Rode zool is handelsmerk

Merkrecht

Niemand behalve Christian Louboutin mag schoenen met een rode zool maken.

Foto Eetu Vehkaoja / HH

Een damesschoen met hoge hak kan niet zonder zool. Daarom kan geen enkel bedrijf het alleenrecht op de zool van een schoen krijgen. Want wat moet de concurrentie dan? Hakken zonder zool maken? Geen vrouw zou een pump aanschaffen waar haar tenen aan de onderkant uit steken.

Maar hoe zit dat in het geval van een rode zool? Geeft dan nog steeds de functie de doorslag? Of zijn kleur en vorm samen dusdanig onderscheidend dat iemand de combinatie als handelsmerk kan registreren? Het Europese Hof van Justitie, de hoogste Europese rechter, meende dinsdag van wel.

Het hof deed daarmee uitspraak in een zaak die al jaren aan de gang is. Het proces werd aangespannen door de Franse modeontwerper Christian Louboutin, die in 1993 voor het eerst een pump met een rode zool maakte. Zijn hakken, die snel populair werden onder film- en popsterren, kosten al gauw een paar honderd euro.

Louboutin voerde die rechtszaak tegen de Nederlandse schoenenketen Van Haren. Die bracht in 2012 eveneens een pump met rode zool op de markt, maar dan voor een fractie van de prijs: 40 euro per paar. De rechtbank in Den Haag stelde in 2013 de Franse ontwerper in het gelijk en besloot dat Van Haren de schoenen per direct uit de handel moest nemen. De keten ging tegen die uitspraak in beroep.

Het verweer van Van Haren luidt dat ook bij een rode zool de vorm nog altijd belangrijker is dan de kleur. De gedachte daarachter is volgens hoogleraar intellectuele-eigendomsrecht Dirk Visser dat het niet de bedoeling is dat bedrijven het monopolie krijgen op een wezenlijk kenmerk van een product. „Het is bijvoorbeeld onwenselijk als ik een monopolie zou krijgen op wielen met een ronde vorm”, legt hij uit.

Bierfles is bruin

Soms is meteen duidelijk dat ook de kleur van een voorwerp essentieel is voor de functie ervan. „Een bierflesje is bruin om te zorgen dat het product niet wordt aangetast door de zon”, geeft Visser als voorbeeld. Bij de rode schoenen van Louboutin is dat minder duidelijk.

Toch begrijpt Visser de redenering van Van Haren. „Je zou denken: rode zolen, wat maakt dat nou uit? Dan kies je toch gewoon een andere kleur? Maar straks claimt een tweede ontwerper blauwe zolen, en iemand anders gele en groene. En voor je het weet zijn alle kleuren op. De vraag die Van Haren hier stelde was: waar trek je de grens?”

Het hof in Luxemburg heeft nu besloten dat de kleur wel degelijk uitmaakt. Maar of de zaak daarmee is afgedaan, is volgens Visser nog maar de vraag. In 2015 is de wet waarover het hof duidelijkheid moest geven namelijk aangepast. Daarmee is de uitspraak van dinsdag volgens de hoogleraar alleen bruikbaar voor rechtszaken van voor die datum. Mocht een ander bedrijf in de toekomst besluiten ook een goedkope variant op de markt brengen, dan bestaat de kans dat de zaak opnieuw in Luxemburg belandt.