Recensie

Deze kunst aan de Belgische kust zet aan het denken

Beeldenfestival

Beaufort 2018 verrast met kunstwerken op bijzondere kustlocaties. Die roepen vragen op over klimaat en hoe wij omgaan met de zee.

Men van Nina Beier. Foto Rénie van der Putte

Wie deze zomer vanuit Nederland de Belgische kustplaats Knokke binnenrijdt, komt op een van de eerste rotondes een groot kunstwerk tegen. Het lijkt in eerste instantie uit niet meer te bestaan dan een stapeling van architectonische vormen. Een totempaal is het, opgebouwd uit exacte kopieën van de verschillende strandcabines zoals je die in de tien kustgemeentes langs de Noordzee aantreft. Van Knokke tot De Panne staan ze langs het strand.

Maar nu is het alsof een enorme zomerstorm, een hoos zoals die de komende decennia steeds vaker kan voorkomen, ze hier heeft neergeworpen. Negen willekeurige strandhuisjes tegen elkaar aan geworpen door de kracht van de natuur, daarmee is het beeld een waarschuwing geworden tegen de dreigingen die de opwarming van de aarde met zich mee brengt.

De Drie Wijsneuzen van De Panne van Jos de Gruyter en Harald Thys. Foto Rénie van der Putte

De Franse kunstenaar Jean-François Fourtou maakte het beeld in het kader van de manifestatie Beaufort 2018, een driejaarlijks beeldenfestival waarin de gemeentes langs de Belgische Noordzeekust samenwerken. In totaal staan er 21 kunstwerken langs de hele Noordzeekust.

Monument for a Wullok van Stief Desmet. Foto Rénie van der Putte

Mannen te paard in zee

Het schitterende bronzen ensemblebeeld dat de Deense Nina Beier voor de gemeente Nieuwpoort ontwierp, verwijst naar de traditie van de publieke ruiterstandbeelden. Zij vond in depots langs de Belgische kust tientallen afgedankte (bronzen) beelden: klassieke beelden van machtige mannen te paard, maar ook beelden van polospelers en van een man met een verweerde kop op een boerenknol. Ze assembleerde die beelden tot één geheel en plaatste het vervolgens op een strekdam, daar waar het getij vrij spel heeft.

The Navigator Monument van Simon Dybbroe Møller. Foto Rénie van der Putte

Toen curator Heidi Ballet dit voorjaar de kunstenaars voor Beaufort presenteerde, trok de Vlaamse kunstenaar Stief DeSmet de meeste aandacht. Zijn idee om op een prominente plek in de haven van Oostende een levensgrote afbeelding van een wullok of wulk neer te zetten, deed menigeen de wenkbrauwen fronsen. Een minuscuul schelpdiertje, een populaire snack voor bij een tripeltje, dat je in miljoenen langs de vloedlijn aantreft als inspiratiebron? In de lokale pers werd er ernstig getwijfeld over die keuze. Maar nu het beeld er eenmaal staat is die kritiek verstomd. De ‘Wullok’ is zelfs op weg om hét icoon van Beaufort 2018 te worden. Het bronzen beeld staat aan het einde van de westelijke pier. De ruwe bronzen buitenkant staat daar bloot aan de elementen van de natuur: een monument voor de kracht van de zee.

Drie wijsneuzen

Ook het laatste kunstwerk van Beaufort, dat in de Panne vlak bij de Franse grens op het strand staat, kent vele lagen. De drie wijsneuzen van Jos de Gruyter en Harald Thys, drie vijftien meter hoge zuilen met daarop levensgrote koppen, passen helemaal in de traditie van heroisch-realistische monumenten zoals het vrijheidsbeeld in New York of de Christe Redentor in Rio. Bakens en statussymbolen zijn het. Bakens die bovendien als toeristische trekpleisters fungeren. Maar de drie beelden aan het strand van de Panne doen meer, over de hoofden van het strandpubliek staren ze in de nog ongewisse toekomst.

Beaufort 2018 is een manifestatie die de bezoeker niet alleen verrast met schitterende werken op bijzondere kustlocaties maar die ook aanzet tot denken. Over wat de kust betekent, hoe wij omgaan met de zee en hoe het klimaat ons leven kan veranderen.

    • Joost Vermeulen