Invoering CO2-prijs centrales onzeker

Klimaatmaatregelen Uit een studie blijkt dat het beter is als Nederland wél de kolencentrales sluit, maar niet als enige een CO2-prijs voor centrales invoert.

Reinigingswerkzaamheden van de Theo Pouw Groep in de Eemshaven, de grootste zeehaven in Noord- Nederland. Foto Lex van Lieshout/ANP

Een belangrijke klimaatingreep uit het regeerakkoord staat op losse schroeven door onderzoek dat dinsdag is gepresenteerd. Het gaat om de invoering van een CO2-prijs voor elektriciteitscentrales in Nederland.

Vanaf 2020 moeten stroomproducenten een bedrag afrekenen voor elke ton CO2 die ze uitstoten, bovenop de Europese CO2-prijs. Vooral de kolencentrales worden door de maatregel geraakt, omdat ze bijna twee keer zoveel CO2 uitstoten als gascentrales. Daarnaast is er wetgeving in de maak om in 2030 de laatste kolencentrales te sluiten.

Voor de Nederlandse klimaatboekhouding is de CO2-beprijzing gunstig: samen met de kolenban zorgt de maatregel voor een CO2-besparing van maar liefst 26 miljoen ton. Dat is een flink deel van de totale benodigde besparing van 49 miljoen ton CO2 tot 2030.

Maar als je op grotere schaal kijkt naar de Europese CO2-uitstoot, zien de resultaten er heel anders uit. Het is voor het klimaat beter als Nederland wél de kolencentrales sluit, maar daarbij niet als enige land een CO2-prijs voor centrales invoert.

Dat volgt uit een vertrouwelijke studie die dinsdag werd gepresenteerd aan betrokkenen binnen de elektriciteitssector.

Nederland gaat door de CO2-beprijzing en de kolenban in 2030 veel (goedkopere) stroom importeren uit andere Europese landen. Deels is dat stroom van vervuilende kolencentrales. Tegelijkertijd is het gevolg dat Nederlandse gascentrales net als nu ‘in de mottenballen’ blijven. Een aantal centrales zijn momenteel deels of zelfs helemaal uitgeschakeld. Het is voor eigenaren van centrales te duur om ze draaiend te houden.

De Nederlandse anti-steenkoolmaatregelen zijn al met al wel gunstig voor de Europese CO2-uitstoot. Maar zonder Nederlandse CO2-prijs is de afname groter (8 in plaats van 4 miljoen ton CO2).

De studie, die nog vertrouwelijk is, rekent het effect door op negen Europese landen. Onderzoeksbureau Frontier Economics voerde de studie uit in opdracht van het ministerie van Economische Zaken en Klimaat.

Het Planbureau voor de Leefomgeving pleitte er afgelopen najaar al voor om een CO2-prijs niet enkel in Nederland in te voeren, maar samen met de buurlanden. Uit eigen berekeningen bleek dat dit beter is voor het klimaat.

Er is echter in West-Europa weinig eensgezindheid over het invoeren van zo’n extra CO2-prijs voor centrales. Frankrijk, dat veel kerncentrales heeft, is een voorstander. Maar Duitsland, dat nog sterk afhankelijk is van steenkool, staat niet te trappelen.

Volgens kabinetsplannen zou de Nederlandse minimumprijs voor CO2 oplopen van 18 euro in 2020 tot 43 euro in 2030. Een beetje kolencentrale zou dan zo’n 200 miljoen euro per jaar moeten ophoesten voor zijn CO2-uitstoot.

Als de invoering van een CO2-prijs niet door zou gaan, betekent dat een financiële tegenvaller voor de staat. De beprijzing zou de schatkist op termijn 620 miljoen euro per jaar opleveren, staat in het regeerakkoord. Er zijn dinsdag geen nieuwe berekeningen naar buiten gebracht.

De minimumprijs is een totaalbedrag, die de bestaande Europese CO2-prijs van het ETS-systeem aanvult. Die stond woensdag op 15,33 euro per ton. In Europa heeft verder alleen het Verenigd Koninkrijk een CO2-minimumprijs voor elektriciteit. Daar leidde dat tot minder inzet van kolencentrales en meer import van stroom.