Facebook antwoordt in 454 pagina’s maar zegt weinig

Sociale media Twee maanden na zijn verhoor in het Congres geeft Mark Zuckerberg alsnog antwoord. Het is ongekend wat hij van gebruikers weet.

Critici vonden dat Mark Zuckerberg in mei gemakkelijk wegkwam voor het Huis van Afgevaardigden. Foto Shawn Thew/EPA

„Daar komen we op terug.” Toen Facebook-topman Mark Zuckerberg zich in april voor het Amerikaanse Congres moest verantwoorden, wist hij telkens met die woorden de lastigste vragen van de Amerikaanse beleidsmakers te ontwijken. Maandag, na er twee maanden aan te hebben gewerkt, kwam Facebook alsnog met antwoorden.

In twee door het Congres openbaar gemaakte documenten van bij elkaar 454 pagina’s houdt het bedrijf zich – ondanks de indrukwekkende lengte van de teksten – grotendeels op de vlakte. De Congresleden stelden ruim tweeduizend vragen, niet zelden aangevuld met een tiental deelvragen, over een breed scala aan onderwerpen: van het privacyschandaal rond databedrijf Cambridge Analytica tot beïnvloeding door Russische trollen, censuur en nepnieuws. Facebook beantwoordt veel vragen met een beleefde verwijzing naar de huisregels van het sociale netwerk, de openbare helppagina’s, of met antwoorden die het bedrijf eerder heeft gegeven.

De antwoorden die wél nieuwe informatie bevatten, gaan over de kolossale hoeveelheid gegevens die het bedrijf van zijn gebruikers opslaat. Zo blijkt Facebook gedetailleerde informatie bij te houden over het apparaat waarmee een gebruiker inlogt, waaronder het batterijniveau, de beschikbare opslagruimte, de signaalsterkte van telefoonnetwerken, welke apps en plug-ins erop draaien, hoe sterk het bluetoothsignaal is en welke wifi-netwerken zich in de omgeving bevinden. Van pc-gebruikers worden onder meer de muisbewegingen gevolgd.

Discriminatie

Maar omdat veel antwoorden vaag blijven, blijft het moeilijk de vinger te leggen op hoe Facebook zijn beleid nu precies heeft ingericht. Zo wil een senator weten of het mogelijk blijft om advertenties te tonen op basis van gevoelige groepskenmerken zoals huidskleur en ras. Facebook antwoordt dat het uitsluiten van groepen op basis van deze kenmerken niet meer mogelijk is, maar dat adverteren op basis van „multiculturele affiniteit’ wél mogelijk blijft onder voorwaarde dat de adverteerder aangeeft niet de wet te zullen overtreden – wat discriminatie in principe nog steeds mogelijk maakt.

Het is een gevaarlijk misverstand dat er een democratisch bestuur gevormd kan worden op basis van digitale sporen, meent filosoof Fleur Jongepier. Lees ook: Alwetend algoritme is funest voor democratie

„Veel woorden, weinig wol”, noemt ict-jurist Arnoud Engelfriet de antwoorden van Facebook. De oppervlakkige beantwoording roept volgens hem de vraag op of de politieke verhoren die de laatste maanden in de VS en Brussel plaatsvonden wel het juiste middel zijn om misstanden als datamisbruik en nepnieuws aan te pakken. „Het had meer effect gehad als beleidsmakers tegen Zuckerberg hadden gezegd: verbeter op deze twaalf punten op straffe van een boete.” Dat neemt niet weg, zegt de jurist, dat de verhoren ook heel goed de opmaat kunnen betekenen naar strengere regelgeving.

In de documenten strijkt Facebook een heikel punt glad waarover Zuckerberg tijdens de verhoren leek te struikelen. Hij kon geen enkele concurrent noemen van het bedrijf, dat volgens veel beleidsmakers een monopolie heeft. Nu schrijft Facebook dat er „veel keuze, innovatie en activiteit” is op het gebied van sociale apps en noemt het berichtenapps als iMessage en Telegram en de advertentienetwerken van Google en Twitter als voornaamste concurrenten.

Ondertussen lijkt het tempo waarin de schandalen elkaar opvolgen hoger te liggen dan Facebooks vermogen snel tekst en uitleg te geven. In de twee maanden die het Facebook kostte om de vragen te beantwoorden verrezen alweer nieuwe schandalen aan de horizon. Vorige week bleek dat Facebook zeker zestig telefoonmakers toegang heeft gegeven tot persoonlijke gegevens, en twee dagen later maakte het bedrijf bekend dat door een fout in het systeem privéposts van 14 miljoen gebruikers tijdelijk openbaar waren.