De eeuwige zweem van doping

WK voetbal

WK-organisator Rusland mag geen dopingcontroles uitvoeren. 154 (anonieme) Russische voetballers worden nog altijd verdacht.

Het Russische elftal voorafgaand aan het oefenduel met Turkije op 5 juni. Spelers van de huidige nationale ploeg zijn ‘schoon’. Foto Yuri Kochetkov

Wat hebben Diego Maradona, Pep Guardiola, Frank de Boer, Edgar Davids, Jaap Stam, Rio Ferdinand, Adrian Mutu en Kolo Touré gemeen? Allen waren ooit geschorst wegens doping. Daar voegde de Canadees Richard McLaren in zijn onderzoek naar dopingfraude in Rusland nog eens 154 (anonieme) verdachte Russische voetballers aan toe, onder wie, naar verluidt, het volledige nationale elftal dat actief was op het vorige WK in Brazilië. Maar alle spelers van de Russische selectie voor het komende WK in eigen land zijn schoon, beweert zowel de Russische bond als de wereldvoetbalorganisatie FIFA.

Geloofwaardig? Het tegendeel kan vooralsnog niet bewezen worden. Betrouwbaar? Allerminst, in een land waar vooral via de Duitse journalist Hajo Seppelt, en aanvullende, diepgravende onderzoeken van het wereldantidopingbureau WADA, een landelijk netwerk van systematisch, door hogerhand georganiseerde dopingfraude is blootgelegd. Klokkenluider Grigori Rodtsjenkov heeft in een interview met Seppelt voor de Duitse tv-zender ARD verklaard dat hij als hoofd van het Moskouse WADA-laboratorium opdracht kreeg positieve testen van Russische voetballers te negeren.

Rodtsjenkov beweert tegenover de ARD eveneens dat zijn lab in 2014 dopingstalen uit de Russische voetbalcompetitie heeft verduisterd. Opdrachtgever was volgens de, inmiddels naar de Verenigde Staten gevluchte, laboratoriumdirecteur de toenmalige minister van sport én voorzitter van de Russische voetbalbond, Vitaly Moetko. Die zei dat Rusland zich met het oog op het naderende WK voetbal geen positieve dopingtesten van Russische spelers kon permitteren.

Volgens Rodtsjenkov zijn er destijds 154 verdachte samples onder het tapijt geveegd, waaronder dus die van internationals. Onderzoeksjournalist Seppelt claimt een document in zijn bezit te hebben met samplenummers die corresponderen met die van geteste voetballers.

Lees ook ons portret van Grigori Rodtsjenkov: De angsten van Poetins grootste kwelgeest.

FIFA onderzoekt verdachte spelers

Wat doet de FIFA met deze informatie? Die zegt alle 154 verdachte namen in het McLaren-rapport te laten onderzoeken. Vorig jaar tijdens de Confederations Cup, het WK-testtoernooi, zijn alle Russische voetballers volgens de FIFA extra streng gecontroleerd. Zonder positief resultaat. De conclusie: spelers van de huidige Russische nationale ploeg zijn schoon. Hun zaken zijn gesloten, overigens met instemming van WADA. Maar daarbuiten gaat het onderzoek door, verklaart de FIFA.

Complicatie voor de FIFA bij dat onderzoek is dat ze geen beschikking had over samples die in beslag zijn genomen door de Russische justitie, in het kader van een stafrechtelijk onderzoek naar de grootscheepse dopingfraude. Dat zijn er duizenden.

Antidopingorganisaties maken zich grote zorgen over de trage voortgang van het justitieel onderzoek en vragen zich af wanneer die stalen wel voor nader onderzoek beschikbaar komen. Van Russische zijde blijkt weinig bereidheid die samples op korte termijn vrij te geven.

Britten houden toezicht op WK

De FIFA zegt op het WK bij de dopingcontroles geen inmenging van Rusland toe te staan. Van een normaal functionerend Russisch dopinglaboratorium is al helemaal geen sprake; die accreditatie zal nog jaren op zich laten wachten, is de verwachting.

De FIFA voert tijdens het WK alle dopingcontroles volledig in eigen beheer uit. Daarvoor worden speciaal buitenlandse medici en officials die voetballers naar de controles begeleiden, ingehuurd. De dopingstalen worden binnen 48 uur naar het dopinglab in Lausanne getransporteerd om daar onderzocht te worden. De Belg Michel d’Hooge, voorzitter van de medische commissie van FIFA, zei hierover: „Ik heb de Russen verteld dat als er iets misgaat zij voor het eerst geen kritiek zullen krijgen, want het valt niet onder hun verantwoordelijkheid.”

In tegenstelling tot de laatste Zomer- en Winterspelen, of de WK atletiek van vorig jaar in Londen, is er geen brede discussie over de wenselijkheid van Russische deelname aan het WK voetbal ontstaan. Dat komt vanzelfsprekend omdat Rusland organisator is, maar opmerkelijk is het wel.

Uit onderzoeken van zowel WADA als een speciale commissie van de wereldatletiekbond IAAF, blijkt telkens dat Rusland moeizaam in het gareel te krijgen is als het om naleving van de dopingregels gaat. Zo erkent Rusland het McLaren-rapport niet, ondanks zware druk van het IOC en WADA. Ook vertraagt het de vrijgave van de duizenden in beslag genomen dopingmonsters.

Niet het braafste jongetje

Bij de naleving van de antidopingregels is FIFA ook niet het braafste jongetje van de klas. Het accepteert inmiddels wel volledig de wereldantidopingcode is, maar de FIFA hanteert een eigen tuchtcommissie, heeft een eigen beroepsorgaan en gaat behoorlijk soepel om met het systeem van de whereabouts, waardoor sporters ook buiten de wedstrijden om gecontroleerd kunnen worden. Pas een half jaar vóór een WK, wordt van alle spelers van de deelnemende landen verwacht dat ze hun whereabouts invullen. In de jaren ertussen geldt die verplichting voor een zéér select aantal voetballers; in Nederland bijvoorbeeld niet één. Tevens leert de ervaring dat de FIFA gemiddeld minder streng straft dan andere sportfederaties. Critici omschrijven het sactiebeleid in het internationale voetbal zelfs als zeer coulant.

    • Henk Stouwdam