opinie

    • Auke Kok

Waarom A’dam 12 jaar een communistische wethouder kon hebben

Wie er ook burgemeester wordt in deze stad: naar alle waarschijnlijkheid wordt het een linkse vrouw, want Amsterdam is, zoals iedereen weer beseft, knetterlinks. Dat is Amsterdam al heel lang, bijnamen als Kremlin aan de Amstel indachtig. Zelfs in gedecimeerde staat wist de PvdA onlangs nog in het college te komen – en de VVD niet. Wel zullen GroenLinks, D66 en de SP het pluche warm houden. Dat zal best lukken, het pluche in Amsterdam is vertrouwd met linkse billen, zelfs met extreem-linkse. Jazeker – bijna niemand weet meer dat de gemeenteraad lange tijd een forse communistische fractie had. Er was zelfs twaalf jaar lang een communistische wethouder. Protesten leverde dat naar mijn weten niet op.

Harry Verheij (1917-2014) sprak de taal van het volk, de pers stond aan zijn kant. Als je geboren was in de vroegere arbeiderswijk De Pijp, had je in de jaren zestig en zeventig nu eenmaal veel mee. Heulen met Moskou, Peking of Cuba was geen probleem. Studenten in de hoofdstad deden niet anders.

Niemand die Verheij in zijn wethoudersjaren (1966-1978) herinnerde aan het enthousiasme waarmee hij in de communistische krant De Waarheid over „onze leermeesters Stalin en Lenin” had geschreven. In knetterlinks Amsterdam werd zijn verleden als verzetsman veel belangrijker geacht dan het feit dat hij in 1953 op 34-jarige leeftijd nog de „levenskracht” had geprezen, „die zich uit in de enorme successen, die behaald zijn en nog steeds dagelijks behaald worden in de Sovjet-Unie”.

Als ‘propagandaleider’ en CPN-bestuurder had hij in 1955 de lof gezongen van de „agitatoren” die waren gebruikt om gemeenteambtenaren tot staking te bewegen. Misschien niet zo netjes, maar ’s mans initiatieven als wethouder voor volksgezondheid, sport en jeugdzaken spraken de goegemeente meer aan.

Voetballiefhebber Verheij zegende in december 1968 het huwelijk van Johan Cruijff en Danny Coster in: leuk toch? Beetje flauw om dan de wethouder nog te gaan lastigvallen met het neerslaan van de Praagse Lente door Oostblok-militairen, zeven maanden eerder. Immers, het socialisme is een systeem dat „alle vraagstukken oplost”, zoals Verheij ook in 1961, vijf jaar na de Sovjetinval in Hongarije nog had gevonden. Die inval was trouwens uitgelokt door „huurlingentroepen” van de „machthebbers in Amerika en West-Duitsland”.

Dat Verheij geen afstand nam van de Moskouse tirannie heeft zijn populariteit nooit in de weg gestaan. Ook was het geen punt dat hij de CPN van de „autoritaire, wereldvreemde dictator” Paul de Groot trouw bleef. Kwestie van integer en pragmatisch besturen en je inzetten voor sportfaciliteiten in Amsterdam. Dan wordt er als dank een grote sporthal naar je vernoemd.

Harry Verheij bleef CPN-lid tot de opheffing in 1991: twee jaar na de val van de Muur, toen menige kameraad het, gezien de ‘ontmaskering’ en nieuwe feiten inzake de Socialistische Heilstaat, voor gezien had gehouden.

De Sporthal Wethouder Verheij staat er trouwens nog steeds. Enigszins weggestopt in Oost, maar het schijnt een uitstekende hal te zijn waar ze prima koffie schenken.

Auke Kok is schrijver en journalist.

    • Auke Kok