De familie Kim doet beloftes en gaat er met de buit vandoor

Hoe onderhandelt Kim Jong-un?

Al meermalen beloofde Noord-Korea denuclearisering. Maar dat bleken valse beloftes. Ondertussen sloeg het regime er financiële slaatjes uit.

Kim Jong-un manifesteert zich met deze top als gesprekspartner van de machtigste president ter wereld. Foto Wallace Woon / EPA

Een strijd die te allen tijde gewonnen moet worden. Zo ziet Noord-Korea het principe van onderhandelingen, volgens de gevluchte Noord-Koreaanse dichter en oud-propagandamaker Jang Jin-sung. „[Het land] hanteert een gerichte tactiek om te doen alsof het wil overleggen en bereid is zijn systeem te hervormen. Maar hierachter zit een bewuste strategie om buitenlands geld binnen te halen en het bestaande systeem te beschermen en te versterken.” Alle Noord-Koreaanse onderhandelingen eindigden de afgelopen decennia in mooie beloften die niet werden nagekomen, terwijl Pyongyang er met de buit vandoor ging.

De wereld haalde opgelucht adem toen Noord-Korea in maart opeens zei bereid te zijn tot ‘denuclearisering’ – een nucleaire oorlog leek afgewend.

Na een top een maand later tussen de Noord-Koreaanse leider Kim Jong-un en de Zuid-Koreaanse president Moon Jae-in stemde Pyongyang opnieuw in met ‘denuclearisering van het Koreaanse schiereiland’. Wie de kleine lettertjes las, zag dat dit niet inhield dat Noord-Korea zijn kernwapens opgaf, maar dat alle leden van de nucleaire club hun atoomwapens opdoeken – en Pyongyang als laatste.

Het is een truc die Noord-Korea al vijf keer eerder inzette en is illustratief voor hoe Pyongyang diplomatie bedrijft. De in 2011 overleden Noord-Koreaanse leider Kim Jong-il omschreef diplomatie niet voor niets als contraspionage.

Nobelprijs

In 1998 begon de toenmalige Zuid-Koreaanse president Kim Dae-jung de zogeheten Zonneschijnpolitiek. Daarbij werd maximaal samengewerkt met het Kim-regime en werden geld en hulpgoederen de grens over gestuurd. Zuid-Koreaanse toeristen konden op vakantie naar een resort in Noord-Korea, er werd een gezamenlijk industriepark opgetuigd net over de grens in Noord-Korea, en in 2000 reisde voor het eerst een Zuid-Koreaans staatshoofd naar Pyongyang voor een top. Kim Dae-jung kreeg er de Nobelprijs voor. Later bleek dat Seoul het Noord-Koreaanse bewind 500 miljoen dollar had betaald voor de top, een bedrag dat Noord-Korea investeerde in een kernwapenprogramma. In 2006 testte het land zijn eerste atoombom.

In 2007 ging het opnieuw mis: Noord-Korea blies onder het mom van ‘denuclearisering’ zijn kernreactor in Yongbyon op. Inspecteurs van het Internationaal Atoomagentschap werden toegelaten, maar die mochten niet buiten de directe omgeving van Yongbyon opereren. In ruil voor dit gebaar kreeg Pyongyang stookolieleveranties. Ondertussen werd elders in het land gewerkt aan een nieuwe, sterkere atoombom, die in 2009 succesvol tot ontploffing werd gebracht.

Zeer gehaaid

Noord-Korea is kortom zeer gehaaid in het telkens opnieuw doen van beloften, het binnenhengelen van geld, olie of hulpgoederen om vervolgens het gesloten akkoord te verscheuren. Telkens weet het regime gesprekspartners tot een deal over te halen – waarna het hele circus opnieuw begint.

De gretigheid waarmee partijen met Pyongyang om tafel gaan zitten, leidt ertoe dat Noord-Korea de voorwaarden kan dicteren. Op de top staan mensenrechten of economische hervormingen niet op de agenda. Komen ze wel ter sprake, dan vertrekken de Noord-Koreanen.

Lees hier hoe president Trump onderhandelt

Ze kunnen zich zo opstellen omdat zij meestal sterker dergelijke onderhandelingen in gaan. Kernwapens, raketten, mensenrechtenschendingen en hongerende burgers mogen voor de buitenwereld een probleem zijn, het regime van Kim slaapt er geen nacht minder om. Toen het onder Barack Obama niet lukte om tot afspraken te komen, pochte een Noord-Koreaanse hoogwaardigheidsbekleder: „Kim Jong-un is er nog een lange tijd, dus als Obama niet wil praten, wachten we gewoon op de volgende president”.

Na de waterstofbom

Het is dan ook geen toeval dat Kim pas wilde onderhandelen na het succesvol testen van een waterstofbom en een intercontinentale raket die het hele Amerikaanse vasteland kan treffen. Deze troefkaart geeft Kim een mogelijkheid om geld en goederen uit de VS en Zuid-Korea te persen. Pyongyang stelde een moratorium op raketproeven voor en blies met veel bombarie zijn nucleaire testterrein op. Maar dat tot nu toe geen enkele keer melding werd gemaakt van het inleveren van bestaande atoombommen, doet vermoeden dat het Noord-Koreaanse kernwapenprogramma nog even ‘ononderhandelbaar’ is als voorheen.

Kim heeft tenslotte al wat hij wil: een veiligheidsgarantie in de vorm van een kernwapen, dat zijn regime beschermt tegen buitenlandse dreiging. Door deze top kan hij zich manifesteren als gelijkwaardig gesprekspartner van de president van het machtigste land ter wereld. Dat alleen al is de moeite waard: sanctieverlichting en olieleveranties kunnen daar nog bij komen.

Dinsdagochtend om 11.30 uur beantwoordt Noord-Korea-deskundige Casper van der Veen via de Facebookpagina van NRC alle vragen over de nucleaire top. Hij bracht onlangs het boek ‘De Kim-dynastie’ uit, over de geschiedenis van Noord-Korea.

    • Casper van der Veen