De Houthi’s zeggen een marineschip van de coalitie met een raket te hebben geraakt, waarop het gehavende schip zich moest terugtrekken. Enige tientallen strijders van beide kanten zouden inmiddels zijn gesneuveld. Hoeveel burgers zijn omgekomen is niet duidelijk.

De Houthi’s verliezen terrein NRC Studio

„De mensen zijn bang”, vertelde de 22-jarige studente Amina, die bij de haven woont, het persbureau Reuters via de telefoon. „De marineschepen jagen angst aan en vliegtuigen scheren de hele tijd over ons heen. De mensen ontvluchten de stad, maar wie geen familie of geld heeft, kan niet ontsnappen.”

Behoud van de stad met zijn 600.000 inwoners is voor de Houthi’s van het grootste belang. Ze hieven belastingen op alles wat de haven binnenkwam. Volgens schattingen was de stad goed voor een kwart van hun inkomsten. Hodeida wordt wel omschreven als „de navelstreng” van Jemen. Juist daarom is de coalitie er zo op gebrand om de stad te veroveren op de Houthi’s.

Door de strijd lopen honderdduizenden burgers in Hodeida en directe omgeving niet alleen acuut gevaar gewond of gedood te worden, maar dreigen ze ook verstoken te blijven van voedselhulp. Dat laatste geldt ook voor circa 8 miljoen Jemenieten (van de in totaal 29 miljoen) in het verdere achterland van Hodeida, die volgens hulpverleners al op de rand van de hongersnood balanceren. Van de levensmiddelen voor Jemen moet 90 procent worden ingevoerd, en driekwart ervan kwam via Hodeida het land in. Onderbreking daarvan kan velen fataal worden.

De coalitie is optimistisch dat ze Hodeida binnen een paar weken kan innemen. Maar de Houthi’s zullen zich naar verwachting uit alle macht verdedigen. De slagkracht van de coalitie is in de praktijk bovendien vaak tegengevallen. De verovering van de veel kleinere havenplaats Mokka kostte de coalitie eerder dit jaar al de grootste moeite. Gevreesd wordt daarom dat de slag om Hodeida uitmondt in een lang en zeer bloedig gevecht.

Dit neemt niet weg dat de positie van de Houthi's het afgelopen half jaar duidelijk is verzwakt. Hun problemen begonnen eind vorig jaar toen hun belangrijke bondgenoot oud-president Saleh van kamp wisselde. In de chaos die daarop volgde, werd Saleh zelf vermoord en hebben de Houthi’s niet alleen gestaag terrein verloren, maar ook steun onder de bevolking.

De Veiligheidsraad van de VN komt later vandaag bijeen om de crisis rond Hodeida te bespreken. De kans dat de internationale gemeenschap handelend optreedt in het conflict, lijkt gering.