Nu ook Daimler officieel verdacht in dieselschandaal

Dieselfraude

Daimler, moederbedrijf van Mercedes-Benz, moet van de Duitse wegautoriteit KBA zo snel mogelijk 774.000 dieselauto’s terugroepen

In een fabriek in Bremen wordt een Mercedes Benz C-klasse gecontroleerd. Daimler is na Volkswagen de tweede Duitse autofabrikant die betrapt is op het gebruik van ‘sjoemelsoftware’. Foto Krisztian Bocsi/Bloomberg

Drie jaar later is het dieselschandaal nog steeds niet uitgedoofd. Integendeel, het vuur slaat naar steeds meer bedrijven over. Nu wordt ook Daimler, moederbedrijf van Mercedes-Benz, officieel verdacht van het gebruik van frauduleuze software om uitstoottests te manipuleren. De Duitse fabrikant moet van de Duitse wegautoriteit KBA zo snel mogelijk 774.000 dieselauto’s terugroepen, waarvan ruim 200.000 in Duitsland. Het gaat onder meer om het Mercedes-busje Vito en auto’s in de C-klasse.

Daimler is na Volkswagen de tweede Duitse autofabrikant die betrapt wordt op het gebruik van ‘sjoemelsoftware’, computercode die de motor onder laboratoriumomstandigheden schoner laat rijden dan op de weg.

De vaststelling van het KBA is extra pijnlijk voor de fabrikant uit Stuttgart. Bestuursvoorzitter Dieter Zetsche heeft altijd glashard ontkend dat Daimler fraudeert, alhoewel hij de laatste maanden soms wel toegaf dat er „iets” niet helemaal goed was gegaan.

De vaststelling is ook pijnlijk voor de Duitse auto-industrie in het geheel. Die kan niet langer doen alsof het dieselschandaal een geïsoleerd Volkswagen-probleem is, veroorzaakt door een stel losgeslagen ingenieurs in Wolfsburg.

Die woordvoeringslijn – we wisten echt niet wat ze daar allemaal op de werkvloer deden – die Volkswagen lang hanteerde, wordt sowieso onhoudbaar. Deze week werd bekend dat ook Audi-topman Rupert Stadler persoonlijk verdacht wordt.

Stikstofoxiden

Het dieselschandaal draait om stikstofoxiden. Die komen uit de uitlaat van dieselauto’s en zijn schadelijk voor de gezondheid. Jaarlijks sterven er in Europa zo’n 75.000 mensen voortijdig aan, berekende de Europese milieudienst. Dieselauto’s zijn een belangrijke leverancier van die stikstofoxiden.

Met de juiste technieken zijn stikstofoxiden makkelijk uit het uitlaatgas te halen. Maar de software die Volkswagen gebruikte, en dus blijkbaar ook Daimler, zet op de weg die schoonmaaksystemen uit. Dat scheelt de gebruiker de aanschaf van dure vloeistoffen waar die systemen op werken. De fabrikant hoeft maar een klein tankje onder de motorkap te plaatsen, wat ruimte bespaart.

Volgens de Duitse krant Bild am Sonntag zou Daimler vijf soorten switches hebben geprogrammeerd om onopgemerkt die schoonmaaksystemen uit te kunnen zetten. Onder druk van de strenge Duitse minister van Verkeer Andreas Scheuer zou Daimler hebben opgebiecht dat 774.000 auto’s een software-update nodig hebben om die switches eruit te halen, maar het is niet zeker of dit alle betrokken auto’s zijn. In tegenstelling tot Volkswagen blijft Daimler ontkennen dat de gebruikte software illegaal is.

De actie van het KBA tegen Daimler komt niet uit de lucht vallen. De fabrikant wordt al jaren verdacht van dezelfde misstappen als Volkswagen, in de VS en in Duitsland.

Begin 2016 vroeg de Amerikaanse Environmental Protection Agency bij Daimler de resultaten van uitstoottests van dieselmodellen op. Op exact dezelfde manier begon ook het Volkswagenschandaal. In datzelfde voorjaar riep het Amerikaanse advocatenkantoor Hagens Berman eigenaren van Mercedessen op om mee te doen met een groepsgeding tegen Daimler.

In het jaar erna, in 2017, vielen Duitse en Amerikaanse autoriteiten binnen bij kantoren van Daimler en vroegen documenten op.

In de aanklacht van Hagen Berman het Nederlandse onderzoeksinstituut TNO een opvallende, centrale rol. In 2015, vlak voor het uitbreken van het dieselschandaal, bracht TNO een rapport uit met metingen aan dieselauto’s. Auto M1, later geïdentificeerd als een Mercedes C-Class 220, vertoonde in die tests raar uitstootgedrag op de weg. „Het lijkt op een selectief gebruik van de uitstoot-controletechnieken”, schreef TNO toen. Op de weg stootte de auto wel meer dan twintig keer de norm uit.

Mercedes verweerde zich toen tegenover de NOS dat de tests bij „opmerkelijk lage buitentemperaturen” waren gedaan. Onder uitzonderlijke omstandigheden mogen de systemen uit worden geschakeld om de motor te beschermen, zo staat het in de Europese wet. Maar, zei de woordvoerder toen: „We hebben geen defeat device gebruikt”.

Niet verplicht

Daar denkt het KBA nu dus heel anders over. Daimler moet ruim driekwart miljoen auto’s terughalen en van een update voorzien zonder switches.

De vraag is of dit het milieu helpt. In Nederland zijn eigenaren niet verplicht gehoor te geven aan zo’n oproep. De software-updates die bij Volkswagen zijn uitgevoerd, hebben bovendien maar beperkt effect op de uitstoot op de weg, is gebleken uit onderzoek van, wederom, TNO.

Verstrikt

De koers van Daimler lijdt onder het nieuws. Volkswagen is al zo’n 25 miljard euro kwijt aan boetes, schikkingen, updates en compensaties, voornamelijk in de VS. Het is hoogst onzeker hoeveel dit Daimler gaat kosten. Het Duitse Handelsblatt zag dat in het jaarverslag over 2017 dat de fabrikant alvast discreet 1,4 miljard euro opzij zette voor de afhandeling van de kwestie.

Veel grote Europese fabrikanten zijn al in meer of mindere mate verstrikt geraakt in het dieselschandaal. De Franse autoriteiten vielen in 2016 binnen bij PSA Peugeot-Citroën en Renault vanwege rare uitstootverschijnselen. De Duitse en Italiaanse wegautoriteiten ruziën over Fiat. De emissiesystemen in sommige Fiat-auto’s schakelen na 22 minuten uit. Dat is verdacht, want de officiële testrit duurt 20 minuten. Duitse autoriteiten zijn dit jaar ook bij fabrikant BMW binnengevallen.

Intussen daalt het aantal verkochte dieselauto’s in Europa snel, mede door het dieselschandaal. Dat levert wellicht meer milieuwinst op dan alle terugroepacties en updates bij elkaar.