Opinie

    • Melle Garschagen

Bange mannen sluiten de rangen

A Very English Scandal

De BBC stofte een oud politiek moord- en seksschandaal af, met onverwachte gevolgen.

Hugh Grant als de gevallen Britse politicus Jeremy Thorpe. Still uit de BBC-miniserie A Very English Scandal. Foto BBC

Kan Hugh Grant een decenniaoude Britse strafzaak doen heropenen? Dat is een beetje kort door de bocht, maar het is wel de essentie van de nasleep van A Very English Scandal, een driedelige dramaserie die de afgelopen weken door de BBC is uitgezonden.

Grant speelt Jeremy Thorpe, een Britse liberale politicus. Het zijn de jaren zestig, de Britse maatschappij is volop in verandering. Het is ook de tijd dat het parlement de strafbaarstelling van „homoseksuele gedragingen van twee mannen in privésituaties” schrapt. Maar een gay politicus als partijleider? Dat is funest voor de peilingen, concludeert Thorpe. Zeker als de partijleider net getrouwd is en een kind heeft.

Dus zit Thorpe met een probleem. Begin jaren zestig onderhield hij een relatie met Norman Scott, een twintigjarige voormalige stalknecht. Jaren nadat de verhouding strandde, begon Scott – die toen de naam Josiffe gebruikte – Thorpe te chanteren.

Terwijl Scott de druk opvoerde, steeg Thorpe tot grote politieke hoogte. De Liberalen deden het in die jaren goed bij de kiezers en Thorpe werd partijleider, wat in A Very English Scandal een prachtige scene oplevert van een feestvierende fractie: allemaal mannen, allen op zijn minst van middelbare leeftijd en wit. De politiek was toen een privéfeestje van Old Etonians, als Thorpe.

Het waren de jaren zestig, maar een homoseksuele partijleider ging te ver

En in geval van dreigende problemen sluiten dat soort mannen de rangen. Thorpe was bang dat Scott voor een publiek schandaal ging zorgen en schakelde de hulp in van zijn fractiegenoot Peter Bessell, in de televisieserie schitterend gespeeld door Alex Jennings.

Uiteindelijk, in 1975, zag Thorpe maar één uitweg om Scott stil te krijgen: hij regelde een huurmoordenaar. De uitvoering mislukte. Op een landweggetje in Exmoor schoot Andrew Newton de hond van Scott, Rinka, dood, maar wist de man zelf kennelijk niet te raken. Zijn wapen, een Mauser-pistool uit 1910, weigerde op het moment suprême.

Newton werd veroordeeld wegens wapenbezit en moest twee jaar de gevangenis in. Toen hij vrijkwam stapte hij naar de pers. Hij beweerde dat „een vooraanstaande Liberaal” hem had opgedragen Scott te doden. Uiteindelijk moesten Thorpe en zijn maat Bessell terechtstaan voor hun complot. Ze werden vrijgesproken.

BBC-journalist Tom Mangold dook in 1979 in de zaak voor actualiteitenrubriek Panorama. Hij kwam erachter dat MI5 een dik dossier bijhield over Thorpe, dat de politie informatie achterhield. Mangold bezat schokkende en belangrijke informatie die de kijkers nooit zou bereiken: hij mocht van omroepbazen niet uitzenden. De affaire raakte in de vergetelheid, het politieonderzoek werd gestaakt toen autoriteiten vermoedden dat huurmoordenaar Newton was overleden.

Daar bracht A Very English Scandal verandering in. Na een van de afleveringen van de serie, werd de documentaire van Mangold onlangs alsnog door de BBC uitgezonden. Als gevolg stond de politie onder druk om de zaak ter heropenen. Zeker nu Newton niet dood blijkt, maar in Surrey blijkt te wonen, onder een andere naam. De politie wil de zaak vooralsnog niet opnieuw bekijken; volgens Scott (nu 78 jaar oud) weer het bewijs van een doofpot. Hij overweegt een klacht bij de politieombudsman.

Thorpe vervolgen kan niet meer. Hij overleed in 2014. The Guardian stelde een lijstje samen van andere Britse schandalen die op soortgelijke wijze hernieuwde aandacht verdienen. A Very English Scandal laat in ieder geval zien dat televisie, zelfs drama, meer is dan alleen vermaak.

    • Melle Garschagen