Dagelijks buienradar checken of je nog veilig thuis kunt komen

Het Zuid-Limburgse Meerssen is de afgelopen vier jaar zes keer getroffen door hevige wateroverlast. „Mijn zoon durft niet weg van huis als er veel bewolking is.”

Foto L1/1Limburg

„Moeder aarde roert zich”, zegt burgemeester Mirjam Clermonts-Aretz van Meerssen. „Waar gaat dit naartoe?”

Het Zuid-Limburgse dorp zou volgens de statistieken eens in de honderd jaar te maken krijgen met wateroverlast, maar de afgelopen vier jaar was het al zes keer raak. Na elke hevige regenbui stroomt een vloedgolf de helling af, wurmt zich door beken en door tuinen, en kolkt door laaggelegen straten. „Het lijkt wel een tsunami”, zegt Sander Hurkens, een van de getroffen bewoners. Het water stroomde twee weken geleden zijn achtertuin binnen en liep via de voordeur weg. „Ik wil dat er een dam langs de beek achter mijn huis wordt gebouwd.” Zijn buurman Dave van der Coelen toont foto’s van de watervlakte in hun straat. „Je kon erop raften.”

Tijdens de hevige bui viel in een uur tijd bijna vijftig millimeter regen. De straten stonden blank, auto’s dreven weg, putdeksels klapten open, rioolwater stroomde woningen en winkels binnen. „Het is ronduit gevaarlijk”, zegt burgemeester Clermonts. „Tijdens de laatste bui viel een postbode in een putdeksel en raakte gewond.” De watergolf is „beangstigend”, zegt Rosita Peters, manager van een modezaak en voorzitter van de ondernemersvereniging Sfeervol Meerssen. „Het water komt in korte tijd binnen, er is geen houden aan. Je staat machteloos.”

Klimaatverandering

De klimaatverandering heeft in Zuid-Limburg hard toegeslagen. Hier is het niet langer voldoende te vertrouwen op die ene idealistische bewoner die een tegel in de tuin verruilt voor een plant die water vasthoudt. „Hier is dat bittere noodzaak”, zegt de burgemeester. „Mensen moeten zich bewust zijn van de gevaren en elkaar helpen. Hoger gelegen straten moeten solidair zijn met mensen in lagere delen van onze gemeente.”

Foto L1/1Limburg

De buien zijn frequenter en heviger dan vroeger, vertellen bewoners. „Zo erg als de laatste jaren is het nog nooit geweest”, vertelt bewoner José Nederlands. De hevige buien vallen bovendien steeds vroeger in het jaar. Gewassen op hoger gelegen akkers zijn nog niet volgroeid en het water stroomt daardoor extra hard de hellingen af, naar de dorpen in de dalen.

Klimatoloog Rob Sluijter van het KNMI bevestigt dat de buien er dit jaar vroeg bij zijn. „Niet zo verwonderlijk want voor dergelijke buien heb je onder andere een hoge temperatuur nodig en dit jaar hadden we een opvallend warme mei, de warmste in drie eeuwen. Het warmt steeds verder op en dus zien we de periode dat er hogere temperaturen zijn, verlengen. Er is dan een langer tijdvak waarin dergelijke buien mogelijk zijn.”

Beek wordt woeste stroom

Illustratief voor de ellende is wat Jerôme van Dongen heeft meegemaakt. Achter zijn huis kabbelt de idyllische Watervalderbeek, die twee weken geleden na het noodweer veranderde in een woeste stroom. „Die kwam tot hier”, zegt hij, wijzend op zijn dijbeen. De stroom werd gekeerd door een muurtje verderop in de tuin van de buren en stroomde vervolgens zijn achtertuin in, boomstammen, afval en tuinmeubilair meesleurend. Intussen hadden hagelstenen zijn planten in de tuin al vernield. Van Dongen wist het water ten dele tegen te houden met hulp van een lage stalen keerwand, die hij twee jaar geleden na een vorige vloed op zijn gazon had laten bouwen. Het water tipte de drempel van zijn huiskamer aan en golfde vervolgens naar de straat aan de voorzijde weg, samen met duizenden kiezelsteentjes van de oprit. „Dat was paniek”, zegt Van Dongen, vader van twee jonge kinderen.

Foto L1/1Limburg

Woensdag bracht minister Cora van Nieuwenhuizen (Infrastructuur en Waterstraat, VVD) een „bliksembezoek” aan de regio. Wat zij vooral te horen kreeg van bewoners en winkeliers, is de permanente ongerustheid. Dagelijks raadplegen de bewoners de buienradar, twijfelend of ze bijvoorbeeld van hun werk naar huis kunnen gaan als zich een rode vlek op hun telefoon boven Zuid-Limburg aftekent. „Wij gaan niet met vakantie dit jaar”, zegt Jerôme van Dongen. „We hebben ons huis verbouwd en we willen te allen tijde voorkomen dat het water het nieuwe interieur vernielt.”

Bloemist Edwin Smeets vertelt hoe bezorgd zijn zoon van acht is geworden sinds het water twee jaar geleden de zaak van zijn vader zwaar beschadigde. „Mijn zoon durft niet weg van huis als er veel bewolking is. Ik ben bang dat straks alles kapot gaat, zegt hij. Als we weg zijn, vraagt hij of we weer naar huis gaan.” De minister zegt „getroffen” te zijn door zulke verhalen. „Ik heb met jullie te doen.” Ze zegt „geen geldboompje” te hebben, maar wel haar best te doen in Den Haag.

500 miljoen

Het Waterschap Limburg wil voor 500 miljoen euro de wateroverlast in Limburg beperken. De helft van dat bedrag betaalt het waterschap zelf, de andere helft moet komen van andere overheden, boeren, natuurbeheerders en inwoners. Boeren, legt bestuurder Josette Van Wersch van het waterschap uit, zouden op hun akkers tijdens een bui tien millimeter water moeten vasthouden, zodat het niet verder naar beneden stroomt. Verder moeten dorpen als Meerssen zo veel mogelijk regenwater zien af te koppelen van het riool en het laten wegsijpelen in tuinen en waterpartijen. Er worden ook retentiegebieden aangelegd; landbouwgronden die tijdens stortbuien mogen worden gebruikt als buffers, met een vergoeding voor de grondeigenaren. En tenslotte verwacht het waterschap ook veel van de „zelfredzaamheid” van burgers. Die kunnen schotten plaatsen, zandzakken leggen, en een regenton plaatsen. „Elke druppel telt”, zegt Van Wersch.

    • Arjen Schreuder