Een WK missen, wat kost dat eigenlijk?

Oranje Economie

Als Oranje een groot toernooi mist, betekent dat heus geen instortende verkopen.

Oranje vlaggetjes, shirts, schmink, hoedjes en toeters: Nederlanders zijn er dol op. Maar nu het Nederlands elftal niet meedoet, leeft het WK nauwelijks Remko de Waal/ANP

Eens in de twee jaar is de Marktweg, een straat in het zuiden van Den Haag, het centrum van de Oranjekoorts. Aan iedere gevel hangt dan een Nederlandse vlag, de buitenmuren zijn ingepakt in feloranje plastic. Vol spanning wordt in die dagen toegeleefd naar halverwege juni: de dag dat het WK of EK voetbal begint.

Van een dergelijk enthousiasme is dit jaar geen sprake. Aan de vooravond van het WK in Rusland is het in de Marktweg akelig leeg. En ook elders in Nederland leeft de mondiale titelstrijd amper. Als Oranje niet meedoet, vinden veel Nederlanders zo’n toernooi een stuk minder leuk.

Een WK of EK mét Nederlands elftal levert winkeliers over het algemeen een mooi extraatje op. Voetbalfans kopen dan een nieuwe televisie en schaffen voor de zekerheid nog snel een oranje hoed of shirtje aan. Ook willen ze tijdens de wedstrijden iets drinken en snacken.

Loopt het Nederlandse bedrijfsleven nu geld mis, doordat Nederland niet meedoet? En om hoeveel gaat dat dan?

Peter Hein van Mulligen, hoofdeconoom van het Centraal Bureau voor de Statistiek, vindt het moeilijk daar een exact getal op te plakken. Het statistiekbureau heeft eigenlijk nog nooit onderzoek gedaan naar de economische effecten van WK-deelname, zegt hij.

Robin Utrecht/ANP
Thomas Bokeloh/ANP
Thomas Bokeloh/ANP
Thomas Bokeloh/ANP

Toch kan Van Mulligen zich niet voorstellen dat het om heel veel geld gaat. „Je ziet weleens van die statistieken dat mensen in de aanloop naar grote toernooien een nieuwe televisie kopen. Maar de vraag blijft dan: hadden ze dat anders niet gedaan? Andere factoren, zoals een periode van heel goed of heel slecht weer, hebben in elk geval een veel groter effect op de consumptie.”

Ook is het niet zo dat Nederlanders tijdens een EK of WK méér geld uitgeven dan in andere jaren, zegt Maurice van Sante, econoom bij ING. Hij ziet vooral dat de uitgaven verschuiven: mensen geven meer uit in de supermarkt, maar gaan bijvoorbeeld minder vaak naar restaurants. „Die plussen en minnen vallen tegen elkaar weg.”

  1. Supermarkten

    Chips, nootjes, bier en soms zelfs een barbecue. Tijdens wedstrijden van het Nederlands elftal wordt veel gegeten en gedronken, dus staan fans vaker in de supermarkt. De economen van ING en marktonderzoeker GfK schatten dat die winkels per wedstrijd die Oranje speelt ongeveer 10 miljoen euro aan extra omzet boeken. Bij een tegenvallend toernooi scheelt dat dus zo’n 30 miljoen aan omzet, bij een goed WK zoals het vorige ongeveer 70 miljoen. Om klanten te trekken geven supermarkten overigens ook geld uit aan reclame, Wuppies en juichpakken. Hoeveel dat kost, is niet bekend.

  2. Elektronicazaken

    De vlammende schoten van Memphis Depay en de messcherpe tackles van Virgil van Dijk zie je net even iets beter op een nieuwe televisie. Voorafgaand aan een WK of EK trekt de verkoop in elektronicazaken dan ook vaak aan. ING berekende in 2014 op grond van CBS-cijfers dat in de junimaand voor een toernooi de omzet gemiddeld met 15 procent stijgt. In andere jaren is dat slechts een toename van 1 procent. Wel worden die verschillen elk jaar iets kleiner: vorig WK werden volgens GfK bijvoorbeeld nauwelijks extra televisies verkocht.

  3. Cafés

    Voor wie geen zin heeft om thuis te kijken is het café een prima alternatief. Toch verdienen cafés eigenlijk maar weinig aan een voetbaltoernooi, concludeerde ING ooit. Over een periode van tien jaar zagen de economen dat de omzet in oneven jaren gemiddeld met bijna 4 procent daalde. In de jaren dat een toernooi werd gehouden was de daling minder sterk. Maar het verschil is beperkt: een half procentpunt. Afgezet tegen een gemiddelde maandomzet van 280 miljoen euro verdienen cafés dus ongeveer 1,5 miljoen euro als Oranje in actie komt.

  4. De reclamesector

    Al die wilde acties zijn natuurlijk leuk, maar ze moeten de klant wel bereiken. Rond EK’s en WK’s geven bedrijven daarom vaak extra geld uit aan reclame, blijkt uit cijfers van onderzoeksbureau Nielsen. Die toename is echter vooral zichtbaar in de weken vóór het toernooi: in de zes weken voor het WK van 2010 werd bijna 12 miljoen meer uitgegeven dan het jaar ervoor. Twee jaar later was dat bijna elf miljoen. Toch gaat die regel niet elke keer op: in de weken voor het WK van 2014 lagen de reclame-uitgaven juist 2,5 miljoen euro lager dan in 2013.

  5. Restaurants

    Voor restaurants is het een zegen dat Oranje zich niet heeft geplaatst voor het WK in Rusland. In de junimaanden dat het Nederlands elftal meedoet zien zij hun omzet gemiddeld met iets meer dan 4 procent afnemen, onderzocht ING vier jaar geleden. In jaren zonder toernooi was juist sprake van een toename van dik 3 procent. Met een gemiddelde maandomzet van zo’n 1 miljard euro komt dat neer op ongeveer 30 miljoen euro aan extra inkomsten in jaren zonder toernooi.

  6. Reisbureaus

    Voorafgaand aan het WK in Brazilië werd veelvuldig promotie gemaakt voor voetbalreizen. Aan de Copacabana liggen én Oranje zien voetballen: beter kan toch bijna niet? Of zulke reizen extra omzet opleveren, is volgens brancheorganisatie ANVR moeilijk vast te stellen. Want naast die handvol voetbalvakanties heb je ook hordes voetbalfans die hun vakantie nog even uitstellen, om de prestaties van Oranje af te wachten. In een jaar zonder WK, of als Nederland niet meedoet, komen de boekingen al eerder op gang.

  7. Winkelketens

    Niet alleen supermarkten merken een piek rond grote voetbaltoernooien, ook winkels die oranje spulletjes verkopen zien de verkoop toenemen. Het gaat dan bijvoorbeeld om vlaggetjes, shirts, schmink, hoedjes en toeters. Doordat die spullen bij heel veel winkels verkocht worden, is het volgens ING moeilijk daar een getal aan te hangen. Branchevereniging Detailhandel Nederland schat dat in de héle sector zo’n 100 miljoen extra wordt omgezet als Oranje speelt. Maar in dat bedrag zitten dus ook de tientallen miljoenen euro’s die worden uitgegeven in supermarkten en elektronicazaken.

  8. Recreatie

    Het is niet zo dat de Python de hele dag stilstaat, maar dat het tijdens EK’s en WK’s rustiger is, merken ze bij dagattracties zoals de Efteling wel. Toch denkt het pretpark niet dat die toernooien omzet kosten: wie van plan was te komen, kiest gewoon voor een andere dag. Daarnaast speelt mee wannéér de wedstrijden worden gespeeld, zegt voorzitter Kees Klesman van de vereniging voor grote dagattracties. „In Zuid-Afrika waren de tijden in de avond, dus dan kun je als supporter overdag nog prima iets doen.”

Lees ook: Er gaat toch nog een Nederlander naar het WK: Bert van Marwijk moet als bondscoach van Australië de groepsfase zien te overleven
    • Joost Pijpker