Stalinisme

Rusland vernietigt stilletjes de boekhouding van de goelag-kampen

Herdenking Goelag-slachtoffers. Foto Anatoly Maltsev/EPA

De boekhouding van de Goelag wordt stilletjes vernietigd, zo blijkt. Onderzoeker Sergej Proedovski kwam er dit voorjaar toevallig achter toen hij onderzoek deed in Magadan, in het Verre Oosten van Rusland. Proedovski, zo schrijft de Russische krant Kommersant, zocht naar informatie over de boer Fjodor Tsjazov die in de jaren dertig van de vorige eeuw werd veroordeeld tot vijf jaar strafkamp en naar Magadan werd gestuurd.

Bij de politie in Magadan hadden ze de zaak van Tsjazov niet meer: die was in 1955 vernietigd, zo kreeg Proedovski te horen. Maar niet alleen dat: ook de archiefkaart waarop Tsjazovs verblijf in Magadan zou moeten zijn geregistreerd, ontbrak. Volgens de politie was de kaart vernietigd op grond van een verordening uit 2014, die is ondertekend door de Russische Justitie, de geheime dienst FSB en een groot aantal andere overheidsinstellingen.

Als politieke gevangenen in het kamp overleden, werd hun strafzaak voor onbepaalde tijd gearchiveerd. Maar van de gevangenen die vrij kwamen, werd alleen een archiefkaart bewaard, met daarop de informatie over hun verblijf in het kamp. De kaarten zijn daarom een een belangrijke bron voor onderzoek naar de vervolgingen tijdens het Stalinisme.

Sinds 2014, zo blijkt nu, worden de kaarten van hen die het kamp hebben overleefd vernietigd, als de voormalige gevangene de leeftijd heeft bereikt van 80 jaar.

Roman Romanov, directeur van het Goelag-museum, heeft inmiddels een brief geschreven aan Michaïl Fedotov, presidentieel adviseur voor de Mensenrechten. Fedotov liet tegen Kommersant weten de zaak te zullen onderzoeken.

Na de openheid van de jaren tachtig en negentig zijn de misdaden van het Stalinisme weer een gevoelig thema geworden in Rusland. Onafhankelijk onderzoek komt steeds meer onder druk.

De Goelag was een wijd vertakt netwerk van gevangenissen en strafkampen door heel Rusland. Volgens officiële gegevens verbleven er tussen 1929 en 1953 in totaal 14 miljoen burgers in de kampen.

    • Steven Derix