‘Eerst rust in Stedelijk. Daarna pas nieuwe directeur’

Touria Meliani , cultuurwethouder Amsterdam

De gemeenteraad van Amsterdam wil zelf raad van toezicht Stedelijk samenstellen, na alle toestanden, zegt wethouder

Stedelijk moet museum zijn ‘waar je graag heen gaat’, aldus wethouder Meliani (onder). Bezoekers bij zwevend betonblok Studio Drift in Stedelijk Museum. Foto Herman Wouters/HH

Ze is in een Intercity gestapt, zegt ze. Amper een week is Touria Meliani (48) de nieuwe cultuurwethouder van Amsterdam (GroenLinks) of ze heeft het zware dossier van het Stedelijk Museum op haar bureau. Drie leden van de raad van toezicht zijn per direct opgestapt, nadat twee onderzoekers in een dinsdag verschenen rapport hadden vastgesteld dat het toezicht de afgelopen jaren tekort heeft geschoten en het vertrek van directeur Beatrix Ruf ‘een vermijdbaar noodlottig ongeval’ was.

Als eigenaar van de collectie en belangrijkste financier met bijna 19 miljoen euro subsidie per jaar is de gemeente nauw betrokken bij het museum. Maar sinds de verzelfstandiging in 2006 staat de gemeente op afstand van het bestuur van het museum. Op te grote afstand, constateerde de Amsterdamse Kunstraad afgelopen maandag in een advies over de toekomstige positie van het museum in de stad.

„Het heeft veel te lang gerommeld bij het Stedelijk”, zegt Meliani in haar nieuwe werkkamer. „En dat kan natuurlijk niet. Het Stedelijk is een belangrijke, verantwoordelijke plek in de stad, met een fantastische geschiedenis. We verwachten van een raad van toezicht dat die op alle vlakken goed georganiseerd is. De cijfers en de organisatie moeten weer op orde komen, de code voor cultural governance moet uitgevoerd worden. De raad van toezicht heeft gezegd dat het alle aanbevelingen van de onderzoekers omarmt. Het gedoe moet echt klaar zijn. Het Stedelijk moet weer een plek zijn waar je graag heen gaat en niet een plek waar je het gevoel hebt dat er van alles speelt.

Om meer grip te krijgen op het Stedelijk, heeft het college dinsdag al aangegeven dat het voortaan zelf de leden van de raad van toezicht zal benoemen. Nu doet de raad van toezicht dat zelf. De statuten zullen daarvoor worden gewijzigd. Meliani: „Dat benoemen doen we al bij het Amsterdam Museum en de Nationale Opera en Ballet. Het is noodzakelijk om de organisatie weer op de rails te krijgen. Onze eerste taak is nu om een nieuwe voorzitter te vinden voor de raad van toezicht.”

Hoe snel moet die nieuwe voorzitter er zijn?

„Héél snel. Maar we kunnen niet zeggen dat er volgende week al iemand is. Eerst moet er nog een profielschets komen.”

De onderzoekers noemen het vertrek van Beatrix Ruf een ‘vermijdbaar ongeval’. In januari is een petitie gestart met de oproep ‘Roep Ruf Terug’. Acht u een terugkeer mogelijk?

„Dat is niet aan ons, maar aan een nieuwe raad van toezicht.”

Maar als een nieuwe voorzitter bij u komt en die zegt dat de raad van toezicht Ruf wil terughalen. Wat zegt u dan?

„Het is niet onze taak om te bepalen of een vertrokken directeur weer terugkomt. Ik heb ook geen mening over wat de Kunstraad heeft geschreven over het profiel van een nieuwe directeur. Eerst moet dit hoofdstuk afgesloten worden en er weer rust komen bij het museum, ook voor het personeel. Daarna kunnen we met de Kunstraad gaan praten wat voor nieuwe directie er nodig is en wat de positie van het museum in de stad moet zijn.”

De onderzoekers achten de 1 miljoen Zwitserse frank die Ruf van de Zwitserse uitgever Ringier kreeg als dank voor bewezen diensten ‘geoorloofd’. Knippert u met uw ogen dat een directeur die valt onder de WNT (Wet Normering Topinkomens) een miljoen euro krijgt bijgeschreven van een partij die als sponsor, bruikleengever en uitgever van catalogi bij het museum is betrokken?

„Het is helder dat ze volgens het onderzoek voldeed aan de WNT-norm. Het is ook duidelijk dat ze deze dingen wel heeft genoemd, maar dat niet helder was om hoeveel geld het ging. Het is voor ons nu belangrijk hoe we dat in de toekomst gaan regelen. Hoe je daarmee omgaat, moet je echt vastleggen.”

Maar als de nieuwe voorzitter u komt vertellen dat een volgende directeur ook zo’n hoog bedrag heeft bijgeschreven gekregen voor eerder verricht werk, gaat u dan in discussie?

„Het is belangrijk dat een nieuwe directeur zich heel goed moet realiseren wat voor rol hij speelt in de samenleving.”