Recensie

Absurdistisch toneel over Erdogan als regisseur: wat mag je nog zeggen?

In de jaren zeventig regisseerde de Turkse president Erdogan een toneelstuk. Hoe zou dat er achter de schermen aan toe zijn gegaan? Theater Rast wijdt er een onvergetelijke voorstelling aan.

Affiche van De Rode Klauw, toneelstuk van Rast over de wortels van Erdogans politieke gedachtengoed Foto Rast

Wat niet iedereen over Tayyip Erdogan weet: voordat hij president van Turkije werd, had hij een kortstondige ‘carrière’ als theatermaker. In zijn studententijd schreef en regisseerde hij Maskomya, een heftige voorstelling waarin de vrijmetselarij, het communisme en het jodendom het moesten ontgelden. Erdogan speelde zelf de hoofdrol.

Theater Rast liet zich inspireren door deze anekdote. In De rode klauw gaat de Turkse leider aan de slag om een nieuwe voorstelling te maken. Achter de schermen volgen we Erdogan (Thomas Höppener) met zijn crew, bestaande uit zijn dochter (Gonca Karasu), een kostuumontwerper (David van Uuden) en actrice (Anne-Chris Schulting). De regisseur-slash-dictator bepaalt de koers, het voetvolk klapt en knikt gedwee.

Hoge grapdichtheid

De tekst van Kasper Tarenskeen is losjes en hard, met een hoge grapdichtheid. De personages weten zich geen houding te geven en schieten van overspannen politiek correct naar discriminerend, van stereotype naar identiteitscrisis. Niemand wordt gespaard: de overdreven dominante president niet, maar ook zijn tegenpool niet, de kostuumontwerper als ‘witte, heteroseksuele man’ die onzeker door het decor drentelt. Wat mag je nog zeggen? En hoe werkt dat in de kunsten? Waar iedereen krampachtig op z’n woorden let, beledigt Erdogan wie hij maar wil. Al komt hij al snel in een spagaat, wil zijn macht niet kwijt, maar ook ‘likable’ zijn.

Absurde wending: Aladdin

Regisseur Ada Ozdogan heeft zich niet ingehouden: de voorstelling is uitbundig en het tempo ligt hoog. Als Erdogan in één van zijn speeches roept Aladdin te willen opvoeren (een besluit dat ook hemzelf lijkt te verrassen), past deze wending perfect in het absurde plot dat De rode klauw tot dan toe heeft gevolgd. Het leidt tot een onvergetelijk uitvoering van ‘A whole new world’, waarin de hoofdrolspeler eindelijk zijn eenzaamheid weet op te heffen. Een moment waarop zijn bestaande evenknie walgend de zaal uit zou benen.