Zelfverklaard meester van The Art of the Deal

Hoe onderhandelt Trump?

Als Trump onderhandelt, gaat het om zijn houding, zegt hij, om zijn intuïtie en wil iets te bereiken. Maar tot nu toe laten ‘betere deals’ op zich wachten.

In de omgang met andere leiders gedraagt president Donald Trump zich doorgaans bipolair. Foto Saul Loeb/ AFP

Na een maandenlang spel van aantrekken en afstoten tussen Kim en Trump komt het er nu op aan. President Donald J. Trump, zelfverklaard toponderhandelaar en meester van The Art of the Deal, moet zich in zijn ontmoeting met de Noord-Koreaanse leider Kim Jong-un bewijzen als de sterkste, de slimste en de meest strategische partij.

Hij moet vermijden in de tactische val te trappen waar eerdere presidenten in liepen, die door het Noord-Koreaanse regime tot concessies verleid werden en vervolgens genegeerd werden. Hij moet de kritiek pareren dat hij de VS, door zomaar op de uitnodiging van Noord-Korea in te gaan, meteen op achterstand heeft gezet. Hij moet Kim zijn verdedigingslinie en levensverzekering laten opgeven, zonder hem gezicht te laten verliezen.

Lees hier hoe Kim onderhandelt

Trump en vooral zijn minister van Buitenlandse Zaken Mike Pompeo hebben de verwachtingen afgelopen weken hoog opgeschroefd. Ze zullen niet met minder genoegen nemen dan met de „complete, controleerbare en onomkeerbare denuclearisatie” van Noord-Korea.

Trump zelf twijfelt niet. Zijn historische ontmoeting met de Noord-Koreaanse leider Kim Jong-un wordt „een geweldig succes”. Of anders op zijn minst „een gematigd succes”. Maar weet Trump hoe hij te werk moet gaan? Hij heeft nog geen enkele grote internationale overeenkomst tot stand gebracht. Hij trok zich juist alleen maar terug: uit het akkoord van Parijs, uit het nucleair akkoord met Iran. Telkens beloofde Trump een beter akkoord – maar tot nog toe kwamen die niet ter tafel.

Lees meer over Trump en het Iran-akkoord: Waarom stapt Trump uit het Iran-akkoord?

Trump-de-Bullebak

Om resultaat te behalen is zijn persoonlijkheid genoeg, denkt de president zelf. Het „gaat om je houding”, om „de wil iets te bereiken”, zei Trump eerder, en zaterdag herhaalde hij dat. Hij zal „in de eerste minuut” weten of de ontmoeting een succes wordt. „Het is mijn intuïtie. Mijn gevoel. Dat is hoe ik de dingen doe”.

In zijn omgang met andere leiders gedraagt Trump zich doorgaans bipolair. Die leiders zijn ‘geweldig’, of ze maken kennis met Trump-de-Bullebak. Dit ervoer de Canadese premier Justin Trudeau afgelopen weekend, die na een vrolijk onderonsje op de G7 naderhand door Trump „zeer zwak en oneerlijk” werd genoemd. Tegen Kim, ‘kleine raketman’, speelde Trump eerst bullebak. Nu zegt hij dat de onderhandelingen vriendelijk zullen verlopen.

Twitter avatar realDonaldTrump Donald J. Trump PM Justin Trudeau of Canada acted so meek and mild during our @G7 meetings only to give a news conference after I left saying that, “US Tariffs were kind of insulting” and he “will not be pushed around.” Very dishonest & weak. Our Tariffs are in response to his of 270% on dairy!

Het zal Kim zijn opgevallen dat beloftes niet altijd tellen voor Trump. Hij verbijsterde staf en bondgenoten al door abrupt van standpunt te wisselen en toe te geven aan de tegenpartij – en dit dan vooral als er camera’s aanwezig waren die zijn onderhandelingsvaardigheid registreerden.

In maart sprak hij zich bijvoorbeeld opeens uit voor beperking van het bezit van zware semi-automatische wapens en bespotte hij partijgenoten die „bang zijn” voor de wapenlobby NRA. Na een razendsnel bezoek van NRA-topman Chris Cox liet Trump dit standpunt weer los. Dit weekend beval hij, al in het vliegtuig en zonder dat zijn staf op de hoogte was, abrupt zijn handtekening van de slotverklaring van de G7 te schrappen.

Concentratieboog

Tegen Kim, ‘kleine raketman’, speelde Trump eerst bullebak. Nu zegt hij dat de onderhandelingen vriendelijk zullen verlopen.

Maar hij zegt ook dat hij bereid is van de onderhandelingstafel weg te lopen. De bereidheid om weg te lopen van de onderhandelingstafel, waaraan een heel hoofdstuk gewijd is in The Art of the Deal, geldt als bewijs van Trumps onderhandelingskunst. In dat boek schept Trump op over de vastgoeddeals die hij in zijn leven sloot met een combinatie van dreigings- en bluftactieken. Maar uit biografieën over hem blijkt dat hij niet vaak te maken had met onwillige tegenstanders. Stadsbesturen wilden hem graag accomoderen doordat Trump gul met politieke donaties strooide. Geldschieters waren altijd wel te vinden, doordat Trump niet bepaald kieskeurig is.

Lees hoe Trump dit weekend tegenover zijn zes Westerse bondgenoten kwam te staan: Trump maakt nu ook zijn westerse vriendenclub tot een boksring

Trumps korte concentratieboog is berucht, evenals zijn ongeduld met details. Volgens medewerkers krijgt hij ultrakorte, puntsgewijze briefings, en leest hij zelfs die vaak niet. Joseph Yun, een Noord-Korea-expert van het State Department die eerder dit jaar ontslag nam, betwijfelde tegenover The New York Times of Trump de defensie-finesses van de Koreaanse kwestie voldoende in de vingers heeft om Kim te pareren: „Begrijpt Trump wat het betekent om externe afschrikking te verwijderen? Wat het betekent om vredesbesprekingen te beginnen?” Maar volgens Mike Pompeo, eerst CIA-directeur en nu Trumps minister van Buitenlandse Zaken, is Trump „uitstekend voorbereid” na maanden van dagelijkse briefings over Noord-Korea.

Trumps bewonderaars, Trump zelf incluis, houden ondertussen vol dat het instinct van de president elk vermeend gebrek aan voorbereiding compenseert. „Ik denk dat ik heel goed ben voorbereid”, aldus Trump vorige week tegen verslaggevers. „Ik denk niet dat ik me heel goed hoef voor te bereiden.”

En juist Trumps onvoorspelbaarheid heeft, zo geven ook zijn critici toe, er mede voor gezorgd dat de twee landen nu voor het eerst sinds jaren kans maken op een doorbraak. Trump is niet redelijk en zeker niet altijd rationeel. Daarvoor hebben despoten respect, zo redeneren – en hopen – Republikeinse haviken.

Trumps bipolaire gedrag leidde mede tot de top. Nu is de vraag of dat gedrag ook geschikt is voor de onderhandelingen zelf.

In elk geval heeft het Witte Huis afgelopen dagen een duidelijk voorbehoud ingebouwd - een manier om de top als succesverhaal voor te stellen, ook als concreet resultaat uitblijft. De ontmoeting, zo benadrukten Trump en Pompeo, zal meer een kennismakingsgesprek zijn, en daarmee slechts het begin van wat hopelijk een onderhandelingsproces wordt. Als Kim meewerkt, komen er meer ontmoetingen – misschien zelfs in het Witte Huis, of in Mar-a-Lago, zo hield Trump Kim al voor. Zo bezien is er misschien niet eens veel voor nodig om de ontmoeting als een succes voor te stellen – een succes voor beide leiders dan. Of hun landen – en de wereld – er ook iets aan zullen hebben, is dan van later zorg.

Dit artikel is 11 juni om 11.04 aangevuld en geactualiseerd.

    • Maartje Somers