Nederlander kritisch op nieuws via sociale media

Nieuwsgebruik

We hebben veel vertrouwen in het nieuws, stelt nieuw onderzoek naar mediagebruik. Maar liever van nieuwssite dan Facebook.

Foto ANP

Wie wil er betalen voor een artikel op Blendle? Voor een online krantenabonnement?

Slechts 13 procent van de Nederlanders heeft afgelopen jaar tegen betaling online-nieuws geraadpleegd. En er is weinig kans dat veel meer mensen dat binnenkort wél zullen doen. Van de Nederlanders die afgelopen jaar niet voor online-nieuws betaalden, schat slechts 12 procent in dat het „enigszins waarschijnlijk” is dat daar dit jaar verandering in komt. Veel bereidwilliger zijn de inwoners in Scandinavische landen. In Zweden betaalde vorig jaar ruim een kwart van de inwoners voor online-nieuws, in Noorwegen zelfs 30 procent.

Dat is een van de vele conclusies uit de Mediamonitor: een terugkerend onderzoek van het Commissariaat voor de Media naar nieuwsmedia in Nederland. Het rapport brengt onder meer de concentratie op de mediamarkt in beeld; dit jaar valt de opkomst van Talpa Network op.

Voor het eerst zijn de resultaten van een omvangrijke studie van Reuters Institute naar nieuwsgebruik meegenomen (Reuters Digital News Report). In 37 landen, waaronder Nederland, zijn representatieve steekproeven gehouden; 75.000 mensen zijn ondervraagd over hun nieuwsconsumptie in januari en februari. Behalve de vraag of zij voor digitale informatie willen betalen, is gekeken naar interesse en vertrouwen in het nieuws.

Betalen of niet – ruim de helft van de Nederlanders is wel degelijk „erg geïnteresseerd” in nieuws. Bijna negen op de tien Nederlanders raadpleegt dagelijks het nieuws. Naarmate mensen ouder worden, neemt de interesse in nieuws toe. Al geldt ook dat in de jongste groep (18 tot 25 jaar) het aandeel dat niet in nieuws geïnteresseerd is opmerkelijk laag is: 7 procent.

Vooral daar waar de Mediamonitor Nederlanders vergelijkt met de 36 andere onderzochte landen, legt de studie nieuwe inzichten bloot.

Vertrouwen is groot

Zo blijkt het vertrouwen van Nederlanders in nieuws groot – en neemt dat ook toe: 59 procent vindt het merendeel van het nieuws meestal te vertrouwen. Geen vertrouwen in het nieuws heeft 10 procent; in 2017 was dat 17 procent. Nergens in de ons omringende landen is dat zo laag.

Het maakt daarbij overigens wel uit op welke manier het nieuws ons bereikt – is het een krantenredactie of een algoritme dat het selecteert? Vooral jongeren wantrouwen nieuws dat via sociale media bij hen terechtkomt: in de groep 18- tot 25-jarigen vertrouwt meer dan de helft het nieuws op sociale media niet (52 procent).

Als het gaat om politiek nieuws valt Nederland op: eenderde van de Nederlanders heeft een ‘buitengewone’ interesse in politiek nieuws. Daarmee eindigt Nederland laag: op plek 32 van de 37 onderzochte landen. Nog lager is het aantal Nederlanders dat weleens een podcast luistert: 18 procent heeft dat afgelopen maand gedaan. Dat aandeel is hier het laagst van alle onderzochte landen. In Turkije luisterde maar liefst 75 procent van de respondenten.

Ook verrassend is de manier waarop online-nieuws bij Nederlanders terechtkomt. Wie denkt dat sociale media de belangrijkste rol spelen heeft het mis: 52 procent bezoekt voor online-nieuws rechtstreeks een nieuwssite of -app. Veel minder mensen komt aan nieuws via sociale media (29 procent). In dat laatste geval zorgen kop en foto er meestal voor dat een nieuwsbericht wordt aangeklikt. Veel minder belangrijk is de afzender, degene die het nieuws deelde en het aantal likes dat een bericht kreeg.

    • Lineke Nieber