Erdogan grijpt besluit Oostenrijk aan om campagne op te stoken

Reactie Turkije

De verkiezingscampagne van president Erdogan verloopt futloos. Hij is gebaat bij conflict met Europa.

De Turkse president Erdogan. Foto Kayhan Ozer/AP

Dankzij het besluit van de Oostenrijkse kanselier Sebastian Kurz om zeven moskeeën te sluiten en zestig imams uit te zetten, heeft de Turkse president Erdogan een dankbaar onderwerp gevonden om zijn futloze verkiezingscampagne enig vuur te geven. Hij gedijt bij conflict. En de groei van extreem-rechts en islamofobie in Europa zijn thema’s die leven onder zijn conservatief-religieuze achterban.

Erdogan maakt een vermoeide indruk deze campagne. Hij snijdt geen nieuwe thema’s aan, heeft geen pakkende nieuwe slogans, maar hamert slechts op behaald succes. Daarbij maakte hij enkele pijnlijke misstappen, zoals toen hij de Koerdische stad Bingol verwarde met Diyarbakir. Erdogan mist zijn briljante campagnestrateeg Erol Olcok, die om het leven kwam tijdens de mislukte coup.

Er is oprechte woede en verontwaardiging in Turkije over de sluiting van de moskeeën en de uitzetting van imams. In veel Europese landen worden Turkse imams betaald door Diyanet, het Turkse directoraat van Religieuze Zaken. En in de ogen van veel Turken is het niet vreemd dat kinderen de historische slag bij Gallipoli naspelen of het Grijze Wolven-teken maken.

Maar in de reactie van de Turkse regering klinken echo’s door van het conflict met Europa in aanloop naar het referendum vorig jaar over de uitbreiding van de presidentiële macht. Destijds verweet Erdogan de Nederland en Duitsland „nazi-praktijken” omdat zijn ministers daar geen campagne mochten voeren. De strekking van de Turkse kritiek is nu hetzelfde: Europa beperkt de rechten van Turken en moslims.

Lees ook het opiniestuk: Je leeft hier, niet in Turkije. Stem dan ook niet

Dit resoneert bij veel Turken in Europa die zich tweederangsburger voelen. Zij vormen een belangrijk deel van het electoraat bij de Turkse parlements- en presidentsverkiezingen op 24 juni. Er wonen zo’n 2,5 miljoen Turken in Europa (van wie een half miljoen in Nederland). Dat is 4 à 5 procent van het totaalaantal Turkse kiezers, hoewel slechts ongeveer de helft gaat stemmen.

Een belangrijk deel van Erdogans campagnestrategie is gericht op Turken in Europa. Daar is de steun voor hem disproportioneel groot. In Nederland ligt die rond de 70 procent, terwijl het in Turkije zelf minder dan 50 procent is. Maar sinds het conflict met Nederland en Duitsland mag hij daar niet meer campagnevoeren. In de hoop kiezers te mobiliseren probeert hij Kurz’ besluit in het nieuws te houden.

Erdogans buitenlandwoordvoerder Ibrahim Kalin twitterde vrijdag: „Het besluit van Oostenrijk om zeven moskeeën te sluiten en imams het land uit te zetten reflecteert de islamofobische, racistische en distriminatoire golf die over dit land spoelt. Het is een poging moslimgemeenschappen onder vuur te nemen om goedkope punten te scoren.”

Erdogan zelf zoekt het conflict. Tijdens een iftar in Istanbul waarschuwde hij dat Kurz’ besluit „de wereld dichter bij een oorlog tussen het kruis en de halve maan brengt”, waarmee hij doelde op het christendom en de islam. Hij dreigt met vergeldingsmaatregelen, maar werd niet concreet. „Jullie doen dit en wij kijken toe? Het betekent dat we stappen zullen nemen.”

    • Toon Beemsterboer