Opinie

    • Arjen Fortuin

Vechtsporter Marloes wil nog twee keer winnen

Zap De documentaire over Marloes Coenen toont de kwetsbaarheden van de vechtsporter. Ze lijdt – meer dan je in beeld zou zien van een man?

Martial arts fighter Marloes Coenen in The Last Fight Foto KRO-NCRV

Kijkend naar de documentaire The Last Fight over Marloes Coenen, jarenlang een van de grootsten in de wereld van mixed martial arts, betrapte ik mezelf erop dat ik me makkelijker met háár identificeerde dan ik met een man gedaan zou hebben. Voor de duidelijkheid: ik ben geen vrouw. Ook heb ik weinig tot geen affiniteit met vechtsporten: bij het genoegen om een klap uit te delen kan ik me niets voorstellen, bij de angst om er een te krijgen alles.

Kijk ik anders naar een film over een vrouwelijke vechtsporter? Kennelijk verwacht ik meer ambiguïteit bij een intelligente worstelende vrouw dan bij een man. Sterker: ik geloof dat ik het intellect (en de bewuste keuze voor de sport) eerder veronderstel bij een vrouw dan ik bij een man zou doen. Mannen beginnen wel vaker gewoon te vechten zonder aanwijsbare reden.

Niet dat Coenen geen vechtersbaas is: als een verslaggever haar vraagt naar klappen die ze zou kunnen incasseren, begint ze meteen over de klappen die ze wil uitdelen. In mixed martial arts mag bijna alles: schoppen, slaan, mensen in een houdgreep nemen. Ik hoorde de aanwijzing: „Rechterarm op haar keel en dan trek je die linkerarm eruit.” Alleen de nek, een lastig te repareren onderdeel van het menselijk lichaam, moet een beetje worden ontzien.

Het verhaal van de documentaire (uitgezonden door KRO-NCRV) is eenvoudig: Coenen wil aan het slot van haar loopbaan nog één keer wereldkampioen worden, al beginnen de jaren (ze is van 1981) te tellen. „Er zitten heel wat kilometers op mijn lichaam”, zegt ze. Die opmerking houdt ook verband met een ander verlangen dat in het gedrang dreigt te komen: na haar sportcarrière wil ze kinderen.

Regisseur Victor Vroegindeweij heeft het proces schitterend en van zeer dichtbij vastgelegd. De nooit aflatende vechtlust van Coenen, de uitputtende trainingen, de MRI-scanner waar ze doorheen gaat (al krijgen we niets over de uitslag te horen), de stress om de weegschaal, de geleidelijke verwijdering tussen haar twee trainers, van wie er één ook haar man is. We zien de veeleisende Coenen lijden en steeds méér lijden – want ze wint niet.

„Als je Marloes een aai over haar bol geeft, wordt ze helemaal zacht, als je haar een klap geeft, wordt ze hard.” Haar ene coach staat haar geen moment van zwakte toe. Wanneer Coenen tegen het eind van een zware training uitgeput voorover buigt, roept hij dadelijk: „Sterk zijn, niet janken. Rechtop staan!” Inderdaad is deze trainer niet de man van Coenen.

,,Sterk zijn, niet janken. Rechtop staan!”

The Last Fight is razend knap gemaakt, afgezien van de voiceover die worsteltegeltjeswijsheden bezigt als: „We winnen of we leren.” Toch riep de documentaire steeds meer vragen bij me op. Die hingen samen met de omstandigheid dat ik naar een film van een man over een vrouw zat te kijken. Een sterke vrouw, een soort archetype van een sterke vrouw zelfs. Tegelijkertijd komt Coenen zo kwetsbaar (vaak uitgeput, regelmatig in tranen van de stress) in beeld, dat je je afvraagt of een mannelijke worstelaar dat van zichzelf zou tonen.

Maar óók: of een documentairemaker bij een man zo naar die kwetsbaarheden op zoek zou zijn gegaan. Of dat ik ze zelf steeds zag, omdat ik me als watje makkelijker identificeer met de kwetsbaarheid van de vechtsporter. Is dit nu een feministische film of juist niet?

Je kunt ook zeggen dat The Last Fight moet toewerken naar de nederlaag die Coenen in haar laatste gevecht zal lijden – en naar wat ze vervolgens wint, want uit de aftiteling blijkt dat ze in verwachting is.

    • Arjen Fortuin