Wat is er aan de hand bij BNNVARA?

Omroepperikelen

Een reorganisatie, een weggelopen directie, een boegbeeld stapt over. Het is al langere tijd onrustig bij omroep BNNVARA.

Paul de Leeuw maakte sinds 1990 programma’s voor de VARA, maar stapt na de zomer over naar het commerciële RTL. Olivier Thijssen

Na 28 jaar het boegbeeld van de VARA te zijn geweest, maakte Paul de Leeuw deze week bekend over te stappen naar RTL. Jarenlang was hij de vernieuwende publiekstrekker op de zaterdagavond, nu zoekt hij naar „een nieuw soort energie”.

De Leeuw is niet de enige die de omroep verlaat. Onlangs maakten drie directeuren vlak achter elkaar hun vertrek bekend. Algemeen directeur Gerard Timmer, mede-oprichter van BNN, vertrok naar de NOS. Zijn vervanger, zakelijk directeur Marc Adriani, vertrekt naar Talpa Radio. Robert Kievit, mediadirecteur, keert terug naar de drama-afdeling.

Prompt na het aangekondigde vertrek van de directeuren, kondigde de raad van toezicht een reorganisatie aan. Wat is er aan de hand bij BNNVARA?

Bij een rondgang in Hilversum klinkt onvrede door. „Het VARA-gevoel is weg”, zegt de een. „Er is geen visie en sturing meer”, zegt de ander. Slechts een enkeling durft openlijk te praten.

Gerard Timmer wordt verweten dat hij geen goed antwoord had op de rel rond de documentaire over Jesse Klaver, vorig najaar. Regisseur Joey Boink bleek in loondienst van GroenLinks. Daar wist Timmer niets van. Hij zou zijn gezwicht voor de intensieve bemoeienis van de NPO-top. Die wilde niet dat Jesse werd uitgezonden. „Gerard ging niet voor de VARA-waarden staan”, zegt een ingewijde. Extra pijnlijk, omdat Timmer van BNN komt.

Geen match made in heaven

De fusie tussen VARA en BNN, in 2014, lijkt een van de dieper liggende oorzaken van de onvrede. Het was geen match made in heaven. De vrijgevochten BNN’ers namen na de fusie hun intrek in het VARA-pand. „Niet een pand dat jeugd en élan uitstraalt”, zegt Jan Slagter, die als MAX-bestuurder ook een omroep leidt die niet gebaseerd is op traditionele verzuiling, maar op leeftijd. „Ze wilden hun Bart de Graaff-posters ophangen, maar dat mocht niet. Ze hadden het altijd zo leuk bij BNN, gingen samen de kroeg in, en nu zaten ze in dat suffe kantoor.”

Ook de programma’s van BNN en VARA liggen over het algemeen ver uit elkaar. Een nacht met mijn ex heeft weinig gemeen met In het spoor van IS.

Medewerkers erkennen dat er ook titels zijn die wél echt BNN én VARA zijn, zoals #BOOS en De Nieuws BV. Maar het kost tijd om vertrouwen en synergie te doen groeien. „We moeten werken aan een betere samenwerking”, vindt programmamaker Sinan Can, wiens documentairereeks Bloedbroeders in 2015 bij de VARA te zien was. „Ik ben zelf ook tekortgeschoten. Als ik BNN’ers in het gebouw zag lopen, dacht ik: wat moet ik met die mensen?”

Fusies zijn altijd pijnlijk, zegt Johan Reijnen, voorzitter van de ondernemingsraad. Ze leiden tot reuring en onrust. Maar onoverkomelijke problemen? Nee. „Medewerkers hebben in korte tijd veel voor hun kiezen gekregen. Niet alleen een fusie en een wisseling van de wacht in de directie, maar ook aangekondigde bezuinigingen bij de publieke omroep. Dat zijn zaken die het niet eenvoudig maken.”

Opnieuw solliciteren

Interim-directeur Peter Adrichem erkent dat het vertrek van de directie voor „enige onrust” heeft gezorgd. „Daarnaast wilden we onderzoeken of we de organisatie anders konden vormgeven. De mediawereld verandert snel, dus we wilden de muren tussen televisie, radio en online weghalen.”

Onderdeel van dat plan, zegt Adrichem, was om leidinggevenden te laten solliciteren op nieuw te creëren functies. „Dat deel hebben we nu in ijskast gezet. Het leidde tot te veel onrust. De reorganisatie was niet bedoeld om te bezuinigen, maar omdat tegelijkertijd het nieuws kwam dat de publieke omroep in zijn gehéél moet bezuinigen, hebben medewerkers dat toch zo opgevat.”

Het „meerkoppige monster”, zoals de directie van BNNVARA in de wandelgangen wordt genoemd, moet het in de toekomst met een kopje minder doen. „We brengen de directie terug van drie naar twee”, aldus Adrichem. Over de naweeën van de fusie is hij realistisch: „Dat fix je niet in een paar jaar.”

Maandag een profiel van Frans Klein, tv-directeur van de NPO