opinie

Migratie is een kwestie voor heel Europa, niet alleen voor Italië

Met 629 mensen aan boord dobbert het schip Aquarius zonder duidelijke bestemming rond op de Middellandse Zee. Aanvankelijk was het onderweg van Libië naar Malta, maar dat land stuurde het weg. Toen het schip van de non-gouvernementele organisaties SOS Méditerranée en Artsen Zonder Grenzen vervolgens op Italië afkoerste, kondigde ook dit land aan dat het de migranten niet zal binnenlaten. Dit zal niet voor het laatst zijn: de nieuwe Italiaanse minister Matteo Salvini (Binnenlandse Zaken, Lega) heeft aangekondigd dat reddingsschepen van ngo’s in het geheel niet meer mogen aanmeren.

De opvarenden van het schip verdienen een zorgvuldige behandeling. Er zijn minderjarigen zonder begeleiding en zwangere vrouwen aan boord, en hun proviand zou volgens medische hulpverleners bijna op zijn. Het is onverteerbaar dat deze mensen niet worden opgevangen. Toch zou het te makkelijk zijn om met het beschuldigende vingertje naar de Italiaanse regering te wijzen omdat ze weigert om hen binnen te laten.

Vorige week beloofde Salvini bij zijn aantreden dat hij een half miljoen migranten zonder geldige papieren wil terugsturen naar het land van herkomst. Vanwege dit plan werd hij beschuldigd van racisme en xenofobie. Maar niet vergeten mag worden dat Italië zich de afgelopen jaren ernstig in de steek gelaten voelde toen er soms duizenden mensen per dag het land binnenkwamen. Zeker nadat Frankrijk en Oostenrijk de grens met Italië voor vluchtelingen afsloten, stond Italië er betrekkelijk alleen voor.

Ook toen al overwoog Italië als paardenmiddel om de havens te sluiten voor migranten, een plan waar schande van werd gesproken door ngo’s. Toen waren het evenwel niet de populisten van de Lega die met deze gedachte speelden, maar een keurige centrumlinkse coalitie onder leiding van premier Gentiloni.

Italië mag niet gestraft worden voor het simpele feit dat het een 7.600 kilometer lange kustlijn heeft. Salvini had niet helemaal ongelijk toen hij zondag op Twitter naar enkele buurlanden wees waar vluchtelingen eveneens worden teruggestuurd. Er leven in Brussel begrijpelijke zorgen over de nieuwe Italiaanse regeringscoalitie, maar het klonk licht hypocriet toen de EU er maandag bij Italië en Malta op aandrong om samen een oplossing te zoeken voor het migrantenschip. De opvang van migranten is een gezamenlijk Europees probleem.

Gelukkig schoot Spanje te hulp. Na een uitgestoken hand van de burgemeesters van Barcelona en Valencia, die hun havens al aanboden, heeft de nieuwe premier Pedro Sánchez maandagmiddag gezegd dat hij de migranten welkom zal heten in Valencia. Overigens hadden ook de burgemeesters van de Italiaanse steden Palermo en Napels dat gedaan.

Voor de socialist Sánchez is dit een uitgelezen kans om het strikte immigratiebeleid van zijn conservatieve voorgangers te wijzigen. Tegelijkertijd is het een lakmoesproef voor zijn minderheidsregering. Bij zijn aantreden zei de premier dat hij geen maatregelen zou nemen die de steun van de meerderheid ontberen.

Burgemeester Ada Colau van Barcelona, afkomstig uit een burgerrechtenplatform dat tegen huisuitzettingen streed, heeft in elk geval gelijk wanneer ze zegt dat de crisis met de Aquarius de eenheid van de Europese Unie in twijfel trekt. Ook als de Aquarius de haven van Valencia binnenvaart, is dat nog geen duurzame oplossing voor de migrantenproblematiek. De EU zal hoe dan ook moeten handelen. Als geheel.

In het Commentaar geeft NRC zijn mening over belangrijke nieuwsfeiten. De commentatoren schrijven deze artikelen in samenspraak met de hoofdredactie.