ECB wil in december stoppen met opkoopprogramma

Monetair beleid Het bestuur van de Europese Centrale Bank wil voor het einde van het jaar stoppen met de omstreden opkoop van leningen.

Gebouw van de Europese Centrale Bank, gezien vanaf de brug Eiserner Steg in Frankfurt. Foto Yann Schreiber/AFP

De Europese Centrale Bank maakt zich op om haar grootscheepse injecties van geld in de economie te staken. Dit blijkt uit een verklaring die het bestuur van de ECB donderdagmiddag vrijgaf na een vergadering in de Letse hoofdstad Riga.

Het bestuur „verwacht” dat de maandelijkse opkoop van staats-en bedrijfsleningen, die in maart 2015 begon, voor het einde van dit jaar wordt beëindigd. De huidige maandelijkse opkopen van 30 miljard euro gaan na september naar 15 miljard euro per maand. Na december zullen ze stoppen.

Het ECB-bestuur houdt wel een slag om de arm. Voorwaarde is dat nieuwe economische data tot die tijd de inflatieverwachtingen van de ECB „bevestigen”. Zo blijft er, ook voor beleggers, een element van onzekerheid bestaan. ECB-president Mario Draghi geeft donderdagmiddag een toelichting.

In 2015 besloot de ECB ‘geld te maken’. Waarom? En hoe werkt dat? Lees ook: Hoe Draghi 500 miljard euro wil laten rollen

Inflatiedoel bereikt

Het is een belangrijk moment voor de centrale bank, die inmiddels krap 2.000 miljard euro aan staatsleningen en ruim 150 miljard euro aan bedrijfsleningen heeft opgekocht.

De ECB betaalt voor de leningen met geld, dat via het financiële circuit in de economie moet komen. Zo moet de inflatie, die eind 2014 de nul naderde, op het door de ECB nagestreefde niveau van vlak onder de 2 procent komen te liggen. Afgelopen maand leek dit doel bereikt – de inflatie lag toen op 1,9 procent – maar de ECB wil er zeker van zijn dat dit percentage niet weer inzakt. Dit moment lijkt nu te zijn bereikt, afgaande op de verklaring.

Het Nederlandse bestuurslid, Klaas Knot, wil al veel langer af van het opkoopprogramma. Hij meent dat de bijwerkingen van het programma groter zijn dan de voordelen ervan. Het zou verstorend werken op de financiële markten en op de huizenmarkt. Bovendien zou het de druk op regeringen wegnemen om te hervormen. Door de ECB-opkopen worden de langetermijnrentes gedrukt.

De berg van meer dan 2.150 miljard euro aan leningen op de ECB-balans zal tot en met december nog oplopen met meer dan 150 miljard en zal „voor een lange periode” niet krimpen. Leningen die aflopen, worden vervangen door nieuwe. Het monetair beleid blijft dus ruim. Alleen komen er vanaf volgend jaar dus in principe geen nieuwe leningen meer bij.

Rente blijft ultralaag

De ECB lijkt voorlopig nog niet toe te zijn aan een renteverhoging. In de verklaring staat dat de rente tenminste „tot in de zomer” van 2019 ongewijzigd blijft. Onlangs sprak Knot zich uit voor een eerste renteverhoging in het tweede kwartaal van volgend jaar. De rente in de eurozone staat extreem laag: 0 procent voor commerciële banken die geld lenen bij de ECB en minus 0,4 procent voor banken die geld stallen op een deposito. Inmiddels heeft de Fed, het Amerikaanse stelsel van centrale banken, de rente verhoogd tot tussen de 1,75 en 2 procent. De Fed, die ook massaal leningen opkocht, stopte hier al eerder mee en laat inmiddels ook haar balans krimpen.

Eurokoers keldert

De koers van de euro kelderde direct na publicatie van de verklaring met ongeveer 0,6 procent, naar 1,173 dollar. Dat betekent dat beleggers het besluit minder verregaand vinden dan gedacht.