Bij elk jaar school wordt je bril een kwart punt sterker

Bijziendheid

Hoe hoger opgeleid, hoe kippiger – dat was al bekend. Nu laat een Britse studie zien dat een lange schooltijd bijdraagt aan bijziendheid.

Foto Istock

Hoe langer de schoolcarrière van jongeren, hoe groter de kans op bijziendheid. Dat verband komt naar voren in een nieuwe studie deze week gepubliceerd is in The BMJ. Gemiddeld nam de minsterkte van de ogen met een kwart punt toe per extra school- of studiejaar.

Tot nu toe was wel bekend dat jongeren die een hogere opleiding volgen (en dus vaak langer op school zitten) gemiddeld vaker bijziend zijn. Maar wat oorzaak en gevolg is, was niet duidelijk. Er waren onderzoekers die suggereerden dat bijziendheid een voordeel is bij het studeren. Bijzienden hoeven immers minder te accomoderen met hun ogen om dichtbij scherp te zien, waardoor ‘met je neus in de boeken zitten’ minder inspannend is voor hen.

Met een statistische methode op basis van gegevens uit genetische databanken hebben de Britten dit kip-of-ei-probleem opgelost. Ze baseerden zich op twee grote studies waarin respectievelijk 44 genvarianten werden ontdekt die verband houden met bijziendheid en 69 genvarianten die verband houden met het behalen van een hoger opleidingsniveau. Vervolgens bekeken ze in de UK Biobank de samenhang hiertussen in het DNA van zo’n 70.000 Britten.

Via zogeheten ‘Mendeliaanse ramdomisering’ konden ze vervolgens de oorzakelijkheid aantonen. Erfelijke aanleg voor bijziendheid bleek nauwelijks voorspellend voor een lange academische carrière, maar aanleg voor hoge academische prestaties voorspelde wel een hoger risico op bijziendheid.

Opleidingsduur

In het begeleidend commentaar schrijven Australische onderzoekers dat deze studie „overtuigende aanwijzingen” levert dat de duur van de opleiding invloed heeft op iemands gezichtsvermogen, „een onderwerp van een soms verbeten debat dat al meer dan 400 jaar voortsleept”. De Australiërs leggen uit dat hoewel dit onderzoek aan de hand van genetische databanken is uitgevoerd, de erfelijkheid van zowel bijziendheid als het aantal jaren gevolgde opleiding maar beperkt is, respectievelijk 4,32 en 0,71 procent.

Ze wijzen erop dat toegenomen schoolduur niet het hele verhaal kan zijn om de toename in bijziendheid te verklaren. Schoolkinderen in China zien twee punten slechter dan hun ouders, maar hun schooltijd is niet acht jaar langer – hooguit drie jaar. Een andere belangrijke oorzaak van de toename van bijziendheid is waarschijnlijk dat kinderen steeds minder vaak buiten komen.

    • Sander Voormolen