Tijdbalk: Hoe het Stedelijk Museum van affaire naar affaire struikelde

Tijdlijn met overzicht van de kwesties die sinds 8 september 2017 over het Stedelijk Museum Amsterdam, de directeuren en het bestuur aan het licht zijn gekomen.

Bestuurleden van het Stedelijk Museum Amsterdam zijn 12 juni opgestapt nadat uit onderzoek bleek dat het aan toezicht schortte. ANP LEX VAN LIESHOUT

NRC meldt dat onderzoeker Léon Hanssen een valse Mondriaan in bezit van het Stedelijk heeft ontdekt. Het Stedelijk heeft het schilderij in bruikleen genomen van een Zwitserse kennis van directeur Beatrix Ruf. Vijf dagen later blijkt dat Mondriaankenner Joop M. Joosten de eigenaar al tweemaal had laten weten dat zijn schilderij niet authentiek was. Deze kennis had hij niet aan het Stedelijk gemeld. Ook meldde hij niet dat hij bezig was om het valse schilderij na de bruikleen te laten veilen.

NRC publiceert een artikel dat het jarenlang niet heeft geboterd tussen Beatrix Ruf en zakelijk directeur Karin van Gilst, die op 29 augustus haar vertrek per 1 oktober had aangekondigd. De organisatie is door het conflict verlamd, constateerde de Kunstraad later in een advies over het museum.

Lees over het conflict tussen Beatrix Ruf en Karin van Gilst

NRC meldt dat het Stedelijk 1,5 miljoen euro heeft betaald aan de Duitse verzamelaar Thomas Borgmann, die het museum in juni 2016 een grote kunstverzameling heeft geschonken. Dat het Stedelijk deze kennis van Ruf ook had betaald, ontkende het museum in antwoorden op vragen die NRC in de weken daarvoor had gesteld. Ook bleek de schenking minder groot dan het museum had gemeld: geen 600 maar zo’n 200 kunstwerken

Lees ook over de 1,5 miljoen die betaald werd aan schenker Thomas Borgmann

NRC ontdekt dat Ruf in Zwitserland een een kunstadviesbedrijf geregistreerd heeft staan bij de plaatselijke kamer van koophandel. De aandelen daarvan heeft zij onderbracht bij een BV die zij op 24 oktober 2014 heeft ingeschreven bij de Amsterdamse Kamer van Koophandel: Currentmatters bv. NRC stelt Beatrix Ruf schriftelijk vragen over haar BV.

De woordvoerder van het Stedelijk laat weten dat de antwoorden op donderdag 12 oktober zullen komen.

Ferdinand Grapperhaus, sinds 1 oktober de nieuwe voorzitter van de raad van toezicht, stuurt namens de raad per e-mail een statement naar NRC. Grapperhaus beantwoordt de vragen van NRC niet. In plaats daarvan legt hij uit dat de toenmalige raad van toezicht in 2014 met Ruf heeft afgesproken dat zij haar nevenactiviteiten mocht voortzetten „mits dat geheel in haar vrije tijd zou gebeuren en niet zou afdoen aan haar volledige inzet voor haar voltijdsbaan bij het museum”.

Grapperhaus meldde de gemaakte afspraken „de komende weken zorgvuldig te willen evalueren, alsook de communicatie daarover en de wijze waarop aan de afspraken uitvoering is gegeven de komende weken zorgvuldig te willen toetsen, alvorens hierover een standpunt in te nemen.”

NRC bericht die dag dat de raad van toezicht de nevenactiviteiten van Ruf gaat toetsen, nadat NRC vragen had gesteld over de eigen BV voor kunstadvies en dat Ruf en het Stedelijk geen vragen willen beantwoorden „over de bv en mogelijke belangenverstrengeling”.

Ruf maakt in een persbericht bekend dat ze met onmiddellijke ingang opstapt als artistiek directeur. Ze doet dat „in het belang van het museum, gelet op de speculaties in de media in de afgelopen weken, die mogelijk een impact kunnen hebben op de reputatie van het museum”.

De raad van toezicht laat weten opdracht te hebben gegeven tot twee onderzoeken. Een onderzoek naar goed bestuur en een ander moet duidelijk maken of de Wet normering topinkomens bij Ruf is nageleefd.

De gemeente Amsterdam besluit later de opdrachtgever van deze onderzoeken te worden. Ook wordt de Amsterdamse kunstraad gevraagd om advies uit te brengen over de rol van het museum in de stad, nationaal en internationaal.

Per e-mail aan de The New York Times laat Ruf weten dat sprake is van „een misverstand”. Dat ze in haar eerste jaren in het Stedelijk met haar persoonlijk bv zoveel winst heeft gemaakt, komt vooral omdat ze een „thank you gift” van 1 miljoen Zwitserse frank (863.000 euro) heeft ontvangen van de Zwitserse uitgever Michael Ringier. Die verzamelaar heeft ze twintig jaar lang advies gegeven bij het aanleggen van zijn kunstverzameling. Sinds 2014, zegt ze tegen de Times, werkt ze niet meer voor Ringier.

De Volkskrant meldt dat Ruf in een nieuwe versie van het jaarverslag van het Stedelijk over 2016 alsnog twee nieuwe nevenfuncties heeft opgenomen: haar persoonlijke BV Currentmatters en haar rol als bestuurder voor JRP Ringier Kunstverlag AG, de uitgeverij van de Zwitserse zakenman Michael Ringier.

Omdat Ringier ten tijde van Ruf bruiklenen aan het Stedelijk gaf, het museum sponsorde en ook een catalogus uitgaf, stelde NRC in oktober 2017 vragen aan Ruf over haar bestuurswerk voor zijn uitgeverij. Ruf deed haar handtekening onder een jaarverslag en andere activiteiten voor Ringier toen nog af als een „administratieve fout”.

De Amsterdam Kunstraad publiceert een advies over de toekomstige rol van het Stedelijk museum. Over hoe het museum en Ruf de afgelopen jaren functioneerde staan in het advies de nodige harde bevindingen.

Drie leden van de raad van toezicht van het Stedelijk Museum Amsterdam stappen op. Ze doen dat naar aanleiding van een dinsdagavond gepubliceerd onderzoek naar de gang van zaken bij het museum ten tijde van artistiek directeur Beatrix Ruf. Na het tumultueuze vertrek van Ruf, half oktober, gaf de gemeente Amsterdam opdracht tot het onderzoek.

De onderzoekers constateren in hun gedetailleerde rapport dat het toezicht op het belangrijkste Nederlandse museum voor moderne en hedendaagse kunst op diverse punten ontoereikend was. Madeleine de Cock Bruning, waarnemend voorzitter van de raad, en de leden Jos van Rooijen en Rita Kersting erkennen de bevindingen van het rapport, stellen ze in een persbericht. „We nemen daar verantwoordelijkheid voor.”

    • Daan van Lent
    • Arjen Ribbens