Historische, seismografische handtekening

Ewoud Sanders

President Trump omschreef het document dat hij dinsdag met Kim Jong-un ondertekende als „een heel belangrijk en uitgebreid document”. Kim zelf zei, vlak voordat hij zijn handtekening zette: „We gaan nu een historisch document ondertekenen.” Althans zo werd het Koreaans door de NOS vertaald. Zonder twijfel bedoelde Kim hetzelfde als Trump: een belangwekkend document, van historisch belang.

Het woord historisch heeft verschillende betekenissen. Als we het over een historische persoon hebben, bedoelen we meestal: iemand die bekend is uit de geschiedenis. Een historische roman heeft een geschiedkundige achtergrond. Maar als je zegt ‘Dit is historisch’, kan dat twee dingen betekenen: ‘het is echt gebeurd’ of ‘het is van groot belang’. Dit zorgt soms voor enige verwarring. Kort nadat Kim en Trump hun akkoord hadden ondertekend, zei de nieuwslezer van RTL Nieuws: „Dat is historisch, en ook heel belangrijk.”

Daarna had NOS-correspondent Arjen van der Horst het op Radio 1 over de „seismografische handtekening” van Trump; een mooie vondst die verbreiding verdient. Hoewel ik mijn twijfels heb over de waarde van grafologie, lijkt dat de handtekening van Trump een duidelijke indicatie van zijn ego te geven.

Bij mijn weten is Van der Horst de eerste die de woordcombinatie „seismografische handtekening” in het Nederlands gebruikt. Al is de vergelijking tussen de handtekening en een seismogram, dat aardschokken weergeeft, al veel vaker gemaakt, vooral in het Engels. Half mei schreef Arie Elshout in de Volkskrant over Trump: „Inderdaad, die handtekening – is ze met die woeste uithalen naar boven en beneden een seismografische weergave van zijn vulkanische karakter, of een samenvatting van de twintig grootste wereldcatastrofes?”

Cheeseburger. In de boeiende VPRO-documentaire Game of Phones, vorige week uitgezonden, zegt een moeder tegen haar puberdochter, terwijl zij een camera op haar richt: „Cheeseburger!” Dat is een mij onbekende variant van „Say cheese!” Wel kende ik „Cheesecake!”

Volgens Amerikaanse naslagwerken ontstond de uitdrukking „Say cheese!” aan het begin van de twintigste eeuw. De vroegste vindplaats dateert van 1918. In Nederlandse kranten is de uitdrukking te vinden sinds 1951, met uitleg erbij. „Want gaat u maar eens voor de spiegel staan en zeg dan ‘cheese’ (maar dan op z’n Engels), dan zult ge zien dat uw spiegelbeeld u lieflijk lachend aankijkt”, schreef het Limburgsch Dagblad.

Historisch lijkt dit mij de correcte volgorde: Say cheese,cheesecake,cheeseburger. „Zeg kaas!” werkt niet, maar je hoort het geregeld. De mensen voor de camera roepen vervolgens meestal toch: „Cheese!” Of voluit: „Say cheese!”

Fakje. Gehoord van een juf van een groep vier op een basisschool. De kinderen in die klas zijn acht. De juf: „Schrijf het antwoord maar in het tweede vakje.” Een meisje roept: „Ohhh juf, dat mag je niet zeggen!”

Je kunt hier een paar dingen uit opmaken: kinderen maken al op jonge leeftijd kennis met het f-woord, waarvan de uitspraak varieert. In welke context die verwensing, die door sommige ouders wordt verboden, thuishoort is ze niet altijd duidelijk.

HGR. Tot slot een oproep. Hartelijks, groet, opgeruimde groet, opgewekte groet, dapper voorwaarts, zonnigs, gr., hgr. – onder mailtjes kom je echt van alles tegen. Ik probeer dit in kaart te brengen. Waargebeurde, decente voorbeelden graag naar post@ewoudsanders.nl.

schrijft wekelijks over taal. Twitter: @ewoudsanders
    • Ewoud Sanders