Minderheid kan zijn zin best snel doordrukken

Sociologie Om je doel te bereiken heb je niet de steun van de helft plus 1 nodig. Een kwart is vaak al genoeg, blijkt uit onderzoek van communicatiewetenschappers.

Roetpiet wordt geschminkt. Foto ANP

Hoe groot moet een activistische minderheid zijn om bij de meerderheid een gedragsverandering af te dwingen? Het is een vraag waarop strijders voor minder seksisme op het werk, een minder zwarte Piet of een schoner milieu graag antwoord zouden hebben. Communicatiewetenschappers van de University of Pennsylvania hebben na twee jaar testen het magische getal gevonden: 25 procent activisten is de kritische massa waarbij de grote groep zich aanpast aan de nieuwe norm.

In een artikel dat vrijdag in Science is gepubliceerd, beschrijven de onderzoekers hoe ze te werk zijn gegaan. Ze stelden online gemeenschappen samen, waarin vervolgens aan telkens verschillende duo’s deelnemers een foto werd getoond. Via een chatprogramma mochten de proefpersonen een naam bij het gezicht verzinnen. Als een duo het eens werd over eenzelfde naam, kreeg het een financiële beloning. Op deze manier ontstond er over het algemeen na 10 à 12 rondes consensus over de naam van het gezicht op de foto.

Vervolgens vroegen de onderzoekers aan sommige deelnemers in de chats met hun groepsgenoten het gezicht een andere naam te geven. Aanvankelijk was er weerstand tegen deze mondige activisten, maar in bijna alle groepen ging de meerderheid overstag bij een kantelpunt van 25 procent agitatoren.

Levensbeschouwing

Is er ook sprake van deze meegaandheid als het gaat om zaken op levensbeschouwelijk vlak waar mensen een sterke mening over hebben? Onderzoeker Damon Centola zegt telefonisch van wel. „Het kan wel zo zijn dat het percentage omhoog gaat, maar het blijft ruim onder het getal van 51 procent, dat je misschien verwacht. We hebben onze proefpersonen bijvoorbeeld zo ver gekregen om aan een foto van een blanke man een naam van een vrouw uit een etnische minderheid te geven. Dat lukte toen het aantal pleitbezorgers daarvoor 40 procent van de deelnemers was.”

Centola heeft bemoedigend nieuws voor actievoerders. Er was nauwelijks verschil te zien in de bereidheid tot verandering binnen groepen waar 10 of 24 procent van de deelnemers agiteerde. „En als we dan die ene procent toevoegden, kantelde het beeld in één keer. Je kan dus heel dicht bij je doel zijn, terwijl het lijkt of de publieke opinie muurvast zit.”

Voor bedrijven en overheden is het onderzoek van Centola ook interessant, weet hij. „Je ziet nu al in China dat mensen daar namens de overheid op Weibo, het Chinese Twitter, de stemming proberen aan te passen.”

    • Bart Funnekotter